Παναγιώτης Ρουγκάλας
Προσέχουν.. για να έχουν οι επόπτες για τις κυπριακές τράπεζες, με τη νέα τρέχουσα χρονιά να φέρνει μεγαλύτερες κεφαλαιακές απαιτήσεις και έτσι οι τράπεζες καλούνται να «παρκάρουν» επιπλέον κεφάλαια σε περίπτωση κρίσης. Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ), σύμφωνα με τους περί Μακροπροληπτικής Εποπτείας των Ιδρυμάτων Νόμους του 2015 έως 2022, έκρινε αναγκαίο όπως διατηρήσει, το ποσοστό του αντικυκλικού αποθέματος ασφάλειας (CCyB) στο 1,5%, ποσοστό που υιοθετήθηκε με βάση την απόφαση της ΚΤΚ που ανακοινώθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2025 και το εν λόγω ποσοστό θα εφαρμοστεί σε λίγες ημέρες, συγκεκριμένα από τις 14 Ιανουαρίου 2026. Ένα χρόνο πριν, στις 14 Ιανουαρίου 2025 η ΚΤΚ είχε λάβει την απόφαση για αύξηση του ποσοστού του αντικυκλικού αποθέματος ασφαλείας από 1,0% σε 1,5%, αφού τότε κατά την τριμηνιαία αξιολόγηση της σοβαρότητας του κυκλικού συστημικού κινδύνου και της καταλληλότητας του ποσοστού του αντικυκλικού αποθέματος ασφαλείας (countercyclical buffer - CCyB) για τη Δημοκρατία, αναγνώρισε αυξημένους κυκλικούς συστημικούς κινδύνους, όπως αυτοί αντικατοπτρίζονται από αριθμό δεικτών.
Πρακτικά, αυτό το κεφάλαιο μπορεί να απελευθερωθεί σε περίπτωση κρίσης, ώστε οι τράπεζες να συνεχίσουν να δανειοδοτούν την οικονομία. Το κόστος από αυτή την κίνηση της αύξησης υπολογίζεται σε 71 εκατ. ευρώ και με την απόφαση αυτή, δεσμεύεται μέρος των κερδών του τραπεζικού τομέα, ενισχύοντας τη δυνατότητά του για απορρόφηση ζημιών και την ικανότητά του για επαρκή χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας σε περιόδους κρίσης.
Η Κύπρος αποφάσισε τον Φεβρουάριο του 2022 να προχωρήσει σε αύξηση του αντικυκλικού αποθέματος ασφαλείας των τραπεζών της από το 0%, στο 0,5%, μέτρο που εφαρμόστηκε τον Νοέμβρη του 2023. Τον Ιούνη του 2023 αποφάσισε να το αυξήσει στο 1% και το μέτρο αυτό εφαρμόστηκε τον Ιούνη του 2024. Πρώτη φορά «σεταρίστηκε» στο 0% τον Δεκέμβρη του 2015 και έκτοτε, μέχρι και τον Φεβρουάριο του 2022 που πάρθηκε η απόφαση για αύξηση ήταν στο 0%.
Από «μεθαύριο» στο 1,5
Με βάση τα δεδομένα για το αντικυκλικό απόθεμα ασφαλείας (CCyB) στις χώρες της Ευρώπης που παρέχει ο European Systemic Risk Board (ESRB), η Κύπρος τοποθετείται σήμερα στην κλίμακα των χωρών ως προς το επίπεδο μακροπροληπτικής αυστηρότητας, του 1%, όμως θα γίνει σε μερικές ημέρες αυστηρότερο το πλαίσιο.
Συγκεκριμένα, η Κύπρος εφαρμόζει από τις 2 Ιουνίου 2024 CCyB στο 1%, ενώ έχει ήδη ανακοινωθεί περαιτέρω αύξηση στο 1,5% από τις 14 Ιανουαρίου 2026. Η κίνηση αυτή την ευθυγραμμίζει με χώρες όπως η Ιρλανδία, η Εσθονία, η Κροατία και η Σλοβακία, που κινούνται επίσης στο εύρος του 1,5%, ενώ δεν έχουν ανακοινώσει κάποια αύξηση αυτού του ποσοστού.
Σε σύγκριση με τις χώρες που ακολουθούν πιο επιθετική μακροπροληπτική πολιτική, όπως η Δανία, η Νορβηγία και η Ισλανδία (όλες στο 2,5%), αλλά και η Σουηδία, η Βουλγαρία, η Ολλανδία και η Πολωνία από τον Σεπτέμβρη του 2026 (στο 2%), η Κύπρος παραμένει πιο «συντηρητική».
Σημειώνεται πως, υπάρχουν χώρες με μηδενικό CCyB, όπως η Ιταλία, η Αυστρία, η Φινλανδία, η Μάλτα και το Λιχτενστάιν. Συνάμα, όπως η Κύπρος που προχωρά σε αύξηση του ποσοστού, η Πολωνία, το Βέλγιο, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ελλάδα, είναι χώρες που επίσης έχουν προαναγγείλει σταδιακές αυξήσεις, στο πλαίσιο αυξημένης προληπτικής θωράκισης.
208 εκατ. το 2025
Ανατρέχοντας στην ομιλία του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, κ. Χριστόδουλου Πατσαλίδη, στη συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών και Προϋπολογισμού για τον Κρατικό Προϋπολογισμό του 2026, αλλά και σε κομμάτι της συνέντευξής του στην «Κ» μέσα στο φθινόπωρο, είχε τονίσει πως, στο πλαίσιο ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των τραπεζών, η Κεντρική έχει λάβει στοχευμένα μακροπροληπτικά μέτρα. Πέραν του αντικυκλικού, τον Ιούλιο του 2025, είχε αποφασιστεί η αύξηση του επιπέδου-στόχου των διαθέσιμων χρηματοδοτικών μέσων του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων (TEK) από το ελάχιστο ποσοστό του 0,8% των καλυπτόμενων καταθέσεων που ορίζει η νομοθεσία, στο 1,25%. Το νέο επίπεδο-στόχος είχε δηλώσει πως, κατατάσσει την Κύπρο στην 7η θέση ανάμεσα στα κράτη μέλη της Ευρωζώνης. Η προαναφερόμενη αύξηση, επιτυγχάνεται με την καταβολή πρόσθετων εισφορών συνολικού ύψους περίπου 137 εκατομμυρίων από τις τράπεζες, σε δέκα εξαμηνιαίες δόσεις. Ως εκ τούτου, τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα του TEK αναμένεται ότι θα ανέλθουν περίπου στα 360 εκατομμύρια.
Συνοψίζοντας, όπως είχε τονίσει ο διοικητής, επιβλήθηκαν το 2025 στις τράπεζες μέτρα ύψους 208 εκατομμυρίων –αντικυκλικό κεφάλαιο 71 εκατομμύρια και ΤΕΚ 137 εκατομμύρια– για τη θωράκιση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος και την ενίσχυση της προστασίας των καταθετών.
Με λίγα λόγια
To αντικυκλικό κεφαλαιακό αποθεματικό (CCyB) έχει σχεδιαστεί για να αντισταθμίζει την προκυκλικότητα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Όταν κρίνεται ότι ο κυκλικός συστημικός κίνδυνος αυξάνεται, τα ιδρύματα θα πρέπει να συσσωρεύουν κεφάλαια για τη δημιουργία αποθεματικών που ενισχύουν την ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα σε περιόδους πίεσης, όταν υλοποιούνται ζημιές. Αυτό θα συμβάλει στη διατήρηση της προσφοράς πιστώσεων στην οικονομία και θα μετριάσει την πτώση του χρηματοπιστωτικού κύκλου. Ο CCyB μπορεί επίσης να συμβάλει στην άμβλυνση της υπερβολικής πιστωτικής επέκτασης κατά τη διάρκεια της ανοδικής φάσης του χρηματοπιστωτικού κύκλου.
