Φαντάζει ακραίο ως σενάριο για τα γερμανικά πολιτικά δεδομένα, αλλά στο Βερολίνο οι κυβερνώντες φέρονται να εξετάζουν το ενδεχόμενο πρόωρης απομάκρυνσης του Φρίντριχ Μερτς από την καγκελαρία και αντικατάστασής του. «Το καυτό θέμα στη Γερμανία αυτό το καλοκαίρι: Μια αλλαγή καγκελαρίου», σημειώνει χαρακτηριστικά το Politico, επικαλούμενο γερμανικά δημοσιεύματα, μεταξύ άλλων και του περιοδικού «Der Spiegel». Σύμφωνα με αυτά, οι κυβερνώντες Χριστιανοδημοκράτες (CDU) θα μπορούσαν όντως να προχωρήσουν σε μια εκ των έσω αλλαγή φρουράς στην καγκελαρία, διώχνοντας τον Μερτς και τοποθετώντας στη θέση του τον Χέντρικ Βουστ, νυν πρωθυπουργό στο κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας.
Ωστόσο, «η αντικατάσταση ενός καγκελαρίου κάποια χρόνια πριν από το τέλος της θητείας του θα σήμαινε την είσοδο, σε μεγάλο βαθμό, σε αχαρτογράφητα πολιτικά εδάφη», προειδοποιεί το Politico, υπενθυμίζοντας ότι μέχρι στιγμής στη μεταπολεμική Γερμανία μόνον τρεις εν ενεργεία καγκελάριοι έφυγαν πρόωρα κάνοντας χώρο ώστε να πάρουν τη θέση τους άλλοι πολιτικοί προερχόμενοι από το δικό τους κόμμα: ο Χριστιανοδημοκράτης Κόνραντ Αντενάουερ, ο οποίος παραιτήθηκε το 1963 και έδωσε τη θέση του στον Λούντβιχ Eρχαρντ, o Eρχαρντ, ο οποίος είδε τον συνασπισμό του να καταρρέει το 1966 και έδωσε τη θέση του στον Κουρτ Γκέοργκ Κίζινγκερ, και ο Σοσιαλδημοκράτης Βίλι Μπραντ, ο οποίος παραιτήθηκε το 1974 και είδε να παίρνει τη θέση του στην καγκελαρία ο Χέλμουτ Σμιτ.
Πτώση ποσοστών
Με άλλα λόγια, αυτού του τύπου οι αλλαγές φρουράς δεν είναι κάτι το οποίο συνηθίζεται στη Γερμανία, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο «εντυπωσιακά» τα σενάρια περί πρόωρης αντικατάστασης του νυν καγκελαρίου («Kanzlertausch»). Ο 70χρονος Μερτς ανέλαβε την καγκελαρία τον Μάιο του 2025, ενώ οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές κανονικά αναμένονται στη Γερμανία το 2029. Ωστόσο, έπειτα από μόλις ένα χρόνο στην εξουσία, ο Μερτς έχει πια δει τα ποσοστά της δημοτικότητάς του να υποχωρούν δραματικά.
Σύμφωνα με πρόσφατες σφυγμομετρήσεις (RTL/ntv), μόλις το 15% των ερωτηθέντων δήλωνε ικανοποιημένο από την απόδοση του Μερτς ως καγκελαρίου. Αυτή η πτωτική δημοσκοπική τάση προφανώς προκαλεί προβληματισμό στο CDU. Εάν αυτή είναι η εικόνα μόλις ένα χρόνο έπειτα από τις τελευταίες ομοσπονδιακές εκλογές του 2025, τότε πώς θα είναι τα πράγματα το 2027 και το 2028; Ο εν λόγω προβληματισμός ενισχύεται ακόμη περισσότερο, εάν ληφθεί υπόψη η παράλληλη δημοσκοπική άνοδος της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), η οποία είναι πλέον πρώτο κόμμα σε όλες τις δημοσκοπήσεις (με ποσοστά που προσεγγίζουν το 30%, ενώ στις τελευταίες εκλογές, τον Φεβρουάριο του 2025, είχε λάβει κάτω από 21%) και αντλεί ψήφους από τη δεξαμενή της Κεντροδεξιάς.
Η χρονική συγκυρία κατά την οποία συμβαίνουν όλα αυτά επίσης προβληματίζει, καθώς οι Γερμανοί αναμένεται να πάνε σε μια σειρά από εξαιρετικά κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις πριν από τα τέλη του 2026.
Μόνο μέσα στον Σεπτέμβριο αναμένονται εκλογές σε τρία κρατίδια: στη Σαξονία-Ανχαλτ στις 6 Σεπτεμβρίου, στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία στις 20 του ίδιου μήνα και στο Βερολίνο επίσης στις 20 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) αναμένεται να «σαρώσει» στη Σαξονία, να εξασφαλίσει την πρώτη θέση στο Μεκλεμβούργο και να αυξήσει σημαντικά τα ποσοστά της στο Βερολίνο.
Καλπάζει η AfD
Συγκεκριμένα, η AfD εκτιμάται ότι μπορεί να υπερδιπλασιάσει το ποσοστό της στη Σαξονία-Ανχαλτ. Στις τελευταίες κρατιδιακές εκλογές που είχαν πραγματοποιηθεί εκεί τον Ιούνιο του 2021, η Εναλλακτική για τη Γερμανία είχε λάβει σχεδόν 21% και οι Χριστιανοδημοκράτες λίγο πάνω από 37%. Με βάση τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, ωστόσο, εκείνος ο συσχετισμός ισχύος έχει πια αντιστραφεί, με την AfD να κινείται σε επίπεδα υψηλότερα του 40% και το CDU να υποχωρεί κοντά στο 20%. Κατ’ αντιστοιχία, στις κρατιδιακές εκλογές που είχαν διεξαχθεί τον Σεπτέμβριο του 2021 στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) είχαν έρθει πρώτοι με σχεδόν 40%, ακολουθούμενοι από την AfD που είχε τότε περιοριστεί στο 16,7% και το CDU που είχε λάβει λίγο πάνω από 13%. Πέντε χρόνια αργότερα, οι συσχετισμοί ισχύος παρουσιάζονται και εκεί να έχουν αλλάξει δραματικά, με την AfD να κινείται κοντά στο 35%, το SPD να έχει υποχωρήσει κάτω από το 30% και τους Χριστιανοδημοκράτες να πασχίζουν να κρατηθούν πέριξ του 10%. Στο Βερολίνο, η εικόνα είναι αρκετά διαφορετική. Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, δύο κόμματα παρουσιάζονται να οδηγούν την κούρσα εκεί: η Αριστερά (Die Linke), που έχει ανεβάσει τα ποσοστά της από το 12% στο 20%, και το CDU, το οποίο όμως υποχωρεί από το 28% στο 20%. Ακόμη και στο Βερολίνο, ωστόσο, η AfD παρουσιάζεται να ανεβαίνει, διπλασιάζοντας τα ποσοστά της από το 9% στο 18%.
