ΚΛΕΙΣΙΜΟ
Loading...
ΚΛΕΙΣΙΜΟ

Το ηλεκτρικό μέλλον των αυτοκινήτων

Η Ευρώπη προσπάθησε να πετύχει το αδύνατο

Kathimerini.gr

Η Ευρώπη επανεξετάζει μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις που έχει λάβει για το μέλλον του αυτοκινήτου. Ο στόχος του 2035, που ουσιαστικά οδηγούσε στον τερματισμό των πωλήσεων νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης, βρίσκεται πλέον υπό αναθεώρηση.

Συναντήσαμε στο γραφείο του, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, τον Λεωνίδα Ντζιαχρήστο, καθηγητή του Τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών και διευθυντή του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Θερμοδυναμικής, ο οποίος παρακολουθεί από κοντά τις εξελίξεις στην ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία για το αυτοκίνητο.

Το χρονικό 

Η αφετηρία της συζήτησης βρίσκεται στον ευρωπαϊκό κανονισμό του 2023, ο οποίος προέβλεπε ότι από το 2035 οι εκπομπές CO₂ των νέων επιβατικών αυτοκινήτων θα έπρεπε να έχουν μειωθεί κατά 100% σε σχέση με τα επίπεδα του 2021. Στην πράξη, αυτό σήμαινε ότι τα νέα αυτοκίνητα θα έπρεπε να έχουν μηδενικές εκπομπές από την εξάτμισή τους.

Η πρώτη αλλαγή ήρθε τον Ιούνιο του 2025, όταν η Ευρωπαϊκή Ενωση αποφάσισε να δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στους κατασκευαστές ως προς την επίτευξη των ενδιάμεσων στόχων εκπομπών CO₂. Αντί να αξιολογείται η συμμόρφωσή τους χωριστά για κάθε έτος, καθιερώθηκε ο υπολογισμός της με βάση τον μέσο όρο της τριετίας 2025–2027, χωρίς να μεταβληθούν οι ίδιοι οι στόχοι.

Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, προτείνοντας να περιοριστεί από το 100% στο 90% ο στόχος μείωσης των εκπομπών CO₂ των νέων αυτοκινήτων από το 2035, σε σχέση με τον στόχο του 2021. Το υπόλοιπο 10% θα μπορούσε να αντισταθμίζεται μέσω της χρήσης ανανεώσιμων καυσίμων, όπως τα συνθετικά καύσιμα και τα βιοκαύσιμα, καθώς και χάλυβα χαμηλών εκπομπών άνθρακα ευρωπαϊκής παραγωγής. Η πρόταση προέβλεπε επίσης πρόσθετα κίνητρα για την παραγωγή μικρών και οικονομικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην Ευρώπη.

Με τον τρόπο αυτό άνοιγε η δυνατότητα να συνεχίσουν να διατίθενται μετά το 2035, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, αυτοκίνητα με κινητήρες εσωτερικής καύσης, συμπεριλαμβανομένων των υβριδικών και επαναφορτιζόμενων υβριδικών.

Στις 4 Νοεμβρίου 2026, η Επιτροπή Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε, με 48 ψήφους υπέρ, 30 κατά και δύο αποχές, μια διαφορετική πρόταση, η οποία περιορίζει τον στόχο μείωσης των εκπομπών στο 87,5% και συνολική μείωση 95%, με τις 7,5 μονάδες να επιτυγχάνονται μέσω αντιστάθμισης με τη χρήση χάλυβα χαμηλών εκπομπών. Πρόκειται για θέση κοινοβουλευτικής επιτροπής και όχι για οριστική νομοθετική απόφαση, καθώς η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Για τον Λεωνίδα Ντζιαχρήστο, η αναθεώρηση αυτή αποτελεί ουσιαστικά μια αναγνώριση ότι οι αρχικές προβλέψεις δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα της αγοράς. Η Ευρώπη, όπως επισημαίνει, είχε θέσει έναν στόχο που προϋπέθετε πολύ ταχύτερη αλλαγή στις προτιμήσεις των καταναλωτών, στην ανάπτυξη των υποδομών και στις δυνατότητες της αυτοκινητοβιομηχανίας. Η πορεία της ηλεκτροκίνησης αποδείχθηκε περισσότερο σύνθετη από όσο υπολόγιζαν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί.

Η ηλεκτροκίνηση παραμένει στο επίκεντρο

Η χαλάρωση των στόχων δεν σημαίνει, πάντως, ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση εγκαταλείπει την ηλεκτροκίνηση. Σύμφωνα με τον καθηγητή, η κεντρική πολιτική κατεύθυνση εξακολουθεί να υποστηρίζει τη μετάβαση των επιβατικών αυτοκινήτων, ιδιαίτερα των μικρότερων κατηγοριών, στην πλήρως ηλεκτρική κίνηση. Αυτό που αλλάζει είναι η αναγνώριση ότι δεν μπορούν όλες οι αγορές και όλες οι κατηγορίες οχημάτων να ακολουθήσουν την ίδια πορεία και με τον ίδιο ρυθμό. Ο κ. Ντζιαχρήστος θεωρεί σημαντικό να διατηρηθούν περισσότερες τεχνολογικές επιλογές, αντί να αποκλειστούν πρόωρα λύσεις που ενδέχεται να αποδειχθούν χρήσιμες στο μέλλον, εντούτοις δεν θεωρεί ότι οι αλλαγές που συζητούνται σήμερα αρκούν από μόνες τους για να προκαλέσουν μια μεγάλη ανατροπή. Η κατεύθυνση της αγοράς έχει ήδη διαμορφωθεί σε σημαντικό βαθμό, ενώ οι κατασκευαστές χρειάζονται μακροχρόνια σταθερότητα για να επενδύσουν στην εξέλιξη νέων τεχνολογιών.

Νέα ζωή για τους συμβατικούς κινητήρες

Ενα από τα σημαντικότερα ζητήματα που ανακύπτουν από την αναθεώρηση των ευρωπαϊκών στόχων αφορά τα εναλλακτικά καύσιμα. Η δυνατότητα αξιοποίησης συνθετικών καυσίμων, ανανεώσιμου ντίζελ και άλλων καυσίμων χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος θα μπορούσε να δώσει νέα προοπτική στους κινητήρες εσωτερικής καύσης. Ο κ. Ντζιαχρήστος επισημαίνει ότι υπάρχουν τεχνολογίες που επιτρέπουν τη χρήση ορισμένων τέτοιων καυσίμων χωρίς σημαντικές αλλαγές στους κινητήρες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ανανεώσιμο ντίζελ, το οποίο διαφέρει χημικά από το συμβατικό βιοντίζελ και μπορεί, εφόσον πληροί τις κατάλληλες προδιαγραφές, να χρησιμοποιηθεί σε υφιστάμενους κινητήρες. Παράλληλα, η εξέλιξη καυσίμων όπως η μεθανόλη θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες δυνατότητες σχεδιασμού κινητήρων, αξιοποιώντας διαφορετικά χαρακτηριστικά καύσης.

Το κρίσιμο ζήτημα, όμως, αποτελεί πρωτίστως η σταθερότητα του νομοθετικού πλαισίου. Για να επενδύσει μια βιομηχανία στην εξέλιξη νέων κινητήρων και καυσίμων, πρέπει να γνωρίζει ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία θα έχει θέση στην αγορά για τις επόμενες δεκαετίες. Ο καθηγητής τονίζει πως, από τη μία πλευρά, η Ευρώπη επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτές περισσότερες τεχνολογικές επιλογές και, από την άλλη, δεν προσφέρει ακόμη το ξεκάθαρο μήνυμα που θα επέτρεπε στη βιομηχανία να αναπτύξει αυτές τις λύσεις με ορίζοντα δεκαετιών.

Πώς θα γνωρίζουμε ποιο καύσιμο χρησιμοποιεί ένα αυτοκίνητο;

Μια ενδιαφέρουσα πτυχή της συζήτησης αφορά τη δυνατότητα πιστοποίησης της χρήσης ανανεώσιμων καυσίμων. Η ανάπτυξη ψηφιακών συστημάτων θα μπορούσε να επιτρέπει την καταγραφή και πιστοποίηση της ποσότητας και του είδους των καυσίμων που χρησιμοποιούνται. Μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να βασίζεται στην ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ οχήματος και πρατηρίου ή σε άλλους μηχανισμούς πιστοποίησης κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού.

Ετσι, θα μπορούσε να τεκμηριώνεται ότι συγκεκριμένες ποσότητες καυσίμων χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος διατέθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν στις μεταφορές. Η σημασία μιας τέτοιας εξέλιξης θα μπορούσε να ξεπεράσει τα καινούργια αυτοκίνητα. Σε αντίθεση με τους ευρωπαϊκούς στόχους εκπομπών CO₂, που αφορούν τα νέα οχήματα, η χρήση ανανεώσιμων καυσίμων θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των εκπομπών και του υφιστάμενου στόλου. Πρόκειται για ένα ζήτημα που κανείς δεν συζητά, παρότι τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν ήδη στους δρόμους θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται πολλά χρόνια.

Το παράδοξο του πράσινου χάλυβα

Από τα σημεία στα οποία ο καθηγητής ασκεί εντονότερη κριτική είναι η πρόταση να συνυπολογίζεται η χρήση χάλυβα χαμηλών εκπομπών άνθρακα στη συμμόρφωση των κατασκευαστών με τους στόχους για το 2035. Το πρόβλημα, κατά τον ίδιο, δεν βρίσκεται στην προσπάθεια περιορισμού των εκπομπών κατά την παραγωγή των υλικών. Αντίθετα, θεωρεί ότι η αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων πρέπει να καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο ζωής ενός αυτοκινήτου.

Η αντίφαση εμφανίζεται όταν επιχειρείται να ενσωματωθεί αποσπασματικά μόνο ένα στοιχείο της παραγωγικής διαδικασίας σε μια νομοθεσία που βασίζεται κυρίως στις εκπομπές από την εξάτμιση. Γιατί, όμως, να συνυπολογίζεται ο πράσινος χάλυβας και όχι το ανθρακικό αποτύπωμα της παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνει ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο; Ή οι εκπομπές που συνδέονται με την κατασκευή της μπαταρίας του;

Ο κ. Ντζιαχρήστος θεωρεί ότι μια τέτοια προσέγγιση είναι αποσπασματική. Αν η Ευρώπη θέλει πραγματικά να αξιολογήσει τη συνολική περιβαλλοντική επίδραση των αυτοκινήτων, θα πρέπει να εφαρμόσει ενιαία μεθοδολογία ανάλυσης κύκλου ζωής, η οποία θα περιλαμβάνει την παραγωγή, τη χρήση και το τέλος ζωής όλων των τεχνολογιών. Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να αποτυπώσει με μεγαλύτερη συνέπεια τις πραγματικές διαφορές μεταξύ ηλεκτρικών, υβριδικών και συμβατικών αυτοκινήτων. Για παράδειγμα, ο συνυπολογισμός των εκπομπών στη διάρκεια του κύκλου ζωής του καυσίμου εφαρμόζεται ήδη στη Ναυτιλία.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια δεύτερη δυσκολία. Η διαθεσιμότητα χάλυβα χαμηλών εκπομπών εξαρτάται από τις δυνατότητες της ευρωπαϊκής χαλυβουργίας. Επομένως, ένας κατασκευαστής αυτοκινήτων μπορεί να κληθεί να συμμορφωθεί με έναν στόχο του οποίου η επίτευξη δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις δικές του αποφάσεις.

Ο καθηγητής σχολιάζει επίσης τη συνολικότερη φιλοσοφία της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας που έχει δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα σύνθετο σύστημα επιμέρους κανονισμών, καθένας από τους οποίους επιχειρεί να ελέγξει μια συγκεκριμένη παράμετρο της περιβαλλοντικής επίδρασης. Αυτό, όμως, δεν εγγυάται ότι το άθροισμα των επιμέρους παρεμβάσεων οδηγεί στο καλύτερο συνολικό αποτέλεσμα. Την ίδια στιγμή, η συμμόρφωση με τους κανονισμούς απαιτεί από τους κατασκευαστές σημαντικές επενδύσεις σε τεχνολογία, εξοπλισμό και λογισμικό, ενώ αυξάνει την πολυπλοκότητα της διαδικασίας εξέλιξης και της έγκρισης τύπου των αυτοκινήτων.

Ο κ. Ντζιαχρήστος δεν παραγνωρίζει ότι έχει πραγματοποιηθεί μεγάλη προσπάθεια για τον περιορισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, εντούτοις εκφράζει τον προβληματισμό του για το κατά πόσο αυτή η προσπάθεια κατευθύνεται πάντοτε στις παρεμβάσεις με τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Η Ευρώπη απέναντι στην Κίνα

Το θέμα των περιβαλλοντικών ρυθμίσεων συνδέεται αναπόφευκτα με την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας. Ο Λεωνίδας Ντζιαχρήστος εμφανίζεται περισσότερο προβληματισμένος από ό,τι στο παρελθόν για την πορεία της, θεωρεί όμως ότι έχουν αρχίσει να γίνονται ορισμένες κινήσεις προς μια πιο ρεαλιστική κατεύθυνση.

Η προσέγγιση Γερμανίας και Γαλλίας στην κοινή αντιμετώπιση των προκλήσεων αποτελεί, κατά την εκτίμησή του, μια θετική ένδειξη ότι η Ευρώπη αρχίζει να αντιλαμβάνεται την ανάγκη αλλαγής πορείας. Η πρόκληση, ωστόσο, παραμένει ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες δεν περιορίζονται πλέον στην εξαγωγή αυτοκινήτων προς την Ευρώπη, αφού έχουν ξεκινήσει να επεκτείνουν την παρουσία τους μέσω επενδύσεων σε ερευνητικά κέντρα και εγκατάστασης παραγωγικών μονάδων σε ευρωπαϊκό έδαφος. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα σύνθετο ζήτημα για την ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική, καθώς, από τη μία πλευρά, η Ευρώπη επιδιώκει να προστατεύσει την εγχώρια παραγωγή και, από την άλλη, επιτρέπει και ενθαρρύνει επενδύσεις ξένων κατασκευαστών στο έδαφός της.

Αναγκαία αλλαγή πορείας, χωρίς εγγυημένο αποτέλεσμα

Η συζήτησή μας με τον Λεωνίδα Ντζιαχρήστο αναδεικνύει μια ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία που βρίσκεται αντιμέτωπη με περισσότερες από μία προκλήσεις. Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση αποδεικνύεται δυσκολότερη από όσο είχε αρχικά εκτιμηθεί. Οι περιβαλλοντικές ρυθμίσεις γίνονται ολοένα πιο σύνθετες και οι κατασκευαστές καλούνται να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες, την ώρα που η κανονιστική αβεβαιότητα δυσκολεύει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό τους, ενώ εντείνεται ο ανταγωνισμός από την Κίνα.

Η αναθεώρηση των στόχων για το 2035 αποτελεί προσπάθεια προσαρμογής σε αυτές τις συνθήκες, δεν συνιστά, όμως, συνολική αλλαγή της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Η Ευρώπη μοιάζει να αναγνωρίζει τις δυσκολίες που δημιούργησε η αρχική της προσέγγιση, χωρίς ακόμη να έχει διαμορφώσει ένα πλήρως συνεκτικό εναλλακτικό σχέδιο.

Η διατήρηση περισσότερων τεχνολογικών επιλογών, η αξιολόγηση των πραγματικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων και η δημιουργία ενός σταθερού πλαισίου για τη βιομηχανία αποτελούν, σύμφωνα με το σκεπτικό του καθηγητή, κρίσιμες παραμέτρους για την επόμενη μέρα.

Αραγε, οι αλλαγές που βρίσκονται σήμερα υπό συζήτηση θα αποδειχθούν επαρκείς; Το βέβαιο είναι πως η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να σχεδιάζει το μέλλον της θεωρώντας δεδομένο ότι η αγορά θα ακολουθήσει τους πολιτικούς στόχους με τον ρυθμό που έχει προδιαγραφεί.

NEWSROOM

Άλλα άρθρα συγγραφέα

Kathimerini.gr

Αυτοκίνηση: Τελευταία Ενημέρωση

X

Μπες στο μυαλό των
αγαπημένων σου αρθρογράφων

Λάβε στο email σου το τελευταίο τους άρθρο τη στιγμή που δημοσιεύεται.

ΑΠΟΚΤΗΣΕ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Απόκτησε συνδρομή με €50 τον χρόνο για πρόσβαση στην έντυπη έκδοση.

ΑΠΟΚΤΗΣΕ ΣΥΝΔΡΟΜΗ