Τα αιτήματα της γαλλικής εταιρείας Nexans, αναδόχου του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κυπριακής Δημοκρατίας (Great Sea Interconnector – GSI), για την εξασφάλιση των απαραίτητων αδειών επανεκκίνησης των βυθομετρικών εργασιών με συγκεκριμένο, υπό γαλλική σημαία, πλοίο («Abeille Marengo») αποτελούν την πιο ορατή εξέλιξη σε ένα έντονο παρασκηνιακό παζάρι, που φαίνεται ότι διεξάγεται τους τελευταίους δυόμισι μήνες, δηλαδή από την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου στο καλώδιο με πλειοψηφικό πακέτο.

Με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα, δηλαδή τις υφιστάμενες άδειες έως το τέλος του χρόνου, καθώς και το νέο αίτημα της Nexans προς τη Δ1 διεύθυνση του υπουργείου Εξωτερικών και προς τις λιμενικές αρχές για την κατ’ εξαίρεση χρήση του ερευνητικού πλοίου σε ελληνικά χωρικά ύδατα (πέρα από αυτά δεν χρειάζεται άδεια), πρακτικά η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει. Η έκδοση της NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού μπορεί στην πραγματικότητα να γίνει ανά πάσα στιγμή, ώστε το κύριο πλοίο ερευνών και τα βοηθητικά του να εκκινήσουν τις βυθομετρικές έρευνες από το Ηράκλειο προς την Κύπρο.

Θεωρείται εξαιρετικά πιθανό ότι οι έρευνες θα ξεκινήσουν μέσα στο τρίτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου, δίχως να αποκλείεται το ενδεχόμενο το εξελισσόμενο παζάρι να τις μεταθέσει λίγο αργότερα, ενδεχομένως στις αρχές Νοεμβρίου. Οι διαδικαστικές λεπτομέρειες έχουν, βέβαια, τη σημασία τους, αλλά η εξίσωση του GSI παραμένει στην πραγματικότητα ένα πρόβλημα που έχει κατά κύριο λόγο πολιτικές παραμέτρους, καθώς έργα όπως αυτό έχουν υπολογισμένα τεχνικά ρίσκα. Η υπέρβαση του γεωπολιτικού ρίσκου του GSI προϋποθέτει ότι κάθε βήμα θα έχει σταθμιστεί, προκειμένου να μην επαναληφθούν τα προβλήματα του παρελθόντος.

Το παζάρι που έχει αρχίσει είναι πολύπλευρο και έχει τους Γάλλους της Nexans (και της Meridiam) στη μέση. Από την Αθήνα διακηρύσσεται παντοιοτρόπως ότι οι Γάλλοι δεν συνομιλούν με άλλες αρχές πέρα από τις ελληνικές και τις κυπριακές, γραμμή που κρατούν δημοσίως και οι Γάλλοι. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, στις τουρκικές εφημερίδες δημοσιεύονται πληροφορίες για παρασκηνιακές διαβουλεύσεις ανάμεσα στην Αγκυρα και το Παρίσι, προκειμένου να βρεθεί κάποια ικανοποιητική φόρμουλα για όλες τις πλευρές. Φυσικά, αυτές οι πληροφορίες, που προέρχονται από την Αγκυρα, πρέπει να εισπράττονται με μια σχετική επιφύλαξη, καθώς είναι πολύ πιθανό να αποτελούν έμμεση πίεση προς το Παρίσι. Δεν πρέπει, πάντως, να περνούν απαρατήρητες οι εκτός καλωδίου απόπειρες βελτίωσης των γαλλοτουρκικών σχέσεων, ειδικά στον αμυντικό τομέα.

Ενδιαμέσως, πάντως, η Αγκυρα στέλνει μηνύματα ιδιαίτερα σκληρής στάσης. Μόλις προχθές, η Λευκωσία αδειοδότησε εκ νέου τις έρευνες για το έργο East to Med Data Corridor (EMC), ένα καλώδιο μεταφοράς δεδομένων με τερματικούς σταθμούς στη Σαουδική Αραβία και τη Μασσαλία της Γαλλίας. Υπεργολάβος του έργου είναι η γερμανική εταιρεία Fugro Germany, η οποία έλαβε πριν από λίγες ημέρες άδεια από την Κυπριακή Δημοκρατία για έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ μεταξύ 21 Οκτωβρίου και 2 Νοεμβρίου, ενώ μέτοχοι και συμμετέχοντες στο EMC είναι εταιρείες από διάφορες χώρες (από την Ελλάδα είναι η ΔΕΗ). Κεντρικός χρηματοδότης του έργου παραμένει η Σαουδική Αραβία. Η Τουρκία εξέδωσε αντι-NAVTEX με την οποία ανακυκλώνει διάφορες πάγιες θέσεις (όπως ότι δεν αναγνωρίζει την Κύπρο), ενώ επαναλαμβάνει ότι το συγκεκριμένο έργο δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί δίχως την άδεια της Αγκυρας. Η Τουρκία, βέβαια, έχει διακηρύξει επανειλημμένως τη θεώρησή της ότι η τεράστια θαλάσσια έκταση που ανοίγεται στην Ανατολική Μεσόγειο, δυτικά της Πάφου και ανατολικά της Ρόδου και της Κάσου και Καρπάθου, αποτελεί τουρκική υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.

Η φρεγάτα

Είναι άξιο αναφοράς ότι πέρυσι το καλοκαίρι, στις 6 Αυγούστου, τουρκική φρεγάτα παρενόχλησε το πλοίο που τότε είχε αναλάβει τις ίδιες έρευνες για το έργο EMC στα ανοιχτά της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και τότε η Τουρκία είχε διακηρύξει τις θέσεις της περί αποκλειστικής αρμοδιότητας της Αγκυρας στο συγκεκριμένο τεταρτημόριο της Ανατολικής Μεσογείου, πρακτικά ζητώντας να αδειοδοτήσει και αυτή το έργο.

Δεδομένου ότι και τότε η Αγκυρα ουσιαστικά παρεμπόδισε ένα έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, όπως παλιότερα και το GSI, οι τελευταίες αυτές NAVTEX των τουρκικών αρχών διαβάζονται ως μια σαφής και εύγλωττη αναδιατύπωση πάγιων θέσεων της Τουρκίας. Μάλιστα η νέα ανακίνηση του EMC, που γενικά θεωρείται έργο που, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα προχωρήσει, ενισχύει όλους όσοι αντιλαμβάνονται αυτή την τουρκική δραστηριοποίηση ως συνδεδεμένη με τις διαβουλεύσεις για το GSI.