Η επέκταση του πολέμου στο Ιράν προς την Ερυθρά Θάλασσα ανοίγει μια νέα, επικίνδυνη φάση για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς απειλεί τη μοναδική βιώσιμη εναλλακτική διαδρομή μέσω της οποίας έρρεε το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Αυτή η νέα εστία εντάσεων αποδεικνύει πόσο εύθραυστη υπήρξε η ανάκαμψη της αγοράς, αλλά απειλεί και την παγκόσμια οικονομία που εδώ και μήνες προσπαθεί να δείξει αντοχή στη μία κρίση μετά την άλλη.

Σχεδόν δύο εβδομάδες μετά την αναζωπύρωση των συγκρούσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή αυξήθηκαν απότομα αφότου οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι κήρυξαν τη Δευτέρα αποκλεισμό κατά των σαουδαραβικών πλοίων που επιδιώκουν να περάσουν από το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.

Η κίνηση αυτή περιπλέκει σοβαρά τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου, οι οποίες είχαν ήδη διαταραχθεί από το τελευταίο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, σημειώνει το Reuters.

Ο κόμβος εξαγωγών Γιανμπού της Σαουδικής Αραβίας στη δυτική ακτή της, ο οποίος εξαρτάται από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ για τον εφοδιασμό της Ασίας, της κύριας αγοράς της, έγινε η βασική διέξοδος για τις εξαγωγές αργού πετρελαίου της χώρας, μετά το κλείσιμο του Ορμούζ.

Η Σαουδική Αραβία έχει εξαγάγει περίπου 5 εκατ. βαρέλια την ημέρα από τη δυτική ακτή της από τον Μάρτιο, με τις ροές αυτές να είναι υπερδιπλάσιες σε σχέση με τα προ του πολέμου επίπεδα. Περίπου τα τέσσερα πέμπτα αυτών των αποστολών διήλθαν από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης Kpler.

Αλλά αυτό που αρχικά φαινόταν σαν μια επιτυχημένη λύση, έχει πλέον γίνει στόχος.

Ο αποκλεισμός των Χούθι οδηγεί και πάλι στον ανασχεδιασμό των παγκόσμιων εμπορικών διαδρομών του πετρελαίου. Πολλά πλοία που μεταφέρουν σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο στην Ασία αποφεύγουν εντελώς το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, περνώντας αντ’ αυτού από τη διώρυγα του Σουέζ στη Μεσόγειο και στη συνέχεια πλέοντας γύρω από την Αφρική.

Ομως, τα logistics δεν είναι εύκολα. Τα μεγαλύτερα πλοία μεταφοράς αργού πετρελαίου δεν μπορούν να διασχίσουν τη διώρυγα του Σουέζ πλήρως φορτωμένα λόγω περιορισμών βάθους. Πρέπει πρώτα να εκφορτώσουν μέρος του πετρελαίου τους σε έναν αγωγό νότια της διώρυγας και στη συνέχεια να επαναφορτώσουν το αργό κοντά στην Αλεξάνδρεια πριν συνεχίσουν το ταξίδι τους.

Συνολικά, η αποφυγή του Μπαμπ ελ Μαντέμπ προσθέτει τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες σε ένα τυπικό ταξίδι με δεξαμενόπλοιο, υπερδιπλασιάζοντας τον χρόνο πλεύσης, ενώ παράλληλα αυξάνει απότομα το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης, σημειώνει το Reuters.

Αυτή η διαταραχή στις παραδόσεις αργού πετρελαίου προκαλεί σημαντικό πλήγμα στον παγκόσμιο τομέα διύλισης, που αναδεικνύεται σε αυτή τη φάση ως το προβληματικό σημείο στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα.

Η παραγωγή της διύλισης στην Ασία μειώθηκε κατακόρυφα κατά τη διάρκεια της κρίσης και μόλις πρόσφατα άρχισε να ανακάμπτει, αφότου η εκεχειρία της 17ης Ιουνίου επέτρεψε την αύξηση των εξαγωγών αργού πετρελαίου του Κόλπου.

Στα διυλιστήρια της Κίνας, η παραγωγή διαμορφώθηκε τον Ιούνιο στο χαμηλότερο επίπεδο από τις πρώτες ημέρες της πανδημίας, τον Μάρτιο του 2020.

Ο τομέας της διύλισης, όμως, αντιμετωπίζει προβλήματα και εξαιτίας του άλλου πολέμου, μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Οι αδιάκοπες επιθέσεις με drones που πραγματοποιεί η Ουκρανία κατά των ενεργειακών υποδομών της Ρωσίας τους τελευταίους μήνες έχουν περιορίσει σημαντικά τις λειτουργίες των διυλιστηρίων και έχουν αναγκάσει τη Μόσχα να απαγορεύσει τις εξαγωγές ντίζελ, αφαιρώντας μια άλλη βασική πηγή εφοδιασμού από την παγκόσμια αγορά.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η αγορά των καυσίμων πιέζεται πολύ περισσότερο από την αγορά του αργού πετρελαίου.

Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, οι τιμές του ντίζελ στην Ευρώπη και οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί περίπου 65%, την ώρα που το πετρέλαιο Brent έχει σημειώσει αύξηση 30%.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ιντερμιτ Γκιλ, δήλωσε στο Reuters ότι η σύγκρουση στο Ιράν θα μπορούσε τελικά να μειώσει την παγκόσμια ανάπτυξη το 2026 σε μόλις 1,3%, από 2,9% πέρυσι.

Οσο περισσότερες διαδρομές πετρελαίου αποκόπτονται και όσο περισσότερο διαρκεί η αναστάτωση, τόσο χειρότερες μπορεί να είναι οι οικονομικές επιπτώσεις. Και η σταθερή εξάντληση των αποθεμάτων πετρελαίου αποτελεί μια ακόμα απειλή για την παγκόσμια οικονομία, αφού αφήνει τον πλανήτη με μικρότερα «μαξιλάρια» για να απορροφήσει το σοκ, από ό,τι είχε τον Φεβρουάριο.

Αν η αγορά πετρελαίου και η παγκόσμια οικονομία κατάφεραν έως τώρα να προσαρμοστούν στο ένα γεωπολιτικό σοκ μετά το άλλο, η ταυτόχρονη διατάραξη του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ Μαντέμπ θα μπορούσε να ξεπεράσει τα όρια των αντοχών τους. Καθώς οι ελλείψεις καυσίμων βαθαίνουν και η ζήτηση μειώνεται, η παγκόσμια ενεργειακή κρίση κινδυνεύει να εισέλθει σε μια πολύ πιο καταστροφική και οικονομικά επώδυνη φάση, καταλήγει το Reuters.