ΚΛΕΙΣΙΜΟ
Loading...
 

Μιλώ χωρίς να μιλώ: η «ξύλινη» γλώσσα

Μπορούν να μιλούν με τις ώρες χωρίς ουσιαστικά να λένε οτιδήποτε

ΓΛΩΣΣΟ-ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ

 

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ*

Η γλώσσα αποτελεί προνόμιο για τους ανθρώπους, οι οποίοι μπορούν να μεταβιβάσουν άμεσα τις απόψεις, τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που η γλώσσα καθίσταται «ξύλινη» χωρίς να εκφράζει κάτι εύληπτο ή ουσιαστικό. Συχνά, χρήστες της «ξύλινης» γλώσσας είναι πολιτικά πρόσωπα, τα οποία προσπαθούν να εντυπωσιάσουν με φράσεις «κλισέ», αοριστολογίες και ανεπιχειρηματόγητα εκφωνήματα, που εν τέλει δεν εκφράζουν κάτι συγκεκριμένο και, επομένως, αποτελούν δυσνόητα γλωσσικά παραληρήματα. Ο Γ. Μπαμπινιώτης αιτιολογεί τον χαρακτηρισμό «ξύλινη» λόγω της «ακαμψίας» και «ξηρότητας» του λόγου, που συνιστούν γνωρίσματα του ξύλου.

Ακολουθεί παράδειγμα «ξύλινης» γλώσσας: «Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι η παρούσα δομή του συστήματος αυτού μας βοηθάει να αφομοιώσουμε και να προετοιμάσουμε τις νέες τάσεις και κατευθύνσεις απέναντι στην πρόκληση των καιρών[…]. Κατά τον τρόπο αυτόν, το νέο μοντέλο πολύπλευρης δράσης εγγυάται την ευρύτερη δυνατή απήχηση, ώστε να επεξεργαστούμε τις νέες συνιστώσες και συντεταγμένες». Μέσα από το παραπάνω παράδειγμα, σε έναν πνευματικά ώριμο άνθρωπο, που δεν παρασύρεται από γλωσσο-φλυαρίες, γεννώνται τα εξής ερωτήματα: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του παρόντος συστήματος και ποια δομή έχει; Ποιες είναι οι νέες τάσεις και ποια η πρόκληση των καιρών; Τι εννοούμε με τον όρο «μοντέλο πολύπλευρης δράσης» και γιατί αυτό εγγυάται απήχηση; Τι σημαίνουν οι όροι «συνιστώσες» και «συντεταγμένες»;

Πολύ πιθανόν οι χρήστες της «ξύλινης» γλώσσας να μην είναι σε θέση να απαντήσουν τα παραπάνω ερωτήματα. Όχι γιατί δεν είναι μορφωμένοι ή έχουν έλλειψη παιδείας, αλλά γιατί χρησιμοποιούν συγκεκριμένη «αναμασημένη» φρασεολογία που έχουν αφομοιώσει από λόγους άλλων προσώπων. Το πλέον παράδοξο είναι ότι οι γενικόλογες αυτές φράσεις σε πολλές περιπτώσεις δεν γίνονται κατανοητές όχι μόνο από μία μεγάλη μερίδα ακροατών αλλά και από τον ίδιο τον πομπό. Εύλογα, έτσι, δεν μπορούν να δώσουν απαντήσεις και ουσιαστικά επιχειρήματα για τα λεγόμενά τους. Οι χρήστες της «ξύλινης» γλώσσας μπορούν να μιλούν με τις ώρες χωρίς ουσιαστικά να λένε οτιδήποτε. Αν οι πολιτικοί μιας χώρας δεν δύνανται να αρθρώσουν ορθό λόγο, τότε πώς μπορεί το ποίμνιό τους να εμπιστευτεί σε αυτούς τις τύχες του κράτους ή να προσμένει σε λύσεις κοινωνικών και πολιτικών προβλημάτων; Στις μέρες μας, ο ουσιώδης και εύστοχος λόγος και ο επιχειρηματολογημένος ρητορισμός είναι προσόντα. Οφείλουμε να μαθαίνουμε στους μαθητές ή φοιτητές μας να χρησιμοποιούν περιεχόμενο λόγου με ουσία, με σκοπό την πειθώ και όχι το προπαγανδιστικό μανιφέστο που είναι συνυφασμένο με «υποταγμένο» λόγο και κωδικοποιημένη γλώσσα. Οι χρήστες του «ξύλινου» λόγου είτε θεωρούνται αδαείς περί του λόγου που εκφωνούν λόγω πνευματικής ένδειας είτε έχουν συγκεκριμένο σκοπό που είναι η απορρόφηση αφελούς ακροατηρίου το οποίο τέρπεται από ανυπόστατες γλωσσικές εξάρσεις.

*Υποψήφιος Διδάκτορας Αναλ. Προγραμμάτων και Συγκρ. Παιδαγωγικής (Εκπαίδευση, Γλώσσα), Τμήμα Επιστημών Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου. georgiou.georgos@ucy.ac.cy / Ακολουθήστε μας στο Facebook: Γλωσσο-Συναντήσεις

Διαβάζονται σήμερα

Σχόλια αναγνωστών

Nικόλας: Στο β' γύρο ψηφίζουμε κατά Αναστασιάδη

«Θα παρέλθουν οι εκλογές και πέραν από γενικόλογους βερμπαλισμούς ο κος Παπαδόπουλος δεν θα μας έχει ...»
LEO  |  17:42

Ζητούνται παπάδες και μοναχοί

«Ξύπνησε ήλιε κι’ άργησε / η μέρα να χαράξει, / και η Κύπρος μας μέσ’τη φωτιά / τα ράσα να πετάξει… ...»
Ανδρεας Κωνσταντινιδης, Β.Α, Μ.Α.  |  12:59

Σύστημα πρόβλεψης σεισμών σώζει ζωές στο Μεξικό

«Η είδηση είναι λειψή: Δεν μας λέτε πώς έσωσε ζωές κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων σεισμών στο Μεξικό. ...»
Παναγιώτης Νικηφόρου  |  17:10

Πολιτισμός: Τελευταία Ενημέρωση