Το ενδεχόμενο έκτακτης σύγκλησης των υπουργών Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, προκειμένου να ληφθούν επείγοντα μέτρα, εάν επιδεινωθεί περαιτέρω η ενεργειακή κρίση, έθεσε ο επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολος Τζιτζικώστας, καθώς η πίεση στις διεθνείς αγορές εντείνει τις ανησυχίες όχι μόνο για τις τιμές, αλλά και για την επάρκεια κρίσιμων καυσίμων.

Προσερχόμενος στο σημερινό συμβούλιο υπουργών Υποδομών και Μεταφορών της Ε.Ε. στο Δουβλίνο, όπου η ενεργειακή κρίση αποτελεί ένα από τα κεντρικά θέματα της συζήτησης, ο κ. Τζιτζικώστας χαρακτήρισε «πρωτόγνωρη» την τρέχουσα κρίση και επισήμανε ότι η κατάσταση είναι εξαιρετικά επικίνδυνη για την παγκόσμια οικονομία και πολύ ρευστή, τόσο ως προς τις τιμές του αργού πετρελαίου όσο και ως προς τις τιμές αλλά και την επάρκεια των αεροπορικών καυσίμων.

«Δεν έχουμε χρόνο για χάσιμο. Χρειαζόμαστε συγκεκριμένα μέτρα για την κατάσταση, που αντιμετωπίζουμε σήμερα», τόνισε. «Εάν μάλιστα η κατάσταση στις μεταφορές επιδεινωθεί, θα ζητήσω έκτακτο συμβούλιο υπουργών, ώστε να λάβουμε επείγοντα μέτρα», πρόσθεσε.

Η προειδοποίηση έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η Ευρώπη μπορεί να μην αντιμετωπίζει ακόμη γενικευμένη κρίση εφοδιασμού, αντίστοιχη δηλαδή, με εκείνη του 2022 – μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία – αλλά η παρατεταμένη αναταραχή στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχουν αυξήσει σημαντικά την πίεση στις αγορές πετρελαίου και προϊόντων διύλισης.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν το diesel και τα αεροπορικά καύσιμα, όπου η ευρωπαϊκή αγορά παραμένει σημαντικά εξαρτημένη από εισαγωγές.

Την αυξανόμενη ανησυχία αποτυπώνει και η παρέμβαση του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.

Σε επιστολή, που απέστειλε στις 18 Σεπτεμβρίου στην πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζητεί έκτακτα μέτρα για την ενίσχυση της προσφοράς diesel και αεροπορικών καυσίμων στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην επιστολή, το 36% των ευρωπαϊκών εισαγωγών αεροπορικών καυσίμων και το 18% των εισαγωγών diesel προέρχονται από τη Μέση Ανατολή, ενώ τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν ήδη μειωθεί κατά περισσότερα από 500 εκατ. βαρέλια. Στη Γαλλία, το 14% των πρατηρίων αντιμετώπιζε ελλείψεις ή βρισκόταν κοντά σε ελλείψεις το πρωί της Δευτέρας.

Ο Μακρόν ζητεί, μεταξύ άλλων, προσωρινή χαλάρωση ορισμένων ευρωπαϊκών προδιαγραφών ποιότητας των καυσίμων, ώστε να αυξηθεί η παραγωγή diesel και αεροπορικών καυσίμων από τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά διυλιστήρια.

Σύμφωνα με τη γαλλική εκτίμηση, αλλαγές σε ορισμένες τεχνικές παραμέτρους θα μπορούσαν να αυξήσουν την παραγωγή κατά περίπου 5% έως 20%, ανάλογα με το διυλιστήριο.

Η Κομισιόν επιβεβαίωσε σήμερα ότι έχει λάβει την επιστολή και εξετάζει προσεκτικά τις γαλλικές προτάσεις, χωρίς ωστόσο να δεσμεύεται σε αυτή τη φάση για συγκεκριμένα μέτρα. Κυρίως, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να διαχωρίσουν τη σημερινή κατάσταση από την ενεργειακή κρίση του 2022.

Τότε, όπως εξήγησε σήμερα η εκπρόσωπος της Κομισιόν Αννα Κάιζα Ιτκονεν, η Ευρώπη αντιμετώπιζε μια κρίση προσφοράς, η οποία ήταν σε μεγάλο βαθμό επικεντρωμένη στην ίδια την Ε.Ε. μετά τη διακοπή των ρωσικών ροών φυσικού αερίου.

Σήμερα, αντίθετα, η Κομισιόν μιλά πρωτίστως για μια «παγκόσμια κρίση τιμών των ορυκτών καυσίμων», επισημαίνοντας ότι οι διεθνείς αγορές πετρελαίου είναι πολύ περισσότερο παγκοσμιοποιημένες και ότι η σημερινή κατάσταση απαιτεί διαφορετική απάντηση.

Παράλληλα, όμως, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο η κρίση τιμών να εξελιχθεί σε πρόβλημα ασφάλειας εφοδιασμού.

Ερωτηθείσα εάν διαπιστώνει ήδη σημάδια ελλείψεων σε κράτη-μέλη, η Κομισιόν απέφυγε να επιβεβαιώσει μια τέτοια εικόνα, σημειώνοντας, ωστόσο, ότι το ζήτημα βρίσκεται «εξαιρετικά ψηλά στην ατζέντα και στο ραντάρ» της.

Η κατάσταση παρακολουθείται στενά μέσω των ευρωπαϊκών ομάδων συντονισμού για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, με τα κράτη-μέλη να καλούνται να δίνουν συνεχή εικόνα για τα επίπεδα εφοδιασμού.

Η ευρωπαϊκή Ομάδα Συντονισμού για το Φυσικό Αέριο (Gas Coordination Group) συνεδριάζει εκ νέου την Πέμπτη, ενώ η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι, εφόσον προκύψει ζήτημα ασφάλειας εφοδιασμού, είναι έτοιμη να εξετάσει περαιτέρω μέτρα.

Στο Δουβλίνο, ο κ. Τζιτζικώστας επέμεινε, παράλληλα, ότι η Ευρώπη χρειάζεται ταυτόχρονα άμεση και μακροπρόθεσμη απάντηση. Περιορισμός δηλαδή, της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, συνεργασία με εναλλακτικούς και αξιόπιστους εταίρους, ηλεκτροκίνηση, επενδύσεις στο σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλών ταχυτήτων και ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών αποτελούν, όπως είπε, μέρος της μακροπρόθεσμης στρατηγικής.