Με 40 ψήφους υπέρ και 2 κατά από Αλεξάνδρα Ατταλίδου και Κωστή Ευσταθίου, η Ολομέλεια της Βουλής ενέκρινε τον προϋπολογισμό της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ) για το 2026.

Ο προϋπολογισμός είναι ελλειμματικός, με δαπάνες €2,55 δισ. και έσοδα €1,95 δισ., με το ταμειακό έλλειμμα να καλύπτεται μέσω δανεισμού και ιδίων κεφαλαίων. Κεντρικά ζητήματα της συζήτησης αποτέλεσαν το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, οι ρύποι, η έλευση φυσικού αερίου και η διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ).

Ο βουλευτής της ΕΔΕΚ, Μαρίνος Σιζόπουλος, δήλωσε ότι το κόμμα του θα υπερψηφίσει τον προϋπολογισμό, ωστόσο διερωτήθηκε γιατί η ΑΗΚ προχώρησε σε διαγωνισμό ύψους €140 εκατ. για πετρελαιοκίνητες μηχανές στη Δεκέλεια, τη στιγμή που βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία έλευσης φυσικού αερίου. Έθεσε επίσης ζήτημα επιβολής ΦΠΑ τόσο στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας όσο και στις χρεώσεις για τους ρύπους, κάνοντας λόγο για «φόρο πάνω στον φόρο».

Ο βουλευτής των Οικολόγων Χαράλαμπος Θεοπέμπτου αναφέρθηκε στις εκκρεμότητες που, όπως είπε, υπάρχουν από το 2013 σε σχέση με τις βιομηχανικές εκπομπές στη Δεκέλεια, σημειώνοντας ότι δόθηκαν επανειλημμένες παρατάσεις για αντικατάσταση γεννητριών χωρίς να υπάρξει συμμόρφωση. Έκανε λόγο για περιβαλλοντική και υγειονομική επιβάρυνση, ενώ αναφέρθηκε και σε προβλήματα με την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών, τα εμπόδια σε οικιακά φωτοβολταϊκά και την καθυστέρηση στην εφαρμογή της νέας αγοράς ηλεκτρισμού.

Η βουλευτής Λευκωσίας Αλεξάνδρα Ατταλίδου χαρακτήρισε απαράδεκτο το ενδεχόμενο νέας παράτασης για τη Δεκέλεια, τονίζοντας ότι πρόκειται για ζήτημα ανθρώπινου δικαιώματος των κατοίκων να μην επιβαρύνονται από ρύπους. Υποστήριξε ότι τα έσοδα από τους ρύπους θα πρέπει να κατευθύνονται σε ταμείο για ενίσχυση των ΑΠΕ και απεξάρτηση από τα ρυπογόνα καύσιμα, κάνοντας λόγο για διαχρονική ενεργειακή ανεπάρκεια που οδηγεί σε ενεργειακή ανασφάλεια.

Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Παύλος Μυλωνάς έθεσε ζήτημα συντήρησης του δικτύου, ρωτώντας κατά πόσο οι προβλεπόμενες αποκοπές για έργα συντήρησης, όντως χρησιμοποιούνται για τον σκοπό. Διερωτήθηκε επίσης αν, με την έλευση φυσικού αερίου, η ΑΗΚ θα υποχρεωθεί να αγοράζει ενέργεια από ιδιώτες.

Ο μεμονωμένος σοσιαλιστής βουλευτής Κωστής Ευσταθίου ανέφερε ότι σε επίσκεψη ξένης κοινοβουλευτικής επιτροπής στην Κύπρο εκφράστηκε έκπληξη για το γεγονός ότι συνεχίζεται η ανοχή στους ρύπους της Δεκέλειας. Θύμισε ότι το πρόβλημα της ρύπανσης στη Δεκέλεια είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες και δήλωσε ότι καταψηφίζει τον προϋπολογισμό για να στείλει μήνυμα.

Ο βουλευτής της ΔΗΠΑ Αλέκος Τρυφωνίδης υποστήριξε ότι στο παρελθόν λήφθηκαν αποφάσεις που έθεσαν εμπόδια στο αναπτυξιακό πρόγραμμα της ΑΗΚ και στην επέκτασή της στις ΑΠΕ. Ανέφερε ότι αφαιρέθηκε η υποχρέωση αποθήκευσης με μπαταρίες για ιδιώτες, γεγονός που, όπως είπε, επιβαρύνει σήμερα το σύστημα και τους καταναλωτές. Μίλησε επίσης για σκανδαλώδη, κατά την έκφρασή του, συμφωνία που επέτρεψε σε ιδιώτη να αξιοποιεί υποδομή της ΑΗΚ για να ανταγωνίζεται την CYTA.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στεφάνος Στεφάνου, έκανε λόγο για σοβαρό πρόβλημα επάρκειας ηλεκτρισμού, προειδοποιώντας για δυσκολότερα καλοκαίρια στο μέλλον. Ανέφερε ότι δεν υλοποιήθηκαν εγκαίρως οι αναγκαίοι σχεδιασμοί και υποδομές για ασφαλή ενεργειακή μετάβαση. Επικαλέστηκε δήλωση του Προέδρου της ΑΗΚ ότι η μέγιστη παραγωγική δυνατότητα δεν αυξάνεται τα επόμενα χρόνια και υποστήριξε ότι η ΑΗΚ εμποδίστηκε στο παρελθόν να επενδύσει στις ΑΠΕ. Έκανε λόγο για καρτελ στον τομέα των ΑΠΕ και υπερκέρδη, αναφέροντας ότι το ΑΚΕΛ κατέθεσε σχετικές προτάσεις νόμου. Παράλληλα αναφέρθηκε στις καθυστερήσεις στα μεγάλα ενεργειακά έργα. Δήλωσε ότι το κόμμα του θα υπερψηφίσει, διατηρώντας κριτική στάση.

Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Ζαχαρίας Κουλίας απέδωσε ευθύνες και στο ΑΚΕΛ για τους χειρισμούς στο θέμα του φυσικού αερίου, αναφερόμενος σε αποφάσεις του παρελθόντος που, όπως είπε, οδήγησαν σε επιβάρυνση άνω του €1 δισ. για ρύπους, Όπως είπε ότι οι τότε ηγέτες των δύο μεγάλων κομμάτων επιτέθηκαν στον Τάσσο Παπαδόπουλο που θα έφερνε το φυσικό αέριο.

Ακολούθησε αντιπαράθεση, με τον Στέφανο Στεφάνου να υποστηρίζει ότι το ΑΚΕΛ είχε επιδείξει προσοχή και δεν επιτέθηκε στον τότε Πρόεδρο, επικαλούμενο τεχνοκρατικές εισηγήσεις για τους κινδύνους συγκεκριμένων επιλογών.

Ο Μαρίνος Σιζόπουλος αναφέρθηκε επίσης σε παλαιότερη πρόταση από την Αίγυπτο για προμήθεια συμπιεσμένου φυσικού αερίου, σημειώνοντας ότι άλλοι επέμεναν σε υγροποιημένο φυσικό αέριο.

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Άντρος Κυπριανού παρενέβη, λέγοντας ότι το θέμα εγγράφηκε από τον Νίκο Αναστασιάδη με στόχο τον κ. Λιλλήκα και ότι το ΑΚΕΛ ήταν πολύ προσεκτικό στο τι έλεγε, αφού ο κ. Λιλλήκας ήταν τότε μέλος του ΑΚΕΛ.

Έγκριση συμπληρωματικού προϋπολογισμού ΑΗΚ και συνέχιση συζήτησης

Η συζήτηση συνεχίστηκε και σε ξεχωριστό θέμα της ημερήσιας διάταξης, που αφορούσε συμπληρωματικό προϋπολογισμό της ΑΗΚ για την πληρωμή υπερωριών εργαζομένων που συμμετείχαν στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών στη Λεμεσό. Ο συμπληρωματικός προϋπολογισμός εγκρίθηκε ομόφωνα.

Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Χρύσης Παντελίδης υποστήριξε ότι η παρούσα διακυβέρνηση διαχειρίζεται με επιτυχία «τις δύο μεγάλες ενεργειακές βόμβες» που παρέλαβε, σημειώνοντας ότι πλέον η Δημοκρατία έχει στην κατοχή της το πλοίο «Προμηθέας» και ότι προχώρησε στο άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Αναφερόμενος στο παρελθόν και στις εξελίξεις επί διακυβέρνησης Τάσσου Παπαδόπουλου, είπε ότι στους πρώτους μήνες μόνο ο ΔΗΣΥ προκαλούσε προβλήματα στο θέμα του φυσικού αερίου, ενώ από το καλοκαίρι του 2007, μετά την αποχώρησή του από την κυβέρνηση το ΑΚΕΛ αποφάσισε να συμπορευτεί.

Ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Χάρης Γεωργιάδης ανέφερε ότι η κυβέρνηση ΔΗΣΥ δεν παρέλαβε «βόμβα» από το ΑΚΕΛ στον τομέα της ενέργειας αφού είχαν ήδη εκραγεί τα εμπορευματοκιβώτιο και υπήρξε μεγάλη καταστροφή του σταθμού της ΑΗΚ στο Μαρί. Πρόσθεσε ότι η παραγωγική δυνατότητα αποκαταστάθηκε επιτυχώς. Απευθυνόμενος προς τη συμπολίτευση, είπε ότι είναι η πρώτη φορά που μια Κυβέρνηση επικαλείται την αντιπολιτευτική διάθεση που υπήρξε στο παρελθόν ως αιτία μη λήψης αποφάσεων. Διευκρίνισε ότι δεν αποδίδει όλες τις καθυστερήσεις στη σημερινή κυβέρνηση, ωστόσο μετά από τρία χρόνια διακυβέρνησης φέρει και αυτή ευθύνη.

Ο Στεφάνος Στεφάνου επανήλθε, λέγοντας ότι αναφέρθηκε σε «δύο βόμβες» που παρέλαβε η σημερινή Κυβέρνηση, προσθέτοντας όμως ότι αυτή η Κυβέρνηση κατάφερε να αυξήσει την ισχύ τους. Ανέφερε επίσης ότι και τα δύο μεγάλα έργα βρίσκονται υπό διερεύνηση από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Ο Παύλος Μυλωνάς σημείωσε ότι συχνά μεγάλα εθνικά ζητήματα επηρεάζονται από εκλογικές σκοπιμότητες. Αναφερόμενος στην περίοδο διακυβέρνησης Τάσσου Παπαδόπουλου, είπε ότι υπήρξε πολιτική απόφαση για απομάκρυνσή του και ότι τότε έγινε λόγος για «σκάνδαλο του αιώνα», στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης για το φυσικό αέριο, με αποτέλεσμα να μην φτάσει το συγκεκριμένο καύσιμο ποτέ στην Κύπρο.

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Γιώργος Λουκαΐδης ανέφερε ότι οι πολίτες αναμένουν αποτελέσματα, τα οποία, όπως είπε, δεν βλέπουν. Τόνισε ότι τη βασική ευθύνη σε τέτοια ζητήματα τη φέρει η εκάστοτε εκτελεστική εξουσία, σημειώνοντας ότι οι προηγούμενες κυβερνήσεις έχουν ήδη κριθεί από τον λαό. Μίλησε για παραδοχή αποτυχίας όταν η ευθύνη μετατίθεται διαρκώς τρεις και τέσσερις κυβερνήσεις πίσω, ενώ για το θέμα των υπερωριών υπογράμμισε ότι αντί να εκφραστούν ευχαριστίες προς τους εργαζόμενους που συνέβαλαν στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών, η συζήτηση εξελίχθηκε σε γενικευμένη πολιτική αντιπαράθεση.