Δύο συνάνθρωποι μας έχασαν τη ζωή τους. Το πράσινο έγινε μαύρο. Σπίτια κάηκαν, 125 τετραγωνικά χιλιόμετρα γης έγιναν στάχτη. Δασικές και γεωργικές εκτάσεις παραδόθηκαν στις φλόγες. Σήμερα συμπληρώνεται ένας χρόνος από τη μαύρη εκείνη ημέρα που η πύρινη λαίλαπα έπληξε τις ορεινές κοινότητες στην επαρχία Λεμεσού, αφήνοντας πίσω της ανυπολόγιστες ζημιές. 

Οι κάτοικοι των κοινοτήτων έζησαν εφιαλτικές στιγμές. Θρηνούν την απώλεια των ανθρώπων τους. Είδαν τους κόπους μιας ζωής να χάνονται. Εκατοντάδες άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, ενώ αρκετοί ήταν αυτοί που διανυκτέρευσαν στα οχήματά τους. Άτομα εγκλωβισμένα, χωριά χωρίς ρεύμα, παιδιά να εκκενώνουν κατασκηνώσεις, κλειστοί δρόμοι, κάτοικοι, πυροσβέστες, εθελοντές να προσπαθούν να βάλουν ένα τέλος στην κόλαση. Αυτή ήταν η εικόνα που επικρατούσε εκείνη την τραγική νύχτα στην επαρχία Λεμεσού, όπου τα λεπτά έμοιαζαν αιώνες.

Οι κοινοτάρχες των χωριών περιέγραψαν την απόγνωση που επικράτησε, σημειώνοντας πως τέτοια καταστροφή δεν είχε προηγούμενο. 

Το χρονικό της τραγωδίας

Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες εκείνης της ημέρας με πορτοκαλί προειδοποίηση σε ισχύ και ισχυρούς ανέμους, δεν ευνοούσαν τις προσπάθειες για κατάσβεση της πυρκαγιάς αλλά αντιθέτως τις δυσχέραιναν.

Η πρώτη κλήση, όπως αναφέρει στην έκθεση οδηγιών της η Πυροσβεστική, λήφθηκε στις 13:28, μέσω ιδιωτικού τηλεφώνου για πυρκαγιά σε χόρτα στον δρόμο Μαλιάς προς Άρσος.

Σύμφωνα με την έκθεση, στις 13.33 ο Σταθμός Υπαίθρου Πάχνας με δύο πυροσβεστικά οχήματα, ένα βυτιοφόρο 5000 λίτρων νερού και ένα όχημα ταχείας επέμβασης 1200 λίτρων νερού αναχώρησαν για την πυρκαγιά και παράλληλα όπως σημειώνεται ο Υπεύθυνος εξόδου ζήτησε όπως ανταποκριθεί και ο Σταθμός Υπαίθρου Κυβίδων. Η ώρα 13.43 ο Σταθμός Υπαίθρου Πάχνας αφίχθηκε στην πυρκαγιά.

Σύμφωνα με τον Αρχηγό της Εθνικής Φρουράς, η εντολή ενεργοποίησης των πτητικών μέσων δόθηκε στις 13:49 και στις 14:18 έγινε η πρώτη εναέρια ρίψη με τα διαθέσιμα πτητικά μέσα, ήτοι πενήντα λεπτά μετά τον εντοπισμό της πυρκαγιάς.

Οι φλόγες ενισχύονταν πολύ γρήγορα και το μέτωπο εξαπλωνόταν με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Καθώς η φωτιά απειλούσε κατοικημένες περιοχές, οι αρχές προχώρησαν σε διαδοχικές εκκενώσεις. Η Μαλιά ήταν από τις πρώτες περιοχές που επηρεάστηκαν, ενώ στη συνέχεια η πύρινη λαίλαπα επεκτάθηκε προς άλλες κοινότητες της ορεινής Λεμεσού. Σύμφωνα με το Υπουργικό Συμβούλιο επηρεάστηκαν οι εξής κοινότητες: Όμοδος, Άρσος, Κοιλάνι, Βάσα Κοιλανίου, Βουνί, Συλίκου, Μαλιά, Λόφου, Άγιος Θεράπων, Άγιος Αμβρόσιος, Κισσούσα, Πάχνα, Κάτω Κιβίδες, Πάνω Κιβίδες, Σούνι-Ζανακιά, Άλασσα, Μονάγρι, Άγιος Γεώργιος Συλίκου, Κουκά, Ποταμιού, Σωτήρα και Ύψωνας.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας, ισχυρές δυνάμεις της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, του Τμήματος Δασών, της Πολιτικής Άμυνας, άλλων υπηρεσιών και εθελοντές έδιναν μάχη με τις φλόγες. Οι δυνάμεις βρίσκονταν επί ποδός και τις επόμενες ημέρες.

Το βράδυ της 23^ης Ιουλίου, επιβεβαιώθηκε το χειρότερο σενάριο. Οι σοροί δύο ανθρώπων, της Μάρως Φιλιππίδη, 77 ετών και του Δημήτρη Φιλιππίδη, 81 ετών τέως κάτοικοι Λεμεσού εντοπίσθηκαν εντός οχήματος, στον δρόμο Μοναγρίου-Άλασσας.

Το μαύρο ξημέρωμα της 24^ης Ιουλίου, η μάχη με τις φλόγες συνεχίστηκε. Το βράδυ της ίδιας ημέρας, ο Εκπρόσωπος της Πυροσβεστικής, Ανδρέας Κεττής ενημέρωνε πως, δεν υπάρχουν ενεργά μέτωπα παρά μόνο αναζωπυρώσεις.

Η μάχη με τις αναζωπυρώσεις συνεχίστηκε και για τρίτη ημέρα, ενώ το βράδυ της 25^ης Ιουλίου η κατάσταση έδειχνε πως βρίσκεται σε πλήρη ύφεση. 

Ερωτήματα και ευθύνες

Η κόλαση που δημιουργήθηκε εκείνη την ημέρα άφησε ανεξίτηλες πληγές, μεγάλα ερωτήματα και δημόσια συζήτηση, σχετικά με τον χρόνο της ανταπόκρισης αλλά και τα κενά του συστήματος. Η τραγωδία ανέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο την ανάγκη για αλλαγές που έπρεπε να είχαν δρομολογηθεί πριν από την καταστροφή. Ο κρατικός μηχανισμός βρέθηκε προ των ευθυνών του. Φέτος οι αρμόδιοι δηλώνουν ετοιμότητα με τους ίδιους να αναφέρουν πως από πέρσι άλλαξαν πολλά.

«Η φωτιά έτρεχε σαν δρομέας 100 μέτρων»

Ένα χρόνο μετά και στο πλαίσιο των βραβείων του Γαστρονόμου, που πραγματοποιήθηκαν στο χωριό Βουνί, τιμώντας τους ανθρώπους της καμένης γης της Λεμεσού, οι κοινοτάρχες περιγράφουν τα όσα έζησαν εκείνη την ημέρα, τι άφησε πίσω της η πύρινη λαίλαπα αλλά και την κατάσταση που βρίσκονται σήμερα οι κοινότητες.

Περιγράφοντας την ημέρα της φονικής πυρκαγιάς, η κοινοτάρχης της Μαλιάς, Μαριλένα Αθηνή είπε πως αρχικά υπήρχε σύγχυση που μετατράπηκε σε φόβο και αγωνία. «Τα συναισθήματα ήταν ανάμεικτα». Όπως ανέφερε, δέκα σπίτια παραδόθηκαν στις φλόγες, εκ των οποίων τα επτά ολοσχερώς, ενώ καταστράφηκε και το τέμενος της κοινότητας, το οποίο είναι ένα από τα παλαιότερα της Κύπρου. Σήμερα, όπως είπε, οι κάτοικοι περιμένουν να ξεκινήσουν οι εργασίες αποκατάστασης, προσπαθώντας να σταθούν ξανά στα πόδια τους.

Με τη σειρά του, ο κοινοτάρχης Βουνιού, Ματθαίος Πρωτοπαπάς, θυμήθηκε πως αρχικά έσπευσαν να βοηθήσουν στη Μαλιά, όμως μέσα σε λίγα λεπτά η καταστροφή χτύπησε το δικό τους χωριό. Όπως δήλωσε, μέσα σε μόλις τρία λεπτά η φωτιά είχε φτάσει στη δυτική πλευρά του Βουνιού. Αναφερόμενος στα 69 σπίτια που καταστράφηκαν, χαρακτήρισε πρωτόγνωρη την κατάσταση και εξέφρασε την ευχή να μη ζήσουν ξανά κάτι παρόμοιο. Εκτίμησε δε ότι ίσως χρειαστούν 50 χρόνια για να επουλωθούν οι πληγές της καταστροφής, ενώ σημείωσε πως η ελπίδα για αναγέννηση έχει αρχίσει με τη φύτευση 4.000 δέντρων.

Χαρακτηριστική ήταν η περιγραφή του κοινοτάρχη Ομόδους, Ευγένιου Μιχαήλ, ο οποίος δήλωσε πως, 60 χρόνια που θυμάται δεν είχε ξαναζήσει τέτοιο κακό. Περιέγραψε τη φωτιά να κινείται με την ταχύτητα δρομέα 100 μέτρων. Όπως είπε, το Όμοδος βρέθηκε κυκλωμένο από τις φλόγες και, παρότι τα σπίτια σώθηκαν, η μεγαλύτερη πληγή καταγράφηκε στη γεωργική γη.

Ο κοινοτάρχης Βάσας Κοιλανίου, Μιχάλης Μοσφιλής, ανέφερε πως η φωτιά διέσχισε το χωριό από τη μία άκρη μέχρι την άλλη μέσα σε μόλις 40 λεπτά. Πέντε κατοικίες καταστράφηκαν ολοσχερώς και ακόμη 30 υποστατικά υπέστησαν ζημιές, σύμφωνα με τον ίδιο. Εξέφρασε δε, την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η ηλεκτροδότηση και η υδροδότηση αποκαταστάθηκαν σε χρόνο ρεκόρ, δίνοντας μια πρώτη ανάσα στους κατοίκους.

Ο κοινοτάρχης Συλίκου, Νίκος Αρέστη, χαρακτήρισε συγκλονιστική τη στιγμή που είδε τη φωτιά να εισβάλλει στα πρώτα σπίτια του χωριού.

Ο κοινοτάρχης Κυβίδων, Κωνσταντίνος Παπαθεοδώρου, περιέγραψε μια αποπνικτική ατμόσφαιρα, όπου ο κόσμος δυσκολευόταν ακόμη και να αναπνεύσει. Όπως είπε, η απόφαση για το που θα κατευθυνθούν οι κάτοικοι ήταν αρκετά δύσκολη. Αναφερόμενος στην επόμενη ημέρα, εξομολογήθηκε πως συνειδητοποίησε ότι ίσως επρόκειτο για τη δυσκολότερη απόφαση της ζωής του. Ένα χρόνο μετά, σημειώνει ότι αρκετοί πληγέντες έχουν ήδη αποζημιωθεί και πως η πορεία της αποκατάστασης εξελίσσεται θετικά.

Ο κοινοτάρχης Αγίου Θεράποντος, Θεράπων Χρυσοστόμου, ανέφερε πως εκείνες οι ώρες ήταν θέμα επιβίωσης και πως έπρεπε να βρουν τη δύναμη να σταθούν όρθιοι. Όπως είπε, 64 σπίτια κάηκαν, ενώ αναφερόμενος και στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις σημείωσε πως, χάθηκε ολόκληρη η περιουσία της κοινότητας. Σχετικά με τη σημερινή εικόνα, σημείωσε πως έχουν εγκριθεί τα απαραίτητα κονδύλια για την επισκευή των κατοικιών.

Αναφερόμενος στις δραματικές στιγμές που βίωσε η κοινότητα, ο κοινοτάρχης Άρσους, Γιαννάκης Γιαννάκη, τόνισε πως αυτό που αναδείχθηκε μέσα από την πυρκαγιά, είναι ότι οι κονότητες βαζίζονται στις δικές τους δυνάμεις.

Ο κοινοτάρχης Ποταμιού, Σίμος Κωνσταντίνου, τόνισε πως το χωριό σώθηκε χάρη στην αποφασιστικότητα 10 με 15 ανθρώπων, που στάθηκαν απέναντι στις φλόγες.

Για μια τεράστια περιβαλλοντική καταστροφή, έκανε λόγο ο κοινοτάρχης Σουνίου – Ζανατζιάς, Νίκος Βίκης περιγράφοντας πως η φωτιά προχωρούσε ασταμάτητα από πεύκο σε πεύκο. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι ζημιές στο σχολείο εκτιμώνται στις 168.000 ευρώ. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έδωσε την υπόσχεση να μετατραπεί σε Πολιτιστικό Κέντρο.

Ο κοινοτάρχης Αγίου Αμβροσίου, Στέλιος Γρηγορίου, ανέφερε πως έξι οικογένειες έχασαν τις οικίες τους. «Το αισιόδοξο μήνυμα μας το δίνει η φύση».

Εξινταπέντε καμένα σπίτια, εκ των οποίων τα 30 κάηκαν ολοσχερώς στην κοινότητα Λόφου. Ο κοινοτάρχης της περιοχής, Ιωάννης Νεοφύτου, παρά το βαρύ αποτύπωμα της καταστροφής, υπογράμμισε πως η κοινότητα δεν είχε άλλη επιλογή από το να σταθεί δυνατή.

Η τραγωδία της Λεμεσού δεν πρέπει ξεχαστεί. Ένα χρόνο μετά, οι πληγές παραμένουν ανοιχτές και οι ακραίες καιρικές συνθήκες υπενθυμίζουν ότι η πρόληψη, η ετοιμότητα και η έγκαιρη ανταπόκριση δεν επιτρέπουν κανένα εφησυχασμό. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος, είναι ευθύνη όλων μας. 

Όσα δήλωσαν οι κοινοτάρχες στον Πάρη Δημητριάδης