Mε μια νέα πρακτική έκδοσης Αγγελιών προς Ναυτιλλομένους (NAVTEX) με μεγάλη διάρκεια ισχύος, συνολικά δύο ετών (έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027), η Αγκυρα επιχειρεί να προωθήσει τις θέσεις της περί αρμοδιότητας έκδοσης αδειών στο μισό Αιγαίο, αλλά και δήθεν αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος 23 ελληνικών νησιών, μάλιστα με τρόπο ο οποίος είναι εμφανής σε όλους τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ. Η νέα αυτή πρακτική καταγράφεται ενώ τις τελευταίες εβδομάδες γίνεται μια πολύ εντατική προσπάθεια προκειμένου να οριστικοποιηθούν οι λεπτομέρειες που θα επιτρέψουν τη διεξαγωγή του εκκρεμούς Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) υπό τους Κυριάκο Μητσοτάκη και Ταγίπ Ερντογάν στην Αγκυρα. Και υποδηλώνει, βέβαια, ότι παρά τη σαφή μείωση της έντασης που επικρατεί στο πεδίο τα τελευταία τρία χρόνια, η Αγκυρα εξακολουθεί να έχει σκληρή στάση στα ζητήματα που αφορούν το Αιγαίο, προσθέτοντας μάλιστα και νέα εργαλεία για την προώθηση των θέσεών της ενώπιον του διεθνούς παράγοντα.

Ο στόχος

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η σκόπιμα γενικού και αόριστου χαρακτήρα αναφορά, σε συνδυασμό με τον ασυνήθιστα μακρύ χρόνο (δύο έτη) ισχύος της NAVTEX, εντάσσεται σε μια νέα τακτική πολιτικής και διοικητικής αμφισβήτησης του καθεστώτος του Αιγαίου. Στόχος αυτών των μηνυμάτων είναι να εδραιωθεί η αντίληψη ότι όλη η περιοχή ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού (που χωρίζει το Αιγαίο περίπου στη μέση) εντάσσεται σε τουρκική δικαιοδοσία. Επιπλέον, στην Αθήνα η συγκεκριμένη πρακτική γίνεται αντιληπτή και ως μόνιμη άσκηση πίεσης (λόγω της διετούς διάρκειας), που θα φέρει την ελληνική πλευρά σε θέση αμυνομένου. Αυτά τα έγγραφα αξιοποιούνται κατά πάγια πρακτική και από τις τουρκικές αρχές στο ΝΑΤΟ, όπου κατά καιρούς οι διαφωνίες Αθήνας και Αγκυρας οδηγούν σε διαρκείς διαβουλεύσεις εντός της Συμμαχίας.

Η Τουρκία έχει, για παράδειγμα, επανειλημμένως επιχειρήσει να επιβάλει τις θέσεις της στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τους νέους επιχειρησιακούς χάρτες του ΝΑΤΟ και πάντα η κρίση αποφεύγεται μετά από συμβιβασμούς, οι οποίοι συνήθως καταλήγουν στην καταγραφή της διακριτής τουρκικής θέσης. Είναι πρόδηλο ότι η Αγκυρα επιχειρεί, καθώς τα τελευταία χρόνια η σημασία της Τουρκίας εντός του ΝΑΤΟ έχει αυξηθεί, να ωθήσει την Ελλάδα σε σπασμωδικές κινήσεις. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η πρακτική αυτή εκδηλώνεται και διότι στην Αγκυρα επιθυμούν να αποτελέσει παράδειγμα το οποίο θα ακολουθήσουν και άλλες χώρες στην περιοχή που έχουν διαφορές με την Ελλάδα, εν προκειμένω η κυβέρνηση της Τρίπολης στη Λιβύη.

Οι δύο τελευταίες NAVTEX με αριθμό 0060/26 (του Σταθμού Σμύρνης) και 0880/25 (του Σταθμού Αττάλειας) της Τουρκικής Υδρογραφικής Υπηρεσίας αξιοποιούνται γι’ αυτόν τον σκοπό. Συγκεκριμένα, η NAVTEX υπ’ αριθμόν 0060/26 επικαλείται «κατά καιρούς» εκπομπή Αγγελιών «που καλύπτουν την τουρκική υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο Πέλαγος, τα όρια της οποίας μένει να οριοθετηθούν από τα παράκτια κράτη». Εν συνεχεία τονίζεται ότι «όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες στην περιοχή τουρκικής δικαιοδοσίας πρέπει να γίνονται σε συντονισμό με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές».

Στη NAVTEX 0880/25 αναφέρονται ονομαστικά 23 νησιά (Θάσος, Αγιος Ευστράτιος, Ψαρά, Σαμοθράκη, Λήμνος, Λέσβος, Χίος, Ικαρία, Σάμος, Αστυπάλαια, Ρόδος, Χάλκη, Κάρπαθος, Κάσος, Τήλος, Νίσυρος, Κάλυμνος, Λέρος, Πάτμος, Λειψοί, Σύμη, Κως, σύμπλεγμα Καστελλορίζου) ως «υπό καθεστώς μόνιμης αποστρατιωτικοποίησης». Για την υποστήριξη του συγκεκριμένου επιχειρήματος γίνεται επίκληση του σχετικού άρθρου της Διάσκεψης του Λονδίνου του 1914, της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923 και της Συνθήκης των Παρισίων του 1947, οι οποίες, κατά την τουρκική ανάγνωση, υπαγορεύουν ότι «δεν πρέπει να διεξάγονται στρατιωτικές δραστηριότητες στα χωρικά ύδατα αυτών των νησιών». Και σε αυτή την περίπτωση γίνεται λόγος για έκδοση παράνομων NAVTEX από τις ελληνικές αρχές, οι οποίες, πάντως, δεν κατονομάζονται.

Η ελληνική πλευρά έχει προφανώς απαντήσει αρμοδίως στους τουρκικούς ισχυρισμούς μέσα από τους αρμόδιους διαύλους και με έκδοση Αγγελιών, προκειμένου να γίνει σαφές και προς τους δέκτες (τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα) ότι δεν έχει επέλθει κάποια αλλαγή στο καθεστώς του Αιγαίου.

Η NAVTEX 0060/26 εκδόθηκε αρκετές ημέρες μετά την πόντιση καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης ανάμεσα σε νησιά του Κεντρικού και του Ανατολικού Αιγαίου. Υπενθυμίζεται ότι τότε η ελληνική πλευρά είχε αφήσει να διαρρεύσει ότι το πλοίο δέχθηκε παρενόχληση δι’ ασυρμάτου από τουρκική φρεγάτα. Ενώ στη συνέχεια από την Αγκυρα είχαν απαντήσει ότι ουδέποτε τουρκικό πλοίο παρενόχλησε κάποια τέτοια δραστηριότητα στο Αιγαίο, διατηρώντας, βέβαια, τις θέσεις τους σχετικά με την αρμοδιότητά τους.