Η άλλοτε πανίσχυρη ατμομηχανή της ευρωπαϊκής οικονομίας, η αυτοκινητοβιομηχανία της Γερμανίας, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια υπαρξιακή πρόκληση που δοκιμάζει τις αντοχές του κοινωνικού και οικονομικού ιστού της χώρας. Στην καρδιά της κρίσης βρίσκεται το κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης, πατρίδας εμβληματικών κολοσσών, όπως η Mercedes-Benz και η Porsche, που προσέρχεται στις κάλπες στις 8 Μαρτίου.

Η περιοχή, που ταυτίστηκε επί δεκαετίες με την κατασκευαστική υπεροχή και την καινοτομία της Γερμανίας, βιώνει σήμερα πρωτοφανή περίοδο αβεβαιότητας λόγω μιας σειράς παραγόντων, από τον έντονο ανταγωνισμό από την Κίνα και την ανώμαλη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση μέχρι το αυξανόμενο κόστος παραγωγής. Η κρίση δεν περιορίζεται πλέον στις μεγάλες γραμμές παραγωγής της Στουτγάρδης, αλλά διαχέεται με τη μορφή ντόμινο σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπως η Dostech στο Μέσινγκεν, που επένδυσαν εγκαίρως στις ηλεκτρικές μεταφορές, βρίσκονται πλέον εκτεθειμένες στις διακυμάνσεις της ζήτησης και στον «πονοκέφαλο» της γραφειοκρατίας. Οι αριθμοί αποτυπώνουν τη σοβαρότητα της κατάστασης, με τις αιτήσεις πτώχευσης στο κρατίδιο να καταγράφουν αύξηση 30% το 2024, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 15 ετών.

Η οικονομική συρρίκνωση της Βάδης-Βυρτεμβέργης –κατά 0,4% το 2024– ξεπέρασε τον εθνικό μέσο όρο, υπογραμμίζοντας την ευάλωτη θέση μιας περιοχής που βασίζει το 38,1% της προστιθέμενης αξίας της στη μεταποίηση. Παρά το γεγονός ότι η ανεργία παραμένει συγκριτικά χαμηλή σε ποσοστό 4,8% –από 3,9% τον Ιανουάριο του 2023–, οι δείκτες της αγοράς εργασίας εκπέμπουν σήμα κινδύνου. Κι αυτό γιατί οι επιχειρήσεις αυξάνουν το προσωπικό τους παρά τη μειωμένη ζήτηση, φοβούμενες την οριστική απώλεια εξειδικευμένων στελεχών που θα είναι αδύνατο να αντικατασταθούν στο μέλλον. Η τάση αυτή, ωστόσο, έχει ημερομηνία λήξης.

Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περικοπή 14.000 θέσεων εργασίας στον κλάδο έως το 2030, ενώ οι κενές θέσεις εργασίας έχουν ήδη μειωθεί κατά 30% σε σχέση με το 2022. Η πίεση μεταφέρεται πλέον στην καθημερινότητα των πολιτών, καθώς η μείωση των φορολογικών εσόδων αναγκάζει τους δήμους να περιορίζουν τις δημόσιες υπηρεσίες και να αυξάνουν τα τροφεία στους παιδικούς σταθμούς.

Στο σύνολο της Ε.Ε. η εικόνα παραμένει εξίσου περίπλοκη. Οι πωλήσεις νέων αυτοκινήτων σημείωσαν πτώση 3,5% τον Ιανουάριο, με τη Γερμανία και τη Γαλλία να ηγούνται της υποχώρησης. Αν και η ζήτηση για αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα παρουσίασε άνοδο 14%, η διείσδυση από κινεζικές μάρκες, όπως η BYD και η MG, που κατέχουν πλέον το 11% της αγοράς EV στην Ευρώπη, απειλεί τους εγχώριους κατασκευαστές.

Ενόψει των τοπικών εκλογών της 8ης Μαρτίου στη Βάδη-Βυρτεμβέργη, το οικονομικό διακύβευμα κυριαρχεί στην πολιτική ατζέντα. Η κυβέρνηση Μερτς ενέκρινε πέρυσι ένα κονδύλι 500 δισ. ευρώ για την έρευνα και την καινοτομία και αναμόρφωσε τους κανόνες δανεισμού των κρατιδίων, ωστόσο τα χρήματα δεν έχουν αρχίσει ακόμη να ρέουν. Από τα 100 δισ. ευρώ που διατέθηκαν στα κρατίδια, η Βάδη-Βυρτεμβέργη θα λάβει 13 δισ. ευρώ, με τα 8,7 δισ. ευρώ από αυτά να διατίθενται στους δήμους της. Η έμφαση μετατοπίζεται πλέον στην ανάγκη για γενναίες επενδύσεις στις υποδομές, στην ψηφιοποίηση και στην έρευνα. «Είναι σαν σταγόνα στον ωκεανό για να εξαλειφθούν ελλείμματα στις υποδομές που έχουν συσσωρευτεί τα τελευταία 20 χρόνια», λέει η Μπιάνκα Σμιτς, διευθύντρια του Ινστιτούτου Hidden Champions από τη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του Βερολίνου.