Eρευνα – Ανάλυση: καθ. Γιάννης Μανιάτης
Με τη συνεργασία των μεταπτυχιακών: Ι. Βούλγαρη, Α. Μανώλη

Ο παγκόσμιος ενεργειακός χάρτης έχει μεταμορφωθεί τα τελευταία 25 χρόνια. Η άνθηση του σχιστολιθικού πετρελαίου και φυσικού αερίου μετέτρεψε τις ΗΠΑ από μεγάλο εισαγωγέα σε σημαντικό εξαγωγέα και στον μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως, αφήνοντας αρκετά πίσω τη Ρωσία και τη Σαουδική Αραβία. Η Κίνα κατέχει πλέον το μεγαλύτερο μερίδιο στην παγκόσμια παραγωγή ηλεκτρισμού χαμηλών εκπομπών, μπροστά από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, παραμένοντας την ίδια στιγμή ο μεγαλύτερος καταναλωτής άνθρακα. Οι διαφορετικές πορείες των χωρών αποτυπώνουν τη νέα παγκόσμια ενεργειακή πραγματικότητα, με τις ΗΠΑ και την Κίνα να διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Αρνητικό το ισοζύγιο για την «άμυνα»

Οι αριθμοί αποκαλύπτουν εντυπωσιακές αντιθέσεις στις παγκόσμιες προτεραιότητες. Το 2025, οι φυσικές καταστροφές προκάλεσαν απώλειες 220 δισ. δολαρίων, με τη χρηματοδότηση για την κλιματική προσαρμογή να περιορίζεται στα 26 δισ., έναντι αναγκών 310 δισ. ετησίως έως το 2035. Οι στρατιωτικές δαπάνες άγγιξαν τα 2,9 τρισ., ενώ ο προϋπολογισμός για τις ειρηνευτικές επιχειρήσεις του ΟΗΕ το 2026-2027 περιορίζεται στα 5,1 δισ. Οι δαπάνες για τεχνητή νοημοσύνη έφτασαν σε 1,8 τρισ., αλλά μόλις 0,5 δισ. εκτιμάται ότι επενδύονται στην ασφάλειά της. Ο πλούτος των δισεκατομμυριούχων αυξήθηκε κατά 2,6 τρισ. το 2025, όταν για την εξάλειψη της ακραίας φτώχειας εκτιμάται ότι απαιτούνται 318 δισ. ετησίως.