Ανακοίνωση για την υπόθεση του «Μαύρου Βαν» αναμένεται να εκδώσει τη Δευτέρα η Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς, όπως ανέφερε την Τετάρτη ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Θεσμών, Αξιών και Επιτρόπου Διοικήσεως ο Επίτροπος Διαφάνειας της Αρχής, Χάρης Πογιατζής, κατά τη συζήτηση της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου στην Κύπρο.

Απαντώντας σε ερώτηση της βουλευτή του ΑΛΜΑ Ειρήνης Χαραλαμπίδου κατά πόσο η Αρχή άρχισε να διερευνά την υπόθεση, ο κ. Πογιατζής είπε ότι «θα εκδοθεί ανακοίνωση από την Αρχή τη Δευτέρα».

Η υπόθεση συνδέθηκε στη συνεδρία με ευρύτερα ζητήματα που αφορούν την αποτελεσματικότητα της Αρχής και τις ανακριτικές της εξουσίες.

Η κ. Χαραλαμπίδου επέκρινε την καθυστέρηση στην προώθηση του σχετικού νομοσχεδίου, λέγοντας ότι δεν είναι δυνατόν η Αρχή να ολοκληρώνει ένα πόρισμα και αυτό να επιστρέφει στη Νομική Υπηρεσία και η διαδικασία να αρχίζει εκ νέου.

Ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Γιώργος Παντελή, ανέφερε ότι έχει ετοιμαστεί νομοσχέδιο για την ενίσχυση της Αρχής κατά της Διαφθοράς και έχει αποσταλεί για αξιολόγηση, σημειώνοντας ότι «η διαδικασία έχει ξεκινήσει».

Στο πλαίσιο της συζήτησης, ο κ. Παντελή αναφέρθηκε και στην αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος, λέγοντας ότι οι δηλώσεις για τη διείσδυση του υποκόσμου στην Κύπρο αποτελούν γενικές τοποθετήσεις, ενώ το Υπουργείο Δικαιοσύνης και η Αστυνομία συνεχίζουν τις δράσεις τους και υπάρχουν, όπως είπε, «απτά αποτελέσματα».

Η κ. Χαραλαμπίδου, αναφερόμενη σε πρόσφατη δήλωση σύμφωνα με την οποία «ο υπόκοσμος έχει διεισδύσει στην πολιτική της Κύπρου», είπε ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης θα έπρεπε να θορυβηθεί και να εξετάσει τι συμβαίνει. Όπως ανέφερε, εάν ο Κύπριος πολίτης δεν αισθάνεται ασφαλής, «αιμορραγεί το κράτος δικαίου».

Ο Διευθυντής του Τμήματος Καταπολέμησης Εγκλήματος της Αστυνομίας, Θωμάς Χατζηκυριάκου, ανέφερε ότι για να αναλάβει δράση η Αστυνομία χρειάζεται ικανοποιητική μαρτυρία, ενώ είπε ότι η Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου υπάγεται απευθείας στον Γενικό Εισαγγελέα. Παράλληλα, ανέφερε ότι αναμένεται εντός του έτους να λειτουργήσει η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, στα πρότυπα του FBI.

Η κ. Χαραλαμπίδου επέμεινε ότι δεν μπορεί το βάρος της μαρτυρίας να μεταφέρεται στον πολίτη όταν αυτός κινδυνεύει ο ίδιος. «Γιατί ο πολίτης να αναλαμβάνει το βάρος της μαρτυρίας τη στιγμή που κινδυνεύει ο ίδιος;», διερωτήθηκε, θέση με την οποία συμφώνησε και ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου.

Ο κ. Παντελή απέρριψε την άποψη ότι πρόκειται για αποτυχία, λέγοντας ότι το Υπουργείο συνεργάζεται και με άλλες αρχές εντός της ΕΕ και προσπαθεί να φέρει εις πέρας το έργο του όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται.

Η λειτουργία της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής και βουλευτής του ΔΗΣΥ, Δημήτρης Δημητρίου, ζήτησε από την Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς ενημέρωση για τα σχέδια ενημέρωσης των πολιτών, την πρόσβαση του κοινού στο ψηφιακό μητρώο που προβλέπεται για το 2027, καθώς και την ανάγκη επανεξέτασης του συστήματος προστασίας των whistleblowers.

Απαντώντας, ο κ. Πογιατζής αναφέρθηκε στη στελέχωση της Αρχής, σημειώνοντας ότι όταν άρχισε να λειτουργεί διέθετε μόλις τρία άτομα γραμματειακού προσωπικού και ότι μέχρι τον Απρίλιο του 2024 υπήρχε μόνο μία λειτουργός για την εξέταση καταγγελιών. Από τον Απρίλιο του 2024 λειτουργεί ομάδα επτά λειτουργών και δύο μελών, ενώ σήμερα απασχολούνται συνολικά 16 άτομα.

Σύμφωνα με τον κ. Πογιατζή, «ό,τι έχει ζητηθεί έχει ικανοποιηθεί πλήρως», ενώ έχει ψηφιστεί η σχετική νομοθεσία και έχουν εγκριθεί τα σχέδια υπηρεσίας, τα οποία βρίσκονται στο Υπουργικό Συμβούλιο και αναμένεται να οδηγήσουν στην πλήρωση των θέσεων.

Αναφερόμενος στις καταγγελίες, είπε ότι αρκετές απορρίπτονται ήδη από το προκαταρκτικό στάδιο, καθώς δεν περιέχουν επαρκή στοιχεία. Σε σχέση με τη νομοθεσία για το lobbying, ανέφερε ότι το σχετικό λογισμικό αναμένεται να είναι έτοιμο τον Μάρτιο του 2027.

Για την προστασία των whistleblowers, είπε ότι η υφιστάμενη νομοθεσία παρουσιάζει «πάρα πολλά κενά» και δεν παρέχει επαρκή προστασία, σημειώνοντας ότι πρόκειται για ευρωπαϊκό πρόβλημα. Όπως ανέφερε, η Αρχή έχει λάβει λιγότερες από δέκα καταγγελίες για whistleblowing. Παράλληλα, είπε ότι έχουν αρχίσει ενημερωτικές δράσεις προς το κοινό.

Σε σχέση με τη διαφθορά στις δημόσιες συμβάσεις, εκπρόσωπος του Γενικού Λογιστηρίου ανέφερε ότι αναγνωρίζονται προβλήματα σε σχέση με παραβιάσεις δημόσιων συμβάσεων, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη πρόγραμμα κατάρτισης του προσωπικού. Παράλληλα, σημείωσε ότι η Επιτροπή Αποκλεισμού δεν έχει ακόμη διοριστεί και το θέμα βρίσκεται σε διαβούλευση με το Υπουργείο Οικονομικών, με τη διαδικασία να εκκρεμεί περίπου έναν χρόνο.

Η Επίτροπος Νομοθεσίας, Σοφία Κλεόπα Χατζηκυριάκου, αναφέρθηκε σε προβλήματα στη νομοθεσία για το «πόθεν έσχες», σημειώνοντας ότι τα σχετικά νομοσχέδια είναι έτοιμα και βρίσκονται στο Υπουργείο. Για την πρόσβαση των πολιτών στις πληροφορίες, είπε ότι υπάρχουν εισηγήσεις για βελτίωση της υφιστάμενης νομοθεσίας, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας.

Σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρίαση, ο Πρόεδρος της Επιτροπής και βουλευτής του ΔΗΣΥ, Δημήτρης Δημητρίου, αναφέρθηκε σε προβλήματα διαφθοράς σε σώματα ασφαλείας, καθώς και στη διασύνδεση με τον υπόκοσμο.

Από πλευράς ΑΚΕΛ, ο βουλευτής Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου αναφέρθηκε στην υπόθεση του «Μαύρου Βαν», λέγοντας ότι «είναι μια υπόθεση η οποία για εμάς με συνοπτικές διαδικασίες έχει κλείσει για αλλότριους πιθανώς λόγους και γι’ αυτό το πάγιο αίτημά μας είναι να επανανοίξει αυτή η υπόθεση και επιτέλους να πάψουμε σε αυτόν τον τόπο να επικαλούμαστε το δημόσιο συμφέρον χωρίς να εξηγούμε ποιο είναι ακριβώς το δημόσιο συμφέρον».

«Διότι μόνο έτσι ενισχύουμε και την πεποίθηση στον πολίτη ότι ακριβώς ζει και λειτουργεί μέσα σε ένα κράτος δικαίου», ανέφερε.

Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ, Μάριος Πελεκάνος, χαρακτήρισε την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «θεσμικό καθρέφτη», σημειώνοντας ότι, παρά τα βήματα προόδου, εξακολουθεί να υπάρχει απόσταση μεταξύ της νομοθέτησης, της εφαρμογής και του πραγματικού αποτελέσματος για τον πολίτη.

«Για εμάς, αυτή η έκθεση είναι ένας θεσμικός καθρέφτης. Η Κύπρος, και αυτό βγαίνει μέσα από τα ευρήματα της συγκεκριμένης έκθεσης, έχει κάνει σημαντικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Όμως υπάρχει ακόμα μεγάλη απόσταση που θα πρέπει να διανυθεί ανάμεσα στη νομοθέτηση, στην εφαρμογή και στο πραγματικό αποτέλεσμα που βιώνει ο πολίτης», είπε.

Ο κ. Πελεκάνος σημείωσε ότι το ζητούμενο είναι να αναγνωριστούν οι αδυναμίες που καταγράφονται στην έκθεση και να συνοδευτούν από συγκεκριμένες ενέργειες, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα αποτελέσματα, θέτοντας μεταξύ άλλων την καταπολέμηση της διαφθοράς ως ζήτημα που απαιτεί περαιτέρω βελτίωση.

Η βουλευτής του ΑΛΜΑ, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, αναφέρθηκε μετά τη συνεδρίαση στην πρόταση νόμου που κατέθεσε και η οποία, όπως είπε, ψηφίστηκε ομόφωνα, για τη συνεργασία της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς με τον Επίτροπο Φορολογίας, ώστε τα ευρήματα της Αρχής να διαβιβάζονται, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που αφορούν διαφθορά κρατικών αξιωματούχων.

Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη ενίσχυσης των ανακριτικών εξουσιών της Αρχής κατά της Διαφθοράς, ζήτημα που, όπως είπε, τίθεται κατ’ επανάληψη.

Σε σχέση με την υπόθεση του «Μαύρου Βαν», εξέφρασε την ελπίδα ότι η εμπλοκή προσώπων της Νομικής Υπηρεσίας στην υπόθεση δεν θα αποτελέσει εμπόδιο για την εξέτασή της από την Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς.