Την ώρα που η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί τις εξελίξεις μετά τη σύλληψη του τέως προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, δίνονται στη δημοσιότητα δημοσκοπήσεις που ζωγραφίζουν με τα πιο μελανά χρώματα την καθημερινή ζωή στη χώρα, όπως ήταν τους τελευταίους μήνες πριν από την επίμαχη στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ. Η οικονομική κρίση έχει πλήξει όλα τα στρώματα της κοινωνίας, με τις έρευνες που διεξήχθησαν τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του περασμένου έτους να φέρουν τους τρεις στους πέντε πολίτες της Βενεζουέλας να μην μπορούν να διαθέσουν τα αναγκαία χρήματα για την αγορά βασικών ειδών διατροφής και ειδών πρώτης ανάγκης.
Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά φτώχειας ανάμεσα στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, με την οικονομική κρίση στη χώρα να έχει φθάσει μέχρι και στα υψηλά εισοδήματα. Ακόμη και ανάμεσα στο πλουσιότερο 20% των νοικοκυριών της Βενεζουέλας, πάνω από το 50% δηλώνει πως δυσκολεύεται να αγοράσει τα αναγκαία τρόφιμα, κάτι που σημαίνει ότι πλήττονται τα υψηλότερα στρώματα που άλλοτε ήταν θωρακισμένα έναντι των οικονομικών κρίσεων στη χώρα. Ολα αυτά δείχνουν πως η χώρα αντιμετωπίζει μεγάλες προκλήσεις εν μέσω της πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας που έχει προκαλέσει η σύλληψη του Μαδούρο. Και η σημαντικότερη πηγή αβεβαιότητας αφορά το ενδεχόμενο να μην πραγματοποιηθεί η συμφωνία με τις ΗΠΑ και να παραμείνει εν ισχύι ο αποκλεισμός της χώρας, που σημαίνει πως η Βενεζουέλα θα χάσει τα σημαντικότερα έσοδά της και η δυστυχία θα επιδεινωθεί.
Οι πολίτες της Βενεζουέλας είναι συνηθισμένοι στις οικονομικές κρίσεις, καθώς στο πρόσφατο παρελθόν έχουν γνωρίσει τον υπερπληθωρισμό, τις ελλείψεις τροφίμων και την κακοδιαχείριση στον πετρελαϊκό τομέα της χώρας που αποτελεί και την ατμομηχανή της οικονομίας της. Οταν η οικονομία της γνώρισε πρωτοφανή συρρίκνωση την περίοδο 2016-2019 και κατεγράφησαν ασύλληπτα ύψη υπερπληθωρισμού που έφθαναν στο 1.000%, τότε τα τρόφιμα και τα είδη πρώτης ανάγκης ήταν απρόσιτα για το 80% του πληθυσμού. Εκτοτε είχε δρομολογηθεί μια ήπια ανάκαμψη της οικονομίας. Και μολονότι είναι λιγότεροι σήμερα οι πολίτες της χώρας που αγωνίζονται να επιβιώσουν, οι δημοσκοπήσεις προδίδουν πως ακόμη και τώρα παραμένει μείζον πρόβλημα για τα νοικοκυριά της η εξασφάλιση της αναγκαίας τροφής. Εχει, άλλωστε, αυξηθεί η ανεργία και μόλις το 20% των πολιτών δηλώνει πως έχει εργασία πλήρους απασχόλησης, ενώ το 64% των πολιτών δηλώνει πως αυτό είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα στη χώρα.
Σε ό,τι αφορά την Κίνα και τους στενούς δεσμούς της με τη Βενεζουέλα είναι γεγονός πως είναι ο υπ’ αριθμόν ένα πελάτης της σε ό,τι αφορά το πετρέλαιο που αγοράζει από το Καράκας. Το διμερές εμπόριο είχε φθάσει, πάντως, στην κορύφωσή του προτού αναλάβει ο Μαδούρο τα ηνία της χώρας. Και τα δάνεια του Πεκίνου στη Βενεζουέλα έφθασαν στο υψηλότερο επίπεδό τους το 2012 και στη συνέχεια άρχισαν να μειώνονται σταθερά, όπως σχολιάζει ο Τανγκ Σιαογιάνγκ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο της Τσινγκουά. Και μολονότι παρουσιάζεται ως προστάτις του «παγκόσμιου Νότου», η Κίνα ουσιαστικά εγκατέλειψε τη Βενεζουέλα όταν αυτή διολίσθαινε σε ένα οικονομικό χάος εν μέσω υποχώρησης των τιμών των εμπορευμάτων και ειδικότερα του πετρελαίου. Από το 2012 και μετά οι οικονομικές σχέσεις της Κίνας με τη Βενεζουέλα άρχισαν να «παγώνουν» και να μειώνονται όλο και περισσότερο. Και το 2025 οι εισαγωγές της από τη Βενεζουέλα δεν ήταν παρά το 8% των αντίστοιχων του 2013 και αντιπροσώπευαν μόλις το 4% του συνόλου των εισαγωγών της Κίνας σε πετρέλαιο. Επιπλέον, οι άμεσες επενδύσεις της Κίνας στη Βενεζουέλα ήταν μόλις 318 εκατ. δολ. το 2024, κάτω από το ένα δέκατο των αντίστοιχων του 2018.
Το Καράκας πρέπει να αποπληρώσει στην Κίνα περίπου 20 δισ. δολ., καθώς η Κίνα υπήρξε ο σημαντικότερος δανειστής της Βενεζουέλας από το 2007 και μετά, όταν ήταν ακόμη πρόεδρος ο Ούγκο Τσάβες, οπότε άρχισε να τη χρηματοδοτεί για την κατασκευή υποδομών και σχεδίων εκμετάλλευσης πετρελαίου. Εκτιμάται πως το Πεκίνο δάνεισε στο Καράκας τουλάχιστον 60 δισ. δολ. με δάνεια που βασίζονταν στο πετρέλαιο και χορηγήθηκαν από κρατικές τράπεζες μέχρι το 2015. Η Κίνα έχει ουσιαστικά αποχωρήσει από τη Βενεζουέλα, αλλά δεν έχει πάψει να χορηγεί δάνεια σε άλλες οικονομίες της Λατινικής Αμερικής, όπως η Βραζιλία και η Αργεντινή που την προμηθεύουν με στρατηγικής σημασίας μέταλλα και ιδιαιτέρως μέταλλα αναγκαία για την κατασκευή μπαταριών. Οπως τονίζει ο Τανγκ του Πανεπιστημίου της Τσινγκουά, «η Βενεζουέλα βρίσκεται πλέον στις τελευταίες θέσεις σε ό,τι αφορά τους δεσμούς της Κίνας με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής».
