Ψήφο εμπιστοσύνης στις δημόσιες μεταφορές δίνει έκθεση του Γενικού Ελεγκτή της Δημοκρατίας ο οποίος έθεσε στο μικροσκόπιό του τις αστικές συγκοινωνίες. Το επίπεδο υπηρεσιών που προσφέρουν τα αστικά λεωφορεία αξιολόγησαν 110 μέλη του προσωπικού της Ελεγκτικής Υπηρεσίας που χρησιμοποίησαν τις δημόσιες επιβατικές μεταφορές ως απλοί χρήστες και αξιολόγησαν την υπηρεσία σε πραγματικές συνθήκες, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση του παρόχου. Συμπληρώθηκαν συνολικά 204 ερωτηματολόγια, ενώ οι περισσότερες διαδρομές επαναλήφθηκαν επτά φορές, σε διαφορετικές ημέρες και από διαφορετικά πρόσωπα. Στην εξέταση των διευκολύνσεων για άτομα με αναπηρία συμμετείχε και εκπρόσωπος της Οργάνωσης Παραπληγικών Κύπρου.

Όπως αναφέρεται στην έκθεση ο έλεγχος δεν κατέδειξε μια συνολικά αρνητική εικόνα. «Σε αρκετούς τομείς καταγράφηκαν ικανοποιητικές ή θετικές επιδόσεις. Η συμπεριφορά και ο τρόπος οδήγησης των οδηγών αξιολογήθηκαν γενικά θετικά, το αίσθημα ασφάλειας στις στάσεις ήταν υψηλό και στο 74% των στάσεων η καθαριότητα αξιολογήθηκε ως ικανοποιητική. Καταγράφηκαν επίσης περιπτώσεις πολύ καλής εξυπηρέτησης από προσωπικό σε σταθμούς και από το τηλεφωνικό κέντρο. Τα θετικά αυτά στοιχεία, όμως, δεν ήταν αρκετά για να διαμορφώσουν αντίστοιχα θετική συνολική εμπειρία. Το 63% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι δεν θα επέλεγε ξανά τη χρήση λεωφορείου. Το εύρημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, όχι ως μέτρηση της στάσης του συνολικού πληθυσμού, αλλά ως ένδειξη της δυσκολίας προσέλκυσης χρηστών οι οποίοι σήμερα έχουν ως βασική επιλογή το ιδιωτικό αυτοκίνητο».

Αδυναμίες

Το τεστ των αστικών συγκοινωνιών κατέδειξε και αρκετές αδυναμίες. Μια από τις σημαντικότερες η πληροφόρηση που παρέχεται στον επιβάτη πριν και κατά τη διάρκεια της μετακίνησής του. Οι 110 ελεγκτές που συμμετείχαν στην έρευνα χρησιμοποιήσουν περισσότερες από μία πηγές για να επιβεβαιώσουν τη διαδρομή τους. Εντοπίστηκαν διαφορετικές ή λανθασμένες πληροφορίες για ωράρια, αριθμούς και τοποθεσίες στάσεων, καθώς και ασυνέπειες μεταξύ της ιστοσελίδας και των εφαρμογών. Καταγράφηκαν συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες η πραγματική θέση στάσεων απείχε κατά περίπου 85 και 135 μέτρα από τη θέση που εμφανιζόταν στην εφαρμογή και στην ιστοσελίδα. Σε άλλες περιπτώσεις εμφανίζονταν στάσεις που είχαν καταργηθεί, ενώ κατά την εκτροπή δρομολογίων λόγω οδικών έργων δεν υπήρχε επικαιροποιημένη ενημέρωση για τις στάσεις που παραλείπονταν ή προστίθεντο.

Στάσεις

Όπως προκύπτει από την έκθεση οι στάσεις των λεωφορείων αλλά και η πληροφόρηση του κοινού είναι από τις σημαντικές αδυναμίες των δημοσίων συγκοινωνιών. Στο 55% των στάσεων που εξετάστηκαν δεν υπήρχε καμία πληροφόρηση για τα δρομολόγια που τις εξυπηρετούν, στο 32% υπήρχε πληροφόρηση μέσω πινακίδων ή κωδικών QR και μόνο στο 13% μέσω συστημάτων τηλεματικής. Ως προς την άνεση, το 32% των στάσεων δεν διέθετε στέγαστρο, ενώ το 22% δεν διέθετε ούτε κάθισμα ούτε στέγαστρο. Αντίθετα, στο 87% των στάσεων το πεζοδρόμιο βρισκόταν σε καλή κατάσταση και στις 29 από τις 31 στάσεις υπήρχε ικανοποιητική ορατότητα. Η χρηστικότητα του συστήματος επηρεάζεται επίσης από τη συχνότητα των δρομολογίων. Σε ορισμένες γραμμές η διέλευση λεωφορείου γινόταν ανά μία ή ακόμη και δύο ώρες.

Υπηρεσίες εντός των λεωφορείων

Ο Γενικός Ελεγκτής εντόπισε αδυναμίες στις υπηρεσίες πληροφόρησης των πολιτών εντός των λεωφορείων. Όπως αναφέρεται στην έκθεση εντοπίσθηκε «έλλειψη επαρκούς πληροφόρησης για τις επόμενες στάσεις και τον χρόνο άφιξης, ενώ δεν υπήρχε δυνατότητα αγοράς εισιτηρίου με τραπεζική κάρτα. Πρόκειται για λειτουργικές αδυναμίες που επηρεάζουν ιδιαίτερα τον περιστασιακό χρήστη, τον επισκέπτη ή οποιονδήποτε δεν είναι ήδη εξοικειωμένος με το σύστημα». Ιδιαίτερη σημασία στην έκθεση αποδίδεται στην προσβασιμότητα. Παρότι η συμπεριφορά των οδηγών αξιολογήθηκε γενικά θετικά, καταγράφηκε περίπτωση κατά την οποία οδηγός δεν συνεργάστηκε για την προβλεπόμενη εξυπηρέτηση ατόμου με αναπηρία. Η ύπαρξη τεχνικών διευκολύνσεων δεν αρκεί εάν αυτές δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά όταν απαιτηθεί, αναφέρεται στην έκθεση.

Κόστος μετακίνησης

Σημαντικό κομμάτι της έρευνας το κόστος χρήσης των αστικών συγκοινωνιών και το κατά πόσο αποτελεί συμφέρουσα επιλογή έναντι του ιδιωτικού αυτοκινήτου. Όπως σημειώνεται στην έκθεση η ανάλυση δέκα ενδεικτικών σεναρίων καταδεικνύει ότι η χρήση λεωφορείου δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη ουσιαστική οικονομική εξοικονόμηση για πολίτη που διαθέτει ήδη ιδιωτικό όχημα. Ανάλογα με τη συχνότητα χρήσης, τον αριθμό των συνεπιβατών, την απόσταση και τον τύπο του οχήματος, άλλοτε το λεωφορείο και άλλοτε το ιδιωτικό όχημα παρουσιάζει χαμηλότερο πρόσθετο κόστος ανά άτομο. Ακόμη και όπου το λεωφορείο είναι οικονομικότερο, η διαφορά σε ορισμένα σενάρια είναι περιορισμένη. Τα σενάρια δεν αποσκοπούν στην εξαγωγή απόλυτου συμπεράσματος υπέρ του ενός ή του άλλου μέσου, αλλά στην ανάδειξη μιας πιο σύνθετης πραγματικότητας.

Εποπτεία και συστάσεις

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στις αστικές συγκοινωνίες Λευκωσίας και κατέδειξε πως διαθέτουν θετικά στοιχεία. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στην έκθεση, «η συνολική εμπειρία επηρεάζεται από έναν συνδυασμό αδυναμιών που αφορούν στην πληροφόρηση, στη συχνότητα, στις μετεπιβιβάσεις, στις στάσεις και στην ευχρηστία της υπηρεσίας. Η βελτίωση δεν εξαρτάται από μία μεμονωμένη παρέμβαση». Όπως υποδεικνύει ο Γενικός Ελεγκτής το σύστημα πρέπει να λειτουργεί ως ενιαία αλυσίδα μετακίνησης που ο πολίτης μπορεί να εμπιστευθεί. Και όταν επαναλαμβανόμενες αδυναμίες παραμένουν ορατές στον απλό χρήστη, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τον Ανάδοχο αλλά και την αποτελεσματικότητα της κρατικής εποπτείας. Το ΥΜΕΕ έχει την ευθύνη να διασφαλίζει ότι η υπηρεσία που παρέχεται ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της Σύμβασης και στις εύλογες ανάγκες του επιβατικού κοινού. Στα θετικά της έκθεσης συγκαταλέγεται και η αντίδραση του αρμόδιου Υπουργείου το οποίο αναγνώρισε τις αδυναμίες που εντόπισε ο έλεγχος και εξέφρασε πρόθεση λήψης διορθωτικών μέτρων.