«Δεν μπορώ να δεχτώ ότι οι μαθητές μου έκαναν μπούλινγκ στον Στυλιανό», ανέφερε την Τρίτη κατά την αντεξέτασή του ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας, ο Σ.Μ., δάσκαλος του παιδιού στη β’ και γ’ Δημοτικού, στο πλαίσιο της δικαστικής διαδικασίας για τον θάνατο του ανήλικου τον Σεπτέμβριο του 2019.

Απαντώντας σε υποβολές των συνηγόρων υπεράσπισης του πατέρα και της μητέρας του Στυλιανού, ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν υπήρχαν περιστατικά σχολικού εκφοβισμού σε βάρος του παιδιού, σημειώνοντας ότι ο ίδιος ήταν παρών τόσο στην τάξη κατά τη διάρκεια του μαθήματος, όσο και στην αυλή του σχολείου συχνά τα διαλείμματα. Κατά την αντεξέταση τέθηκαν, επίσης, ζητήματα που αφορούσαν τη φροντίδα και τη συμπεριφορά του παιδιού στο σχολείο, τις οικονομικές δυσκολίες της οικογένειας, καθώς και τις πληροφορίες για ενδεχόμενα περιστατικά βίας.

Κατά την αντεξέταση από τον δικηγόρο του πατέρα, Κωνσταντίνο Καζαντζή, ο μάρτυρας κλήθηκε να εξηγήσει γιατί ορισμένες λεπτομέρειες για την κατάσταση του παιδιού, τις οποίες ανέφερε κατά την κυρίως εξέτασή του, δεν περιλαμβάνονταν στην κατάθεση που είχε δώσει στον ποινικό ανακριτή.

Ο δάσκαλος απάντησε ότι όταν κλήθηκε να καταθέσει ήταν συναισθηματικά φορτισμένος και δεν είχε προετοιμαστεί. Όπως είπε, χρειάστηκε να διακόψουν αρκετές φορές τη διαδικασία. «Να σας το πω λαϊκά, έπιανε με το κλάμα», ανέφερε, εξηγώντας ότι θυμήθηκε περισσότερα περιστατικά όταν διάβασε ξανά την κατάθεσή του, λίγες ημέρες πριν από την παρουσία του στο δικαστήριο.

Ερωτηθείς γιατί συγκινείτο και αν ένιωθε τύψεις για κάτι, είπε ότι μετά την κηδεία του Στυλιανού οι εκπαιδευτικοί είχαν συζητήσει μεταξύ τους κατά πόσο θα μπορούσαν να είχαν κάνει κάτι περισσότερο για το παιδί, χωρίς να καταφέρουν να βρουν απάντηση. «Και εγώ ακόμα και σήμερα δεν βρήκα κάτι παραπάνω που θα μπορούσα να κάνω», είπε.

Αναφερόμενος στην έντονη μυρωδιά του παιδιού, ο μάρτυρας εξήγησε ότι περιέγραψε κατά την κυρίως εξέτασή του περιστατικά που δεν είχε συμπεριλάβει στην αρχική του κατάθεση, προκειμένου να καταδείξει την έκταση του προβλήματος. Διευκρίνισε ότι δεν ήθελε να προσβάλει τη μνήμη του Στυλιανού, τον οποίο, όπως είπε, αγαπούσε όπως τα υπόλοιπα παιδιά.

Την ίδια ώρα, σε σχέση με την προσωπική υγιεινή του παιδιού, ο μάρτυρας ανέφερε ότι από την αρχή της β’ Δημοτικού τόσο ο ίδιος όσο και η συνοδός το βοηθούσαν καθημερινά να πλένει το πρόσωπό του, να χτενίζεται και γενικά να είναι πιο περιποιημένος. Με την πάροδο του χρόνου, όπως είπε, η κατάσταση βελτιώθηκε και η βοήθεια αυτή προσφερόταν όταν κρινόταν αναγκαία.

Ο κ. Καζαντζής σημείωσε ότι δεν ήταν λογικό ο Στυλιανός να μην μπορούσε να αυτοεξυπηρετείται, ενώ μπορούσε να καθαρίζει τη φάρμα και να φροντίζει τα ζώα από την ηλικία των έξι ή επτά ετών. Ο μάρτυρας απάντησε ότι οι δεξιότητες αποκτώνται μέσα από τη διδασκαλία. «Ένα μωρό για να μάθει κάτι, πρέπει να του το διδάξεις. Αν του διδάξεις να αρμέγει, θα μάθει να αρμέγει. Αν δεν του διδάξεις πώς να πλένει τα δόντια του, δεν θα ξέρει να το κάνει», ανέφερε.

Σε υποβολή του συνηγόρου του πατέρα ότι τα άλλα παιδιά απέφευγαν να κάθονται δίπλα στον Στυλιανό λόγω της συμπεριφοράς του και όχι λόγω της μυρωδιάς του, ο μάρτυρας επέμεινε ότι η μυρωδιά αποτελούσε τον λόγο για τον οποίο οι συμμαθητές του δεν ήθελαν να κάθονται κοντά του.

«Δεν υπήρχε περιστατικό σχολικού εκφοβισμού κατά του Στυλιανού στη β’ και γ’ Δημοτικού»

Στη συνέχεια, ο κ. Καζαντζής υπέβαλε τη θέση ότι τα υπόλοιπα παιδιά έκαναν μπούλινγκ στον Στυλιανό λόγω του ότι ήταν αργός, λόγω της εξωτερικής του εμφάνισης, αλλά και επειδή είχε συνεχώς συνοδό μαζί του. Απαντώντας, ο μάρτυρας ανέφερε ότι από τις πρώτες ημέρες της σχολικής χρονιάς έγιναν προσπάθειες ώστε τα παιδιά να παίζουν και να συνεργάζονται με τον Στυλιανό, προσθέτοντας ότι «δεν μπορώ να δεχτώ για τους μαθητές μου ότι έκαναν μπούλινγκ στον Στυλιανό».

Όπως είπε, δεν υπήρχε περιστατικό σχολικού εκφοβισμού κατά του Στυλιανού στη β’ και γ’ Δημοτικού, σημειώνοντας ότι «ήμουν παρών και στην τάξη αλλά και τα διαλείμματα έξω στην αυλή». Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι υπήρχε απροθυμία ορισμένων παιδιών να κάθονται δίπλα του λόγω της μυρωδιάς του. Πρόσθεσε δε, ότι τα ρούχα και τα τρόφιμα που προσφέρονταν στην οικογένεια του Στυλιανού δίνονταν διακριτικά, χωρίς την παρουσία των υπόλοιπων μαθητών, ενώ ανέφερε ότι μάθαινε στα παιδιά να σέβονται την εξωτερική εμφάνιση κάθε ανθρώπου. Σε σχέση με την παρουσία συνοδού, είπε ότι και σε άλλες τάξεις του είχε τύχει να υπάρχει ενήλικας για την υποστήριξη μαθητή, τον οποίο παρουσίαζε ως «βοηθό τάξης». Συμπλήρωσε λέγοντας ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν υπήρχε μαθητής που παρέβαινε κανόνες σεβασμού, προσθέτοντας ότι «ήμασταν γενικά μια φρόνιμη τάξη και συνεργάσιμη».

Σε ό,τι αφορά τη συμπεριφορά του παιδιού, ο κ. Καζαντζής υποστήριξε ότι ο Στυλιανός παρουσίαζε βελτίωση όσο μεγάλωνε, ενώ οι αντιδράσεις του σε μικρότερη ηλικία ενδεχομένως να συνδέονταν με το επίπεδο ωριμότητάς του. Ο εκπαιδευτικός διαφώνησε, λέγοντας ότι «ένα παιδί της β’ τάξης που γκρεμίζει τάξεις, είτε θέλει να μας δώσει κάποια μηνύματα είτε έχει κάποια έλλειψη στις ανάγκες του, είτε αυτές είναι συναισθηματικές είτε υλικές».

Στη συνέχεια, κατά την αντεξέταση από τον δικηγόρο της μητέρας, Άγγελο Ιωάννου, ο μάρτυρας επιβεβαίωσε ότι η μητέρα συνήθιζε να τον ρωτά για την πρόοδο του παιδιού και ότι ο ίδιος αφιέρωνε λίγο περισσότερο χρόνο στην επικοινωνία μαζί της σε σχέση με άλλους γονείς.

Για το πρωινό του παιδιού, ο μάρτυρας ανέφερε ότι ήταν ελλιπές καθ’ όλη τη διάρκεια της β’ Δημοτικού. Όπως ανέφερε, η μητέρα είχε συμφωνήσει με την ιδιοκτήτρια της καντίνας του σχολείου να παίρνει ο Στυλιανός φαγητό και να την πληρώνει σταδιακά, διευκρινίζοντας ότι η συμφωνία αυτή έγινε περίπου στα μέσα ή προς το τέλος της σχολικής χρονιάς. Πρόσθεσε δε, ότι ο ίδιος, η συνοδός και η ιδιοκτήτρια της καντίνας φρόντιζαν να μη μένει νηστικός ο Στυλιανός. «Πάντα βρίσκαμε μια λύση για το πρωινό, γενικά δεν έμενε νηστικός», είπε, σημειώνοντας ότι υπήρχαν ημέρες κατά τις οποίες δεν είχε τίποτα μαζί του.

Σε υποβολή του δικηγόρου της μητέρας ότι εκείνη ενδιαφερόταν ειλικρινά για τη μαθησιακή πρόοδο και την ευρύτερη εξέλιξη του παιδιού, ο μάρτυρας ανέφερε ότι ενδεχομένως να συμφωνούσε με αυτό στις αρχές της σχολικής χρονιάς, ωστόσο, όπως συμπλήρωσε: «στην πορεία κατάλαβα ότι πολλά από τα λεγόμενα της μητέρας δεν ήταν αληθή».

Ερωτηθείς για την αναφορά στην κατάθεσή του ότι η μητέρα του είχε δώσει την εντύπωση ότι δεν έκανε πραγματική προσπάθεια και ότι ενδεχομένως το ενδιαφέρον της να μην ήταν ειλικρινές, καθώς προσπαθούσε να αποφύγει περαιτέρω εμπλοκή των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας (ΥΚΕ), ο μάρτυρας ανέφερε ότι αυτή ήταν η δική του εκτίμηση, με βάση όσα είχε αντιληφθεί. Όπως εξήγησε, στις πολυθεματικές συναντήσεις συζητείτο κατά καιρούς το ενδεχόμενο απομάκρυνσης των παιδιών από την οικογένεια και ο ίδιος θεώρησε ότι η μητέρα φοβόταν μια τέτοια εξέλιξη, καθώς προσπαθούσε να παρουσιάζει ότι ο Στυλιανός τα πήγαινε καλά, ενώ όπως είπε, «ήταν συγκαλυπτική σε κάποια θέματα».

Τέλος, σε ερώτηση του κ. Ιωάννου αν μπορούσε να αποκλείσει περιστατικά σχολικού εκφοβισμού και από μαθητές άλλων τάξεων του σχολείου, ο μάρτυρας απάντησε ότι δεν υπήρξε περιστατικό σχολικού εκφοβισμού σε βάρος του Στυλιανού. Όπως εξήγησε, κατά τα διαλείμματα η συνοδός βρισκόταν μαζί με το παιδί και δεν του είχε αναφέρει κάτι σχετικό, ενώ ο ίδιος και άλλοι εκπαιδευτικοί επιτηρούσαν τους μαθητές στην αυλή.

Η αντεξέταση του μάρτυρα θα συνεχιστεί την Τετάρτη.

Υπενθυμίζεται ότι η υπόθεση αφορά τον τραγικό θάνατο του 14χρονου Στυλιανού Κωνσταντίνου τον Σεπτέμβριο του 2019 και εξετάζει κατά πόσο υπήρξαν ευθύνες τόσο εντός της οικογένειας όσο και από πλευράς κρατικών υπηρεσιών.