Ελλείψεις και διαδικαστικά προβλήματα αναφορικά με την καταβολή επιδομάτων από το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας που εντόπισε η Ελεγκτική Υπηρεσία συζήτησαν την Πέμπτη τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ελέγχου, παρουσία της Υφυπουργού, Κλέας Παπαέλληνα, με την ίδια και στελέχη του Υφυπουργείου να αναφέρονται μεταξύ άλλων στην έλλειψη μόνιμου προσωπικού και στις δράσεις που προωθούνται για βελτίωση των διαδικασιών. Όπως ανέφερε ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Βουλευτής ΔΗΚΟ Ζαχαρίας Κουλίας η Επιτροπή θα εξετάσει εκ νέου το θέμα στις αρχές Σεπτεμβρίου.

Κατά την παρουσίαση των βασικών σημείων της ειδικής έκθεσης της Ελεγκτικής Υπηρεσίας αναφορά με τον έλεγχο συμμόρφωσης του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας την περίοδο 2022-2023, η συντάκτρια της έκθεσης, Μαρίνα Δράκου, είπε ότι ο έλεγχος επικεντρώθηκε στην Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας κατά την περίοδο 2022-2023.

Όπως σημείωσε, η Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Προνοίας κατέβαλε το 2023 συνολικά €411 εκ. για επιδόματα σε 103 χιλ. δικαιούχους.

Ειδικότερα, καταβλήθηκαν επιδόματα ύψους €194 εκ. σε 19,5 χιλ. δικαιούχους για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, €88 εκ. σε 24 χιλ. δικαιούχους για τους χαμηλοσυνταξιούχους, €79 εκ. σε 59 χιλ. δικαιούχους για το επίδομα τέκνου και €38 εκ. σε 11 χιλ. δικαιούχους για μονογονεϊκές οικογένειες.

Σχετικά με τον έλεγχο των παροχών, η κ. Δράκου είπε ότι για το 2022-2023 ελέγχθηκαν 225 συναλλαγές συνολικά και 182 συναλλαγές της ΥΔΕΠ, εκ των οποίων εντοπίστηκαν αδυναμίες σε 70 (38%).

Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι ως προς το ΕΕΕ παρατηρήθηκαν καθυστερήσεις στην κοινωνική παρέμβαση αναφορικά με την εγγραφή των αιτητών ως ανέργων και της παραπομπής σε ιατροσυμβούλιο, περιορισμένοι έλεγχοι περιουσίας και καταθέσεων αιτητών στο εξωτερικό και καταβολές σε δικαιούχους χωρίς επικαιροποιημένα στοιχεία.

Αναφορικά με τα επιδόματα χαμηλοσυνταξιούχων, είπε ότι διαπιστώθηκαν καταβολές μετά τον θάνατο μέλους νοικοκυριού, ανεπαρκείς έλεγχοι εισοδημάτων και μη επικαιροποίηση στοιχείων συντάξεων από το εξωτερικό, ενώ τα επιδόματα τέκνου και μονογονεϊκής οικογένειας, καταγράφηκαν καταβολές πριν από την υποβολή ή εξέταση της αίτησης, ανεπαρκείς έλεγχοι περιουσίας και εισοδημάτων, καθώς και μη επιβεβαίωση οικογενειακής κατάστασης.

Συμπερασματικά, η κ. Δράκου σημείωσε ότι η κοινωνική πολιτική είναι αναγκαία, αλλά θα πρέπει να λειτουργεί σωστά και για να λειτουργεί σωστά απαιτείται ενιαία πληροφοριακή υποδομή, ουσιαστικές διασταυρώσεις στοιχείων και αξιόπιστες διασυνδέσεις πληροφοριακών συστημάτων, έγκαιρη επαναξιολόγηση των δικαιούχων, απλό, σαφές και πλήρες νομοθετικό πλαίσιο, καλύτερος συντονισμός μεταξύ κρατικών υπηρεσιών και ενδυνάμωση της λειτουργίας της κοινωνικής παρέμβασης.

Στη δική της τοποθέτηση, η κ. Παπαέλληνα είπε ότι η κοινωνική πολιτική δεν είναι μόνο αριθμοί, αλλά θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τις ιδιάζουσες συνθήκες για συγκεκριμένα άτομα που πρέπει να αντιμετωπιστούν, απαιτώντας ιδιαίτερο χειρισμό με ευαισθησία στα πλαίσια του νόμου.

Συμπλήρωσε ότι η ΥΔΕΠ διαχειρίζεται το ΕΕΕ για 17,5 χιλ. δικαιούχες οικογένειες, το επίδομα συνταξιούχων με χαμηλά εισοδήματα για 29 χιλ. άτομα και το επίδομα τέκνου για πάνω από 50 χιλ. οικογένειες.

Σημείωσε ότι το Υφυπουργείο εντόπισε και τερμάτισε ορισμένα θέματα πριν την έκθεση, προσθέτοντας ότι μεταξύ 2022 και 2025 υπήρξε απώλεια προσωπικού χωρίς ουσιαστική αναπλήρωση, η οποία επηρέασε δυνατότητα ελέγχου και επιβεβαίωσης περιπτώσεων.

Προσέθεσε ότι έχουν παραπεμφθεί στον ΤΕΚΕΑ για πιστοποίηση αναπηρίας 4.796 πρώην λήπτες δημοσίου βοηθήματος τα τελευταία 5 χρόνια και οι τελευταίες 768 περιπτώσεις είναι προγραμματισμένες να ολοκληρωθούν εντός του 2026.

Είπε επιπλέον ότι ο χρόνος εξέτασης αιτήσεων μειώθηκε σε έως 90 ημέρες το 2024, με στόχο τις 60 από το 2025, οι αξίες ακίνητης ιδιοκτησίας ενημερώνονται αυτοματοποιημένα μέσω του Κτηματολογίου, λειτουργεί μηχανισμός λήψης στοιχείων μέσω των τραπεζών, ενώ βρίσκεται σε διαβούλευση με τον Σύνδεσμο Τραπεζών Κύπρου και την Επίτροπο Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων για διεύρυνση των στοιχείων που λαμβάνει η υπηρεσία και λήψη των τραπεζικών καταστάσεων.

Έκανε επίσης λόγο για εκσυγχρονισμό του μηχανογραφημένου συστήματος και ανάπτυξη εφαρμογής τεχνητής νοημοσύνης για την επεξεργασία ψηφιακών δεδομένων, ενώ αναφορικά με τις ανάγκες σε προσωπικό, είπε ότι έχει υποβληθεί αίτημα για 38 μόνιμες θέσεις στο Υπουργείο Οικονομικών και εισήγηση για εξορθολογισμό δομής και λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας μονάδας εσωτερικού ελέγχου.

Από την πλευρά του, ο Γενικός Διευθυντής του Υφυπουργείου, Γιάννης Νικολαΐδης, είπε ότι η έκθεση της ΕΥ αποτυπώνει μια ιστορική κατάσταση, προσθέτοντας ότι θα ήταν προτιμότερο μια έκθεση να καταγράφει τι έχει γίνει μέχρι την πραγματική ημερομηνία του ελέγχου μετά τη διαπίστωση, σημειώνοντας πως τα περισσότερα από τα καταγεγραμμένα ζητήματα έχουν εντοπιστεί και επιλυθεί.

Για το ζήτημα της στελέχωσης και τη δομή της ΥΠΕΔ, είπε ότι έγινε εσωτερική μελέτη και εισήγηση προς το Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού και το Υπουργείο Οικονομικών, το οποίο ενέκρινε 5 θέσεις για το 2026, οι οποίες έχουν ήδη προκηρυχθεί.

Συμπλήρωσε ότι επιθυμία του Υφυπουργείου είναι η στελέχωση των σημείων εξυπηρέτησης για την επίτευξη στόχου επεξεργασίας των αιτήσεων εντός 30 ημερών, προσθέτοντας ότι αυτή τη στιγμή ο μέσος όρος εξέτασης είναι 60-90 ημέρες.

Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Χρύσανθος Σαββίδης, ανέδειξε ζήτημα σχετικά με την απώλεια εγγράφων και πιστοποιητικών, αλλά και προβλήματα κατά την επικοινωνία μέσω ΚΕΠ και ταχυδρομείων, ενώ ζήτησε να κατατεθούν στην επιτροπή οι ελλείψεις θέσεων προσωπικού.

Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Χρίστος Χριστοφίδης, ρώτησε αν έχει γίνει έρευνα για το κατά πόσο τα λάθη οφείλονταν σε πολιτικές συναλλαγές, ενώ ο συνάδελφός του επίσης Βουλευτής ΑΚΕΛ Νίκος Κέττηρος είπε ότι ο χρόνος των 60-90 ημερών είναι πλασματικός, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις ζητούνται εκ νέου έγγραφα που έχουν ήδη προσκομισθεί.

Ο προϊστάμενος της Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας, Γιάννης Βασιλειάδης, είπε ότι από το 2022 ως σήμερα υπήρξε μείωση προσωπικού 20% στην υπηρεσία, προσθέτοντας ότι γίνονται ενέργειες για πραγματική επίτευξη του στόχου των 60 ημερών.

Είπε επίσης ότι οι περισσότερες αιτήσεις που λαμβάνονται μέσω ταχυδρομείου είναι ελλιπείς, ενώ τα 8 σημεία εξυπηρέτησης παγκύπρια εξυπηρετούν 2-3 χιλιάδες άτομα τον μήνα και η γραμμή 1450 δέχεται χίλιες κλήσεις την ημέρα.

Ο Πρόεδρος του κινήματος Άλμα, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, σημείωσε ότι έγγραφα που έχουν υποβληθεί στο κράτος μία φορά δεν θα πρέπει να ζητούνται ξανά, ενώ ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Γιώργος Καραϊσκάκης, εισηγήθηκε την απευθείας καταχώρηση των εγγράφων στα σημεία εξυπηρέτησης και όχι μόνο στη Λευκωσία.

Στις δηλώσεις της μετά το τέλος της συνεδρίας, η κ. Παπαέλληνα είπε ότι η αποστολή του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας είναι βεβαίως να εφαρμόζει τον νόμο, διατηρώντας όμως πάντοτε στο επίκεντρο τον άνθρωπο.

«Εξηγήσαμε ότι η έκθεση βασίζεται σε δειγματοληπτικό έλεγχο ιδιαίτερα σύνθετων και ιδιαζουσών περιπτώσεων, κυρίως ανθρώπων με αναπηρία και οικογενειών που βρίσκονται σε ευάλωτη θέση», ανέφερε. Στο πλαίσιο της συζήτησης, σημείωσε, «παρουσιάσαμε τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, περιλαμβανομένης της λειτουργίας της ειδικής ομάδας ενεργοποίησης δικαιούχων του ΕΕΕ και της σημαντικής μείωσης του χρόνου εξέτασης των αιτήσεων».

«Το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας συνεχίζει με συνέπεια τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών του, ενισχύοντας τους μηχανισμούς ελέγχου, την διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών του. Οι αλλαγές που υλοποιούμε και θα συνεχίσουμε να υλοποιούμε αφορούν ακριβώς την βελτίωση της λειτουργίας του συστήματος. Για την Κυβέρνησή μας και το Υφυπουργείο μας, η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και η στήριξη των ευάλωτων συμπολιτών μας παραμένει αδιαπραγμάτευτη αρχή και αποτελεί σταθερή προτεραιότητά μας», κατέληξε.

Με τη σειρά του, ο κ. Βασιλειάδης είπε σχετικά με τις ενέργειες που έχουν υλοποιηθεί από την ΥΔΕΠ ότι από το 2022 έχουν δημιουργηθεί 8 σημεία εξυπηρέτησης της υπηρεσίας σε όλη στην Κύπρο, στα οποία μπορούν οι αιτητές να εξυπηρετηθούν άμεσα.

Όπως εξήγησε, από το Μάρτιο του 2024 λειτουργεί η Ειδική Ομάδα Ενεργοποίησης Δικαιούχων του ΕΕΕ, η οποία έχει ήδη πραγματοποιήσει 925 παραπομπές στη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης το 2024 και 795 το 2025, 1.048 παραπομπές σε μαθήματα Ελληνικής Γλώσσας το 2024 και εντάχθηκαν 446 δικαιούχοι σε προγράμματα επιχειρηματικότητας μέσω της ΑνΑΔ.

Συμπλήρωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη δύο μεγάλα έργα ψηφιακού μετασχηματισμού, η ενοποίηση των βάσεων δεδομένων επιδόματος προνοίας σε μία βάση και ανάπτυξη εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης για ταχύτερη και ακριβέστερη εξέταση ψηφιακών δεδομένων.

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της επιτροπής, Βουλευτής ΔΗΚΟ, Ζαχαρίας Κουλίας, είπε ότι κατά τη συζήτηση διαπιστώθηκε ότι τα μεγάλα προβλήματα έγκεινται στον τρόπο με τον οποίο υποβάλλονται οι αιτήσεις για το ΕΕΕ.

«Ζητείται σωρεία εγγράφων, που πάρα πολλοί από τους ανθρώπους που υποβάλλουν αυτά τα αιτήματα δεν είναι σε θέση να συγκεντρώσουν, ιδιαίτερα όταν τους ζητούνται στοιχεία από τις τράπεζες ή από το Κτηματολόγιο», ανέφερε.

«Οι τράπεζες εφάρμοσαν ένα σύστημα παρά το ότι πρέπει να επικοινωνούν ηλεκτρονικά και όταν τους ζητάει η υπηρεσία να δίνουν τα στοιχεία, αρνούνται και ζητούν όπως οι πολίτες πάνε να πάρουν την κατάσταση του λογαριασμούς τους, και τότε ξεκινούν οι δρακόντειες χρεώσεις, κάθε σελίδα 5 ευρώ, το οποίο θεωρώ απαράδεκτο», πρόσθεσε.

«Ορίσαμε την πρώτη Πέμπτη του Σεπτέμβρη να έρθει η Επίτροπος Προσωπικών Δεδομένων, οι τράπεζες και η Κεντρική Τράπεζα για να βρεθεί ο σωστός τρόπος αυτές οι καταστάσεις λογαριασμοί που ζητούνται από την υπηρεσία του ΕΕΕ να δίνονται χωρίς χρέωση διότι η τελευταία στάθμη του λαού μας που υποφέρει και αιτείται το ΕΕΕ δεν για κάθε σελίδα να δίνει 5 ευρώ», συμπλήρωσε. Ανέφερε επίσης ότι η Επιτροπή ζήτησε όπως διπλασιαστούν τα 8 γραφεία εξυπηρέτησης των πολιτών που λειτουργούν σήμερα.

Αναφέρθηκε επίσης στην έλλειψη προσωπικού, σημειώνοντας ότι «και εδώ είναι ένα θέμα που πρέπει να επιλυθεί, να στελεχώνεται από μόνιμο προσωπικό με τις σωστές απολαβές όμως».

Από την πλευρά του, ο κ. Καραϊσκάκης είπε ότι η κοινωνική πολιτική πρέπει να στηρίζει αποτελεσματικά όσους πραγματικά έχουν ανάγκη με διαφάνεια, σωστούς ελέγχους και σύγχρονες διαδικασίες.

«Ζητήσαμε ενημέρωση για τις ενέργειες που έχουν ήδη γίνει αλλά και σαφές χρόνοδιάγραμμα για την υλοποίηση των εισηγήσεων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Στόχος μας είναι έναν κράτος πιο αποτελεσματικό με λιγότερη γραφειοκρατία, καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών και απόλυτη διασφάλιση της ορθής διαχείρισης του δημόσιου χρήματος», σημείωσε.

Ο κ. Χριστοφίδης είπε στις δικές του δηλώσεις ότι οι διαδικασίες παραμένουν δύσκολες και δαιδαλώδεις για συνανθρώπους μας που ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες.

«Δεν γίνεται ένας άνθρωπος που έχει ανάγκη ή και προβλήματα υγείας πολλές φορές να γυρίζει τις υπηρεσίες και να μαζεύει χαρτιά, να κάνει αιτήσεις και όταν έχει πρόβλημα η αίτηση ξανά από αρχής τα ίδια χαρτιά από υπηρεσία σε υπηρεσία», είπε.

Πρόσθεσε ότι πρέπει επιτέλους να γίνει μια κοινή βάση δεδομένων για όλη τη δημόσια υπηρεσία, ένα χαρτί που κατατέθηκε μια φορά να είναι εκεί καταγεγραμμένο και να ισχύει για όλες τις περιπτώσεις για να μπορούμε να στηρίζουμε με την ελάχιστη ταλαιπωρία τον κόσμο που έχει πραγματικά ανάγκη».

Προσέθεσε ότι σε αυτό το πλαίσιο να πω ότι έγινε μεγάλη συζήτηση σήμερα και για τον τρόπο συμπεριφοράς των τραπεζών οι οποίες, όπως είπε, για να εκδώσουν μια απλή βεβαίωση χρεώνουν ποσά που για κάποιον κόσμο είναι σημαντικά, «ανθρώπους οι οποίοι πάνε να απευθυνθούν στο κράτος ακριβώς γιατί δεν έχουν εισοδήματα. Και σε αυτό το κεφάλαιο πρέπει επιτέλους οι τράπεζες να δείξουν περισσότερη κοινωνική ευαισθησία και να συνεργαστούν».

Αναφορικά με την ουσία των ζητημάτων, ο κ. Χριστοφίδης είπε ότι καταγράφονται περιπτώσεις προβληματικών πληρωμών και εγκρίσεων.

«Η καταγραφή των προβλημάτων, των παραδόξων αν θέλετε, είναι ένα πράγμα, ο έλεγχος για το πώς προήλθαν τα προβλήματα είναι κάτι διαφορετικό. Αντιλαμβάνομαι ότι έχουν δοθεί κάποιες εξηγήσεις στην Ελεγκτική Υπηρεσία και θα περιμένουμε να επιβεβαιώσει όντως αν κάποια πράγματα έγιναν κατά λάθος ή αν κάποια πράγματα είναι αποτέλεσμα μεροληπτικής συμπεριφοράς», προσέθεσε.

Κλείνοντας, είπε ότι ζητήθηκε από την ΕΥ να εξετάσει τις κατά χάρη χορηγίες που μπορεί ο Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας να δίδει για αντιμετώπιση κάποιων πρώτων αναγκών.

«Επειδή μιλούμε για μια έκθεση που αγγίζει μια ευαίσθητη περίοδο λίγο πριν και λίγο μετά τις προεδρικές εκλογές, έχουμε ζητήσει από την Ελεγκτική Υπηρεσία, αφού υπήρξε ήδη ένα φαινόμενο το οποίο έχει αποσταλεί από την Ελεγκτική Υπηρεσία στην Αρχή κατά της Διαφθοράς, να γίνει και έλεγχος σε αυτά τα κονδύλια για να είμαστε σίγουροι ότι αυτά τα λεφτά πήγαν σε δικαιούχους, σε κόσμο που έχει ανάγκη και όχι σε κόσμο ο οποίος έπρεπε να εξυπηρετηθεί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», κατέληξε.