Αλέξης Παπαχελάς
Ας είμαστε ρεαλιστές. Σε αυτήν τη φάση που διανύουμε, μια χώρα σε μια επικίνδυνη γειτονιά δεν έχει άλλη επιλογή από το να προσπαθεί να βρίσκεται στην πλευρά του Ντόναλντ Τραμπ. Οχι των ΗΠΑ, όχι της αμερικανικής κυβέρνησης, αλλά του Τραμπ. Προφανώς έχουμε δίκιο όλοι όσοι φωνάζουμε ότι η υφήλιος θα γίνει μια μεγάλη ζούγκλα χωρίς σεβασμό στο διεθνές δίκαιο. Και πως αν αρχίσει κάθε μεσαία ή μεγάλη δύναμη να κάνει ό,τι θέλει στη γεωπολιτική αυλή της, θα δημιουργηθεί ένα πολύ επικίνδυνο προηγούμενο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Αν όμως είχα να επιλέξω πραγματική ασπίδα για τα ζωτικά μας εθνικά συμφέροντα, φοβάμαι πως η επίκληση του διεθνούς δικαίου είναι ταυτόσημη με τη συμπερίληψη της Ελλάδος σε κάποια «παράκληση» κατά τη διάρκεια εσπερινού, σαν αυτές που κάνουμε όταν φοβόμαστε για κάτι. Εχουν παρηγορητικό χαρακτήρα, μας κάνουν να νιώθουμε καλύτερα για λίγο, αλλά η αποτελεσματικότητά τους είναι πολύ αμφίβολη. Το ζήσαμε άλλωστε επί δεκαετίες, κυνηγώντας τη χίμαιρα της δικαίωσής μας από τους Αδέσμευτους, τη διεθνή κοινότητα και τον ΟΗΕ για το Κυπριακό.
Κοιτάξτε τώρα πώς αντέδρασε ο Ερντογάν στη σύλληψη του Μαδούρο, ο οποίος ήταν πολύ στενός πολιτικός, ακόμη και επιχειρηματικός, σύμμαχός του και ένας από τους πρώτους ηγέτες που τον στήριξαν μετά το πραξικόπημα του 2016. Η αντίδρασή του ήταν εξαιρετικά... ευγενική και σχεδόν άσφαιρη. Μετά ένα τηλεφώνημα με τον Τραμπ μίλησε για παραβίαση του διεθνούς δικαίου και την ανάγκη να διασφαλιστεί η σταθερότητα στη Βενεζουέλα. Μέχρις εκεί όμως, καμία ανοικτή κριτική στον Τραμπ, στήριξη στον φυλακισμένο σύμμαχό του ή δηλώσεις σαν και αυτές που συνηθίζει εναντίον του Ισραήλ.
Το συμπέρασμα είναι προφανές. Οταν ο Ερντογάν έχει απέναντί του έναν πιο ισχυρό... «Ερντογάν», κάνει πίσω. Το είχαμε δει με τον «Τραμπ Ι», που ήταν πολύ πιο ήπιος και συγκρατημένος στη χρήση της ισχύος του από τον «Τραμπ ΙΙ» στην υπόθεση της απελευθέρωσης του Αμερικανού πάστορα που είχε φυλακιστεί στην Τουρκία. Θα θυμάστε ενδεχομένως εκείνη την περίφημη σύντομη επιστολή του Τραμπ, με την οποία απειλούσε τον Ερντογάν να βυθίσει την οικονομία του.
Τι σημαίνουν όλα αυτά; Οτι η Ελλάδα πρέπει να φροντίσει να είναι μια ισχυρή χώρα, αλλά και με κάθε δυνατό μέσο και τρόπο να έχει «μαζί της» τον πρόεδρο Τραμπ σε περίπτωση που η απευθείας συνεννόηση με την Τουρκία αποδειχθεί ανέφικτη και τα ήρεμα νερά του Αιγαίου φουρτουνιάσουν. Δεν θα είναι μια εύκολη υπόθεση. Ο Τραμπ θαυμάζει τον Ερντογάν, θεωρεί την Τουρκία μια μεγάλη και σημαντική χώρα για μπίζνες και δεν έχει μέχρι στιγμής την Ελλάδα στο ραντάρ του. Υπάρχουν άνθρωποι που τον επηρεάζουν και θα μπορούσαν να διαδραματίσουν ένα θετικό ρόλο. Ο υπουργός Εξωτερικών Ρούμπιο είναι ένας πολιτικός που αντιμετωπίζει με καχυποψία την Τουρκία και διατηρεί κρίσιμο ρόλο στη διαμόρφωση πολιτικής.
Η ρεαλπολιτίκ έχει κινδύνους, πολλούς κινδύνους, καθώς μπορούμε εύκολα να βρούμε μπροστά μας το τσαλάκωμα του διεθνούς δικαίου ή να αποξενωθούμε από τους παραδοσιακούς Ευρωπαίους εταίρους μας. Το καλύτερο θα ήταν να φροντίσουμε να περάσουν τα επόμενα τρία χρόνια χωρίς μία κρίση με την Τουρκία και χωρίς να μπούμε στο ραντάρ του Τραμπ. Θα ήταν, όμως, πολύ ανεύθυνο να μην προετοιμαστούμε για αυτά τα ενδεχόμενα, όσο δύσπεπτο και αν μας είναι.
