Ο σωρός των μπάζων, στα οποία έχει μετατραπεί η πολυκατοικία της οδού Αλκμήνης 22 στα Κάτω Πετράλωνα, έχει περιοριστεί στο εσωτερικό του οικοπέδου. Μια προσωρινή περίφραξη εμποδίζει την είσοδο – η Πολεοδομία του Δήμου Αθηναίων πρόκειται να τοποθετήσει εργοταξιακή περίφραξη, ενώ θα παραμείνει αστυνομική φύλαξη για να αποτρέψει την «εισβολή» γυρολόγων στα συντρίμμια του κτιρίου. Την ίδια στιγμή, οι πολίτες που έχασαν τις κατοικίες τους συνειδητοποιούν ότι βρίσκονται μπροστά από έναν δεύτερο Γολγοθά, τον νομικό αγώνα που πρέπει να ακολουθήσει προτού αποζημιωθούν.

Χθες ο εισαγγελέας διέταξε τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπήρξε παραβίαση της πολεοδομικής νομοθεσίας, ενώ οι πέντε συλληφθέντες (ιδιοκτήτες, μηχανικοί και εργάτες) αφέθηκαν ελεύθεροι μέχρι την ολοκλήρωση της έρευνας. Eν τω μεταξύ, όλο και περισσότερες πληροφορίες βλέπουν το φως της δημοσιότητας, συμπληρώνοντας το παζλ της κατάρρευσης.

Σύμφωνα με μηχανικό που κάλεσε ένοικος της πολυκατοικίας που κατέρρευσε, ώρες πριν από το συμβάν, διαπιστώθηκε πως ανάμεσα στο κτίριο που τελικά κατέρρευσε και στη διπλανή κατοικία είχε ανοίξει ένα μεγάλο κενό, το οποίο έδειχνε πως η πολυκατοικία είχε πάρει επικίνδυνη κλίση. Χθες, επίσης, έγινε γνωστή επικοινωνία μεταξύ εμπλεκόμενων πολιτικών μηχανικών στο έργο της εκσκαφής της υπό ανέγερση πολυκατοικίας, οι οποίοι φαίνεται ότι είχαν εντοπίσει πρόβλημα και ανέφεραν σε μηνύματά τους ότι πιθανότατα θα χρειαζόταν ακόμη ένα «ντουλάπι», δηλαδή επιπλέον μέτρα αντιστήριξης.

Η πραγματογνωμοσύνη θα δώσει περισσότερες απαντήσεις, ωστόσο τους ανθρώπους που έχασαν τα σπίτια τους περιμένει μεγάλος αγώνας. Σε μια πρώτη κίνηση στήριξης, το δημοτικό συμβούλιο Αθηναίων συνεδρίασε εκτάκτως και ενέκρινε την πρόταση της δημοτικής αρχής να βοηθηθούν οι πληγέντες από την κατάρρευση της πολυκατοικίας με 3.000 ευρώ ανά οικογένεια.

«Oι κοινωνικές υπηρεσίες του δήμου βρίσκονται σε επαφή με τους πληγέντες τόσο για την παροχή στέγης, όσο και για την έκδοση των απαραίτητων δικαιολογητικών για την καταβολή της αποζημίωσης», αναφέρει στην «Κ» ο Πάρης Χαρλαύτης, αντιδήμαρχος Δόμησης. «Παράλληλα, μηχανήματα του δήμου καθάρισαν τον δρόμο και το πεζοδρόμιο και τοποθέτησαν προσωρινή περίφραξη. Αποφασίστηκε να μπει περίφραξη με λαμαρίνα ώστε να εμποδιστεί εντελώς η πρόσβαση στο εσωτερικό του οικοπέδου, ενώ πληροφορηθήκαμε ότι θα εξακολουθήσει να φυλάσσεται το σημείο από την Αστυνομία. Είναι προφανές ότι μέχρι να διενεργηθεί πραγματογνωμοσύνη για τα αίτια της κατάρρευσης, ο χώρος δεν θα πρέπει να διαταραχθεί».

Παράλληλα, χθες πραγματοποιήθηκαν οι πρώτοι έλεγχοι στα γειτονικά κτίρια προκειμένου να διαπιστωθεί αν είναι ασφαλή. Σύμφωνα με τον κ. Χαρλαύτη, τους ελέγχους πραγματοποίησε η δευτεροβάθμια επιτροπή επικίνδυνων κτιρίων της Περιφέρειας Αττικής, ενώ τα αποτελέσματα της αυτοψίας δεν είχαν γίνει γνωστά στην υπηρεσία δόμησης του δήμου.

Τους ιδιοκτήτες των διαμερισμάτων της τετραώροφης πολυκατοικίας της οδού Αλκμήνης 22, πάντως, δεν περιμένει εύκολος δρόμος. «Είναι δεδομένο ότι ο εισαγγελέας θα διατάξει τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης. Oταν οριστεί πραγματογνώμονας, τότε οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ζητήσουν τον ορισμό δικού τους τεχνικού συμβούλου. Με βάση τα ευρήματα θα μπορεί να ασκηθεί αγωγή αποζημίωσης κατά των υπαιτίων», εξηγεί ο δικηγόρος Δημήτρης Μπόλης.

«Δεν είναι εύκολη υπόθεση και παρά την πρόοδο που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια, είναι σίγουρο ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον 2-3 χρόνια μέχρι να εκδοθεί η πρώτη δικαστική απόφαση. Αυτό που μπορούν σχετικά άμεσα οι πληγέντες ιδιοκτήτες να πράξουν είναι να υποβάλουν αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, στην οποία να ζητούν από αυτούς που πιθανολογούνται ως υπαίτιοι να τους καταβάλλουν μηνιαίως ένα ποσό για τα έξοδα στέγασης (αν αποδείξουν ότι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα) μέχρι να εκδοθεί απόφαση. Αυτή είναι η πιο σύντομη προσωρινή διέξοδος».

Το ζήτημα είναι ότι στα μικρά ιδιωτικά έργα, όπως είναι η κατασκευή μιας πολυκατοικίας, δεν είναι συνηθισμένο το έργο να ασφαλίζεται. «Η νομοθεσία δεν υποχρεώνει την ασφάλιση της κατασκευής των ιδιωτικών έργων. Στα μεγάλα έργα, όμως, οι τράπεζες που τα δανειοδοτούν έχουν από τον εργολάβο κάποιες ελάχιστες ασφαλιστικές απαιτήσεις», εξηγεί ο Aρης Σαμαράς, επικεφαλής πωλήσεων στην εταιρεία Marsh (συμβουλευτική εταιρεία σε θέματα διαχείρισης ρίσκου και ασφάλισης). «Στην πράξη έγκειται στον κύριο του έργου ή στον εργολάβο. Οι μεγάλες τεχνικές εταιρείες είθισται να ασφαλίζουν τα έργα τους είτε για τον κίνδυνο να πάθει ζημιά το ίδιο το έργο, είτε για το ενδεχόμενο να προκληθεί ζημιά σε κάποιον τρίτο, λ.χ. σε ένα όμορο κτίριο. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει κουλτούρα ασφάλισης, οπότε οι μικρότερες τεχνικές εταιρείες δεν το συνηθίζουν».

Ασφάλιση και ρίσκο

Ο κ. Σαμαράς υποστηρίζει ότι το κόστος ασφάλισης του έργου είναι μικρό, από 1,8 έως 2,2 τοις χιλίοις του προϋπολογισμού του έργου. Ωστόσο στην περίπτωση κατασκευών μέσα στον αστικό ιστό, όπου αυξάνεται το ρίσκο, και οι ίδιες οι ασφαλιστικές θέτουν τους όρους τους. «Oταν υπάρχουν όμορα κτίρια, οι ασφαλιστικές εταιρείες θέτουν ένα ανώτατο χρηματικό όριο αποζημίωσης. Oλα αυτά βέβαια αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να υπάρξει τελεσίδικη δικαστική απόφαση ή εξωδικαστικός συμβιβασμός, ώστε η αποζημίωση να καταβληθεί».