Να γίνουν αποδεκτές ως μαρτυρία οι αναφορές του αποβιώσαντος 14χρονου Στυλιανού προς την εκπαιδευτικό του για την κακοποίηση που φέρεται να βίωνε, ζήτησε από το Δικαστήριο η Κατηγορούσα Αρχή, υποστηρίζοντας ότι η απονομή της δικαιοσύνης γέρνει τη ζυγαριά υπέρ της αποδοχής της εν λόγω εξ ακοής μαρτυρίας. Το ζήτημα τέθηκε κατά τη σημερινή διαδικασία ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας, μετά από ένσταση που ήγειραν οι συνήγοροι υπεράσπισης σε προηγούμενη δικάσιμο, αναφορικά με την κατάθεση ως τεκμηρίου της γραπτής κατάθεσης της νηπιαγωγού του Στυλιανού κατά τα σχολικά έτη 2008-2009, Κωνσταντίνας Παπαχριστοδούλου.

Κατά τη σημερινή δικάσιμο, η εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής Έλενα Κωνσταντίνου παρέδωσε τη γραπτή της αγόρευση στο Δικαστήριο και ανέπτυξε προφορικά τις θέσεις της ως προς την αποδεκτότητα της εξ ακοής μαρτυρίας που αφορά δηλώσεις αποβιώσαντα, ζητώντας την απόρριψη της ένστασης.

Η εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής ανέφερε ότι η θέση της στηρίζεται σε δύο βασικούς άξονες. Ο πρώτος αφορά το εσωτερικό δίκαιο και συγκεκριμένα το άρθρο 26 του περί Αποδείξεως Νόμου, καθώς και το άρθρο 14 του περί Βίας στην Οικογένεια Νόμου του 2000.

Όπως υποστήριξε, το άρθρο 26 επιτρέπει στο Δικαστήριο να μην κλητεύσει μάρτυρα, αν κρίνει ότι η κλήτευση του εν λόγω προσώπου δεν είναι εφικτή ή ότι δεν είναι αναγκαία για σκοπούς ορθής απονομής της δικαιοσύνης, ενώ το άρθρο 14 προβλέπει ρητά ότι καταγγελίες θυμάτων βίας προς συγκεκριμένα πρόσωπα, μεταξύ των οποίων εκπαιδευτικοί, μπορούν να αποτελέσουν αποδεκτή μαρτυρία. Η ίδια έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην τελευταία διάταξη, υποστηρίζοντας ότι η παρούσα υπόθεση αφορά περιστατικά βίας στην οικογένεια και ότι ο Νόμος παρέχει την εξουσία να αξιολογούνται σχετικές δηλώσεις, ακόμη και όταν προβάλλονται ως εξ ακοής μαρτυρία.

Αναπτύσσοντας περαιτέρω τη θέση της, η κ. Κωνσταντίνου επικαλέστηκε νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καθώς και αγγλικών δικαστηρίων σε υποθέσεις όπου τα θύματα είχαν αποβιώσει πριν από την εκδίκαση των υποθέσεων. Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία που ανέπτυξε, τα δικαστήρια έχουν κρίνει ότι το δικαίωμα αντεξέτασης μάρτυρα δεν είναι απόλυτο και ότι το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη αξιολογείται συνολικά, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο τα δικαιώματα των κατηγορουμένων, αλλά και το δημόσιο συμφέρον και την ανάγκη απονομής της δικαιοσύνης.

Ο δεύτερος άξονας στον οποίο στηρίχθηκε η Κατηγορούσα Αρχή αφορά την εξαίρεση του δόγματος του αγγλοσαξονικού δικαίου «res gestae». Η εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής υποστήριξε ότι, βάσει του συγκεκριμένου δόγματος, δηλώσεις και γεγονότα μπορούν να γίνουν αποδεκτά ως μέρος της ίδιας της πράξης που συνδέεται άμεσα με το αδίκημα.

«Θεωρούμε ότι θα πρέπει να γίνουν αποδεκτές οι δηλώσεις ως μέρος της κακοποίησης που ο Στυλιανός ανέφερε στην εκπαιδευτικό του και πληρούνται οι προϋποθέσεις για να εφαρμοστεί η εξαίρεση του res gestae», ανέφερε ενώπιον του Δικαστηρίου.

Η κ. Κωνσταντίνου παρέπεμψε ακόμη σε απόφαση του Ποινικού Εφετείου που αφορούσε υπόθεση σεξουαλικών αδικημάτων, στην οποία έγινε δεκτή εξ ακοής μαρτυρία θυμάτων που είχαν περιγράψει τα περιστατικά σε τρίτα πρόσωπα αμέσως μετά τη διάπραξή τους.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι η νομολογία εξελίσσεται διαρκώς και ότι τα Δικαστήρια καλούνται να προσαρμόζουν την ερμηνεία του δικαίου στις ανάγκες της δικαιοσύνης. «Η νομολογία πλάθεται, αλλάζει και εξελίσσεται πάντα με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και την απονομή της δικαιοσύνης», ανέφερε, προσθέτοντας ότι στην παρούσα υπόθεση «η απονομή της δικαιοσύνης γέρνει στη ζυγαριά υπέρ του να γίνουν αποδεκτά όσα ανέφερε ο Στυλιανός».

Στη συνέχεια, ο συνήγορος υπεράσπισης του πατέρα του Στυλιανού, Κωνσταντίνος Καζαντζής, υποστήριξε ότι το ζήτημα που εξετάζεται αφορά αποκλειστικά την αποδεκτότητα της μαρτυρίας με βάση το κυπριακό δίκαιο.

Όπως ανέφερε, οι αποφάσεις που επικαλέστηκε η Κατηγορούσα Αρχή αφορούν ζητήματα δίκαιης δίκης και όχι το συγκεκριμένο ζήτημα αποδεκτότητας που καλείται να αποφασίσει το Δικαστήριο. Παρέπεμψε επίσης, σε απόφαση του Κυπριακού Ανωτάτου Δικαστηρίου, υποστηρίζοντας ότι «έχουμε ξεκάθαρη απόφαση που λέει ότι μαρτυρία αποβιώσαντα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή», προσθέτοντας ότι η Κατηγορούσα Αρχή ζητεί από το Δικαστήριο να νομολογήσει επί ζητήματος το οποίο, έχει ήδη νομολογηθεί.

Το Δικαστήριο επιφύλαξε την απόφασή του, η οποία θα δοθεί στις 26 Ιουνίου στις 10:30 το πρωί.

Υπενθυμίζεται ότι η υπόθεση αφορά τον τραγικό θάνατο του 14χρονου Στυλιανού Κωνσταντίνου τον Σεπτέμβριο του 2019, με το Δικαστήριο να εξετάζει κατά πόσο υπήρξαν ευθύνες τόσο εντός της οικογένειας όσο και από πλευράς κρατικών υπηρεσιών.

Η διαδικασία επικεντρώνεται κυρίως στο κατά πόσο υπήρξαν περιπτώσεις κακοποίησης ή παραμέλησης εντός της οικογένειας, εάν η μητέρα γνώριζε περιστατικά και δεν τα κατήγγειλε, καθώς και στο εάν οι αρμόδιοι λειτουργοί των ΥΚΕ αξιολόγησαν και χειρίστηκαν επαρκώς τις πληροφορίες που είχαν ενώπιόν τους.