Η ολοκλήρωση της Α’ Φάσης της νέας πλατφόρμας διαχείρισης δικαστικών υποθέσεων iJustice αποτελεί την αφετηρία μιας μεγάλης προσπάθειας για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της Δικαιοσύνης, ανέφερε ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, Δρ Νικόδημος Δαμιανού στο πλαίσιο διάσκεψης Τύπου για την παρουσίασή της με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Δικαστικής Υπηρεσίας και του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου.

Ο κ. Δαμιανού σημείωσε ότι η ψηφιοποίηση και η τεχνολογική αναβάθμιση αποτελούν τομέα στον οποίο διαχρονικά το κράτος είχε σημαντική καθυστέρηση. «Σήμερα κάνουμε ένα ουσιαστικό βήμα προς τον εκσυγχρονισμό της Δικαιοσύνης, ενός τομέα κρίσιμου για το κράτος δικαίου, την εξυπηρέτηση του πολίτη και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας», υπογράμμισε.

Εξήγησε ότι για να επιτευχθεί το σημερινό αποτέλεσμα λήφθηκαν δύσκολες αποφάσεις, καθώς χρειάστηκε να τερματιστεί προηγούμενη σύμβαση «για έργο που πήρε τέσσερα χρόνια μέχρι να κατακυρωθεί και είχε ήδη συσσωρεύσει σχεδόν δύο χρόνια καθυστερήσεων». Όπως ανέφερε, από τον Μάρτιο του 2025 ξεκίνησε μια νέα προσπάθεια με θεμελιωδώς διαφορετική προσέγγιση και με συνειδητή επιλογή για σταδιακή υλοποίηση σε διακριτές φάσεις.

Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι η μετάβαση δεν σταματά στην εν λόγω πλατφόρμα. «Η ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης, βεβαίως, δεν περιορίζεται στο iJustice. Στον ευρύτερο σχεδιασμό μας περιλαμβάνονται και άλλες σημαντικές πρωτοβουλίες, οι οποίες θα συμβάλουν στην αποτελεσματικότερη διεξαγωγή των δικαστικών διαδικασιών, στη μείωση της διοικητικής και χρονικής επιβάρυνσης και στην καλύτερη αξιοποίηση της ψηφιακής πληροφορίας», ανέφερε ο Υφυπουργός.

Ενδεικτικά, σύμφωνα με τον κ. Δαμιανού, οι πρωτοβουλίες αυτές περιλαμβάνουν «τη ψηφιακή ηχογράφηση δικαστικών διαδικασιών και αξιοποίηση Τεχνητής Νοημοσύνης για τη ψηφιακή αποηχογράφηση, αποθήκευση και διάθεση πρακτικών συνεδριάσεων δικαστηρίων», με στόχο την αντικατάσταση της χειρόγραφης πρακτικογράφησης. Περιλαμβάνουν επίσης «την εφαρμογή συστήματος εξ αποστάσεως διεξαγωγής δικαστικών διαδικασιών / τηλεδικών (remote hearings)» και «την εγκατάσταση οθονών στις δικαστικές αίθουσες για την άμεση προβολή τεκμηρίων που βρίσκονται καταχωρισμένα στους ηλεκτρονικούς φακέλους των υποθέσεων».

Ο Πρωτοκολλητής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ανδρέας Τσερκέζος, ανέφερε ότι το σύστημα βρίσκεται στην πρώτη φάση της αναβάθμισής του, τονίζοντας πως «έρχεται μετά από μια –όχι τόσο καρποφόρα– περίοδο ως προς τον ψηφιακό ανασχηματισμό της Δικαστικής Υπηρεσίας και αποδεικνύει ότι δεν μένουμε στάσιμοι. Προσπαθούμε, σε συνεργασία με όλους τους αρμόδιους, να δώσουμε στη Δικαιοσύνη εκείνο που της αξίζει».

Η σχολαστικότητα του αρχικού σχεδιασμού όπως είπε το κατέστησε σχετικό μέχρι και σήμερα. «Μάλιστα αυτός ο σχεδιασμός αποτέλεσε και τη βάση για την αναβάθμιση και τη σημερινή έκδοση του συστήματος», ανέφερε ο κ. Τσερκέζος. Παραθέτοντας τον όγκο δεδομένων που διαχειρίστηκε το iJustice, ο κ. Τσερκέζος ανέφερε ότι φιλοξένησε περισσότερες από 102.000 δικαστικές υποθέσεις, περίπου 1.300.000 καταχωρήσεις και κοντά στα 3.500.000 έγγραφα με όγκο που υπερβαίνει τα 5 Terabytes.

Επισήμανε ότι στην Ά Φάση ενισχύθηκε η υποδομή του συστήματος και ενσωματώθηκε η διαχείριση ενδιάμεσων αιτήσεων, προστέθηκαν οι λειτουργικότητες για τους νέους Κανονισμούς Πολιτικής Δικονομίας και δημιουργήθηκε η υποδομή για το Εμπορικό Δικαστήριο και το Ναυτοδικείο ώστε να μπορούν να υποστηριχθούν από το σύστημα όταν συγκροτηθούν. Το σύστημα, πρόσθεσε, αναμένεται να εξελιχθεί σε ακόμη τρεις φάσεις μέχρι την πλήρη ένταξη των δικαστηρίων ποινικής δικαιοδοσίας.

Στόχος, όπως εξήγησε ο κ. Τσερκέζος, «είναι στη Β΄ φάση η ενσωμάτωση του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου σε όλες του τις δικαιοδοσίες και του 3ου βαθμού Δικαιοδοσίας καθώς ο 1ος και ο 2ος υπάρχουν ήδη μέσα στο σύστημα». Στην Γ’ φάση, πρόσθεσε, «θα στοχεύσουμε να εντάξουμε ένα απαιτητικό δικαστήριο, το Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας». Τέλος, στη Δ’ φάση θα πρέπει, κατά τον Πρωτοκολλητή του Ανωτάτου Δικαστηρίου, να υπάρξει «πλήρης ένταξη όλων των δικαστηρίων που ασκούν Ποινική Δικαιοδοσία, επαρχιακά, κακουργιοδικείο και στρατιωτικό δικαστήριο. Ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση που θα αντιμετωπίσουμε, λόγω του ταχύτατου ρυθμού που κινείται η ποινική δικαιοσύνη».

Ο Πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, Μιχάλης Βορκάς, ευχαρίστησε τον Υφυπουργό και την Κυβέρνηση, η οποία όπως είπε, «άγγιξε και δεν γύρισε την πλάτη στις –για πάρα πολλά χρόνια– φωνές του δικηγορικού κόσμου, με σκοπό να καλυτερεύσουν τα θέματα στην κυπριακή Δικαιοσύνη». Σήμερα, σύμφωνα με τον κ. Βορκά «βρισκόμαστε πολλά βήματα μπροστά, χάρη στην επιμέλεια και στο έργο το οποίο έχει επιτελεστεί. Έργο το οποίο ανεβάζει την Κύπρο πάρα πολύ ψηλά και ανταγωνιστικά σε όλο τον σύγχρονο κόσμο».

Ο κ. Βορκάς έθεσε, ωστόσο, επιτακτικά την ανάγκη για αναβάθμιση των κτιριακών υποδομών. «Πρέπει να σημειώσω ότι κάποια στιγμή θα πρέπει να δούμε, με τη σοβαρότητα και την τόλμη που χρειάζεται, να φτιαχτεί ένα νέο Δικαστικό Μέγαρο στη Λευκωσία. Ένα κτίριο το οποίο να στεγάσει όλα τα δικαστήρια, αν είναι δυνατόν όλες τις δικαιοδοσίες και να υποδεχθεί όλες τις καινοτομίες τις οποίες το Υφυπουργείο δείχνει έμπρακτα ότι προωθεί», κατέληξε.

Ταχύτητα απονομής δικαιοσύνης

Απαντώντας σε ερώτηση κατά πόσο το iJustice θα συμβάλει στην άμβλυνση του προβλήματος της αργής απονομής δικαιοσύνης στην Κύπρο ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, Δρ Νικόδημος Δαμιανού, είπε ότι θεωρεί πως «είναι ένα σημαντικό βήμα για να διευκολύνει την ταχύτητα απονομής δικαιοσύνης». Ο κ Δαμιανού πρόσθεσε ότι υπάρχει πλάνο συνέχισης της προσπάθειας «είτε αφορά τις επόμενες φάσεις του iJustice, είτε αφορά άλλες δράσεις και έργα τα οποία εκκρεμούν εδώ και καιρό και πλέον έχουν δρομολογηθεί».

Ο πρόεδρος του Παγκυπρίου Δικηγορικού Συλλόγου, Μιχάλης Βορκάς, σημείωσε ότι η μεταρρύθμιση στη δικαιοσύνη δεν είναι μονοδιάστατη, αλλά πολυεπίπεδη. «Για να πάμε μπροστά πρέπει να είμαστε επιμελείς, τυπικοί, υπομονετικοί και να διαφυλάξουμε και να ακολουθήσουμε αυτό το οποίο με κόπο, μόχθο και χρήματα του Κύπρου πολίτη έχουμε καταφέρει. Το i-Justice, όπως εξελίσσεται και τη δικονομία η οποία βρίσκεται πλέον σε ισχύ. Με αυτά λοιπόν ο Κύπριος πολίτης, ο διάδικος σε μια δικαστική διαδικασία, θα μπορεί να νιώθει άνετα ότι, προσφεύγοντας στη δικαιοσύνη, σύντομα θα έχει και αποτελέσματα στις διεκδικήσεις του τις οποίες έχει υποβάλει».

Αναφερόμενος στις παλιές υποθέσεις ο κ. Βορκάς πρόσθεσε ότι «είναι ένα μεγάλο πρόβλημα, γίνεται μια μεγάλη προσπάθεια από τους δικαστές. Γίνονται προσλήψεις συνέχεια δικαστών, ακόμα και αυτή την εβδομάδα υπάρχουν συνεντεύξεις, έχουν εξαγγελθεί νέες θέσεις για δικαστές. Γίνεται προσπάθεια γενικότερα για να καλυφθεί και εκείνο το πρόβλημα, το οποίο δημιουργήθηκε στο παρελθόν».

Το μέλος του Συμβουλίου του Παγκυπρίου Δικηγορικού Συλλόγου, Λουίζα Πρωτοπαπά, σημείωσε ότι η δικαιοσύνη δεν μπορεί να κάνει ένα βήμα και να αλλάξει πρόσωπο. Χρειάζονται, ανέφερε, «σταδιακά, συστηματικά βήματα και συνεργασία όλων. Αυτό σημαίνει και των δικηγόρων και των Υπουργείων και του Υφυπουργείου και της δικαστικής υπηρεσίας και γενικότερα όλων όσων έχουν να συμβάλουν σε αυτό το πράγμα που ονομάζεται ΄να μεταφερθούμε σε μια νέα εποχή απονομής της δικαιοσύνης΄, η οποία ενισχύει το κράτος δικαίου που ήταν ανέκαθεν η προσπάθεια όλων όσοι εμπλεκόμαστε».

Ο Πρωτοκολλητής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ανδρέας Τσερκέζος είπε ότι το i-Justice δεν θα λύσει το πρόβλημα των καθυστερήσεων, ωστόσο «βάζει και εκείνο το λιθαράκι του όπως και όλα τα υπόλοιπα έργα τα οποία γίνονται. Βλέπουμε βελτιώσεις, χαιρόμαστε που βλέπουμε βελτιώσεις. Είναι μια μεγάλη πληγή οι καθυστερήσεις, η οποία ευελπιστούμε κάποια στιγμή να επουλωθεί».

Αναφερόμενος σε πρακτικά παραδείγματα στα οποία συμβάλλει η τεχνολογία ο κ. Τσερκέζος είπε ότι ίσως το πιο σημαντικό είναι πως δίνεται η δυνατότητα στο δικαστήριο πλέον να εργαστεί και εκτός του χώρου των δικαστηρίων. «Ένας δικαστής, είτε έχει 500 υποθέσεις που του αναλογούν είτε 700, μπορεί να δουλέψει από το σπίτι. Δεν χρειάζεται ούτε φωτοτυπίες να βγάλει μια υπόθεση να πάρει, ούτε φακέλους, που κανονικά δεν επιτρέπεται να κουβαλάς. Άρα το i-Justice λύνει και αυτό το μεγάλο πρόβλημα που το δικαστήριο πλέον μπορεί να δουλέψει και εκτός του χώρου του δικαστηρίου. Οπότε από πρακτικής πλευράς, βοηθά σίγουρα και η αναβάθμιση, αλλά και η ίδια η χρήση του i-Justice», κατέληξε.

Σημειώνεται ότι το Έργο χρηματοδοτείται από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, «Κύπρος_το Αύριο».