ΚΛΕΙΣΙΜΟ
Loading...
Τελευταία Ενημέρωση: 16:15
 

Σαν σήμερα πέθανε ο μεγάλος Οδυσσέας Ελύτης

Χαρακτηρίστηκε ως ο ποιητής των νησιών και του ήλιου, αλλά δεν ήταν μόνο αυτό

Newsroom K

Ο Οδυσσέας Ελύτης (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Οδυσσέα Αλεπουδέλη) γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης. Φοίτησε στο ιδιωτικό λύκειο Δ.Ν.Μακρή (1917-1924) με δασκάλους μεταξύ άλλων τους Ι.Μ.Παναγιωτόπουλο, Ι.Θ. Κακριδή και Γιάννη Αποστολάκη. Το 1929 ήρθε σε επαφή με τον Υπερρεαλισμό, μέσω της ποίησης του Λόρκα και του Ελυάρ και έγραψε τα πρώτα του ποιήματα. Τον επόμενο χρόνο γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1933 έγινε μέλος της Ιδεοκρατικής Φιλοσοφικής Ομάδας του Πανεπιστημίου, μαζί με τους Κωνσταντίνο Τσάτσο, Π.Κανελλόπουλο, Θεόδωρο Συκουτρή και άλλους.

Από το 1961 ταξίδεψε στην Αμερική, τη Σοβιετική Ένωση, τη Βουλγαρία. Το 1965 χρονολογείται και η έναρξη της ενασχόλησής του με τη ζωγραφική και το κολάζ. Μετά το πραξικόπημα του 1967 κατέφυγε στο Παρίσι (1969) και το 1970 ταξίδεψε για τέσσερις μήνες στην Κύπρο (στην Κύπρο ξαναπήγε το 1973). Το 1974 έγινε πρόεδρος του Δ.Σ. της Ελληνικής Ραδιοφωνίας Τηλεόρασης. Πέθανε το Μάρτη του 1996 στο σπίτι του στην οδό Σκουφά.

Η πρώτη επίσημη εμφάνιση του Οδυσσέα Ελύτη στο χώρο της λογοτεχνίας πραγματοποιήθηκε το 1939 με την έκδοση της πρώτης ποιητικής συλλογής του με τίτλο «Προσανατολισμοί». Το 1942 δημοσίευσε το δοκίμιο «Η αληθινή φυσιογνωμία και η λυρική τόλμη του Ανδρέα Κάλβου» και το 1943 εκδόθηκε η ποιητική συλλογή του «Ήλιος ο Πρώτος». Ακολούθησαν μεταξύ άλλων το «Άξιον Εστί» (1959), οι «Έξι και μια τύψεις για τον ουρανό» (1960), το «Μονόγραμμα» (στις Βρυξέλλες), το «Φωτόδεντρο» και η «δέκατη τέταρτη ομορφιά» και ο «Ήλιος ο Ηλιάτορας» (1971), η «Σαπφώ» και ο «Μικρός Ναυτίλος» (1984), τα «Ελεγεία της Οξώπετρας» (1991), και οι τελευταίες του συλλογές «Δυτικά της λύπης» και «Ο κήπος με τις αυταπάτες» (1995).

Τιμήθηκε με το Πρώτο Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1960) , το Παράσημο Ταξίαρχου του Φοίνικος (1965), με το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας (1979), με το Χρυσό Μετάλλιο Τιμής του Δήμου Αθηναίων (1982), με το βραβείο Μεσόγειος της Κοινότητας των Μεσογειακών Πανεπιστημίων (1988), με το Παράσημο του Ανώτατου Ταξίαρχου της Λεγεώνας της Τιμής στο Παρίσι (1989).

Το 1972 αρνήθηκε βραβείο θεσπισμένο από τη δικτατορία και το 1977 αρνήθηκε την αναγόρευσή του ως Ακαδημαϊκού.

Ο Ελύτης και η Κύπρος

Ο Οδυσσέας Ελύτης μετά την επίσκεψή του στην Κύπρο είχε δώσει μία ομιλία για την πεντάμηνη διαμονή του στο νησί. Σε αυτή την ομιλία περιέγραψε τα όσα αισθάνθηκε κατά την παραμονή του στην Κύπρο. Γράφει, λοιπόν, ο Ελύτης μεταξύ άλλων:

«[...] Μου δόθηκε η ευκαιρία στους πέντε μήνες που πέρασα στην Κύπρο το καλοκαίρι του '70, να την τριγυρίσω όλη, να δω τα αρχαία της, τα Βυζαντινά της, τα σημερινά της, σε αδιάσπαστη συνέχεια, σε αδιάσπαστη ενότητα ανάμεσά τους και ανάμεσα στο τοπίο. Αυτό έχει μεγάλη σημασία. Με εντυπωσίασε και μου έδωσε μια βαθιάν ικανοποίηση, θα έλεγα μιαν επαλήθευση της ταυτότητάς μου σαν μέλους μιας κοινότητας που σαν Γένος επέτυχε πάντοτε. [...] Και το μόνο του όπλο, αλλά ένα όπλο μοναδικό και παντοδύναμο, εστάθηκε η γλώσσα του. Η «ελληνική λαλιά», όπως έλεγε ο Καβάφης, «ως την Βακτριανή την πήγαμε – ως τους Ινδούς».

Να γιατί είμαι υπερήφανος ασκώντας μια τέχνη που χρησιμοποιεί ακριβώς αυτό το όργανο. Και να γιατί μου έδωσε τόση ικανοποίηση η συμβίωσή μου με την πραγματικότητα της Κύπρου. Γιατί βρήκα τα «ανάλογα» της γλώσσας αυτής, έξω από κάθε ιστορική ή πολιτική σκοπιμότητα, σ' αυτή τη «μνήμη» που την κουβαλάτε και την εξωτερικεύετε όλοι σας και που είναι μαρτυρία ενός ανεπανάληπτου πολιτισμού.

Αυτό που θαυμάζουμε στην ελληνική τέχνη της ακμής, δεν είναι αυτό που πίστεψαν οι Δυτικοί ότι συνεχίστηκε με την Αναγέννηση. [...] Είναι μια ειδική αίσθηση για τα πράγματα και τις αναμεταξύ τους σχέσεις, που οδηγεί στην ευγένεια, είτε καταπιάνεσαι με μεγάλα είτε με ταπεινά έργα. Για την αντίληψή μου –θα μπορούσα να πω για την αντίληψη ολόκληρης της γενεάς μου– η συνέχεια του πνεύματος εκείνου πραγματοποιήθηκε αποκλειστικά και μόνον από τον λαϊκό πολιτισμό. Μια εσωτερική αυλή σπιτιού με τους ασβεστωμένους τοίχους, τα λουλούδια στους τενεκέδες, τα πέτρινα σκαλάκια, ή ένας περίβολος μοναστηριού με τα κυπαρίσσια, τη στέρνα, τις στοές και τα κελλιά, βρίσκονται πολύ πιο κοντά στην αντίληψη που έφτιαχνε τους Απόλλωνες και τις νίκες, τους Οσίους και τις Θεομήτορες, απ' όλες τις μεγαλόπρεπες κολόνες και μετόπες των Ευρωπαϊκών Ανακτόρων. Και αυτό συνέβη επειδή, αξεδιάλυτα συνυφασμένα, το τοπίο και η γλώσσα, επιβιώσανε μέσα στο ομαδικό υποσυνείδητο, διατηρηθήκανε μέσα στους ύμνους της Ορθοδοξίας και στα Δημοτικά Τραγούδια –το παρατηρούμε αυτό εντελώς ιδιαίτερα στην Κύπρο– και έφτασαν ως τις μέρες μας, είτε οι καιροί ήτανε καλοί είτε χαλεποί. Τολμώ, μάλιστα, να πω ότι λειτουργήσανε πιο οργανικά και πιο έντονα στη δεύτερη περίπτωση – κάτι που γεννά την απορία των ξένων και παραμένει για την αντίληψή τους ακατανόητο.

[...] Επειδή ο Ελληνισμός έζησε πάντοτε κοντά στον κίνδυνο. Επειδή ό,τι κινδυνεύει, ζητάς να το διασώσεις. Επειδή νιώθουμε μόνοι. Επειδή σαν πολιτιστική μονάδα δεν έχουμε συγγενείς. Και επειδή –προσθέτω εγώ τώρα μεταξύ μας– στο βάθος μας φοβόντουσαν πάντοτε, όσο αδύναμοι και αν ήμασταν. Και μας πολεμούσανε, ‘’Πέλαγο μέγα πολεμά, βαρεί το καλυβάκι’’, για να ξαναθυμηθώ τον Σολωμό. Ή μήπως αυτό δεν συμβαίνει σήμερα με την Κύπρο;’’. (Οδυσσέας Ελύτης, 1970).

Διαβάζονται σήμερα

Άλλα άρθρα συγγραφέα

Newsroom K

Σχόλια αναγνωστών

Στα €20,43 δις το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης το ‘α εξάμηνο του 2018

«Το 2012 το δημόσιο χρέος ανερχόταν στα 15 δις περίπου , ήταν 85% του ΑΕΠ και όλοι φώναζαν. Τώρα ανήλθε ...»
leo  |  13:39

Κριτική Ακιντζί στους Ε/κ με αφορμή την επέτειο της 20ης Ιουλίου

«ΤΕΛΙΚΑ ΕΠΙΤΙΜΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΤΗΣ Τ.Δ. ΤΗΣ Β.ΚΥΠΡΟΥ ΕΙΝΑΙ ΡΟΛΑΝΔΗΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ!!!!! ΚΑΛΑ ΑΚΚΙΝΤΖΙΗ ΜΟΥ Ο ...»
ΚΡΙΣΤΟΦΕΡ  |  14:33

Βιβλίο για τις διαπραγματεύσεις στο Κυπριακό εκδίδει ο Κοτζιάς

«Όταν έπρεπε να διώχναν αυτόν τον `κύριο` δεν το έκαναν και τώρα γράφονται βιβλία για να αποδείξουν ότι ...»
knak  |  09:46

Κριτική Ακιντζί στους Ε/κ με αφορμή την επέτειο της 20ης Ιουλίου

«Τελικά είναι με αυτόν τον κύριο που το ΑΚΕΛ ξηλαριντζίζεται για να αρχίσουν οι συνομιλίες? »
knak  |  09:44

Πολιτισμός: Τελευταία Ενημέρωση