Στο συνέδριο της ΕΑΓΜΕ 2026 «Γη & Μέλλον: Υπόγειες λύσεις για επίγειες προκλήσεις» (2-3 Ιουλίου, Ολυμπιακό Χωριό), ο γενικός διευθυντής Ορυκτών Πρώτων Υλών του ΥΠΕΝ, δρ Πέτρος Τζεφέρης, μιλώντας στο πάνελ για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, εστίασε σε δύο βασικά θέματα. Το πού βρίσκεται η συμμόρφωση της Ελλάδας με τον Κανονισμό CRMA, και ποια είναι η εικόνα του εθνικού χαρτοφυλακίου Στρατηγικών Εργων.

Οπως τόνισε, η Ελλάδα υπέβαλε εμπρόθεσμα την πρώτη εθνική έκθεση προόδου του άρθρου 45 του Κανονισμού (Ε.Ε.) 2024/1252 (Μάιος 2025 – Μάιος 2026), σε πέντε άξονες: Εθνικό Πρόγραμμα Ερευνας, κατάσταση έργων CRM, παράγοντες αγοράς, στρατηγικά αποθέματα και κυκλικότητα. Το Πρόγραμμα Ερευνας υλοποιείται ήδη από την ΕΑΓΜΕ, ενώ τα δεδομένα για αγορά και αποθέματα, χαρακτηρισμένα ευαίσθητα από την Επιτροπή, απαιτούν πιστοποιημένο χειρισμό διαβαθμισμένων εγγράφων.

Θεσμικά, η βασική εξέλιξη είναι η σύσταση, με απόφαση του υπουργού ΠΕΝ, έξι θεματικών υποομάδων εργασίας κατά το πρότυπο του άρθρου 36 του Κανονισμού, που καλύπτουν χρηματοδότηση έργων, κοινωνική αποδοχή, έρευνα, κυκλικότητα, ακραίες καταστάσεις και αποθέματα, με στελέχη ΥΠΕΝ, ΕΑΓΜΕ, Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων και ακαδημαϊκούς από ΕΜΠ, ΕΚΠΑ και ΑΠΘ. Το σύνολο των ομάδων εργασίας συνιστά τον βασικό μηχανισμό υλοποίησης του Κανονισμού CRMA.

Ο κ. Τζεφέρης δεν απέκρυψε τις δομικές προκλήσεις: ένας Κανονισμός που αγγίζει γεωλογία, οικονομία, βιομηχανική πολιτική και ασφάλεια πληροφοριών δεν εξυπηρετείται από τις δομές ενός φορέα. Απαιτείται ευρύτερη εμπλοκή δημόσιας διοίκησης και επιστημονικής κοινότητας, ενίσχυση στελεχικού δυναμικού και διατομεακή συνεργασία. Η συγκρότηση των υποομάδων ήταν η πρώτη απάντηση, όμως η ενίσχυσή τους είναι πλέον προϋπόθεση ώστε η καλή πορεία να μην εξαρτάται από μεμονωμένες προσπάθειες.

Στον Α΄ Κύκλο (Μάρτιος 2025) η Επιτροπή ενέκρινε 47 Στρατηγικά Εργα σε 13 κράτη-μέλη, επένδυσης 22,5 δισ. ευρώ· τον Ιούνιο προστέθηκαν 13 ακόμη εκτός Ε.Ε., στα 60 συνολικά. Η Ελλάδα είχε τότε μόνο το έργο της Metlen Energy and Metals (βωξίτης, αλουμίνα, γάλλιο· επένδυση 295,5 εκατ. ευρώ), με στόχο πλήρη αντικατάσταση των εισαγωγών γαλλίου έως το 2028.

Στον Β΄ Κύκλο του 2026 η χώρα υπέβαλε πέντε επιπλέον αιτήματα εξόρυξης και ανακύκλωσης – ένδειξη ωρίμανσης του ελληνικού οικοσυστήματος. Η τεχνική αξιολόγηση ολοκληρώθηκε πρόσφατα, χωρίς ακόμη επίσημη απόφαση. Τρία από τα πέντε έργα αξιολογήθηκαν θετικά. Ξεχωρίζουν οι Σκουριές, το μοναδικό ελληνικό έργο που πληροί σχεδόν όλα τα κριτήρια χάρη στο προχωρημένο στάδιο κατασκευής, την εγκεκριμένη αδειοδότηση και το ισχυρό ενωσιακό δίκτυο εφοδιασμού – μία από τις ελάχιστες νέες πρωτογενείς πηγές χαλκού που θα αποκτήσει η Ευρώπη πριν από το 2030. Τα δύο έργα ανακύκλωσης αναγνωρίζονται ως συμβάλλοντα «σε μεγάλο βαθμό» στους στόχους της Ε.Ε.

Ο κ. Τζεφέρης αναφέρθηκε και στις επιφυλάξεις του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου: ο χαρακτηρισμός «στρατηγικό» δεν συνοδεύεται από ενωσιακή χρηματοδότηση, οι ενστάσεις κατά αδειών μπορούν να ακυρώσουν την επιτάχυνση, και αρκετά έργα σε επίπεδο Ε.Ε. παραμένουν σε πρώιμο στάδιο. Κατά την εκτίμησή του, αυτό αναδεικνύει, δεν αποδυναμώνει, το ελληνικό αφήγημα: σε αντίθεση με πολλά έργα που παραμένουν υποσχέσεις σε χαρτί, η Ελλάδα διαθέτει ήδη έργα σε στάδιο κατασκευής, έτοιμα να αποδώσουν εντός της κρίσιμης περιόδου.

Ο κ. Τζεφέρης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν αρκείται στη συμμόρφωση με τον Κανονισμό, αλλά χτίζει θεσμική ικανότητα και αξιοποιεί ένα ώριμο χαρτοφυλάκιο έργων. Η πρόκληση παραμένει η ενίσχυση του διοικητικού μηχανισμού· το πλεονέκτημα είναι ήδη ορατό, με έργα έτοιμα να συμβάλουν στην ευρωπαϊκή αυτονομία πρώτων υλών ακριβώς όταν η Ευρώπη τα χρειάζεται περισσότερο.