Όταν η Celine Tsoi και ο Charles Mock αρραβωνιάστηκαν, μόλις οκτώ μήνες μετά τη γνωριμία τους στην Καλιφόρνια, μία από τις πρώτες ερωτήσεις των φίλων τους δεν αφορούσε την ημερομηνία του γάμου ή την τελετή. «Θα κάνετε προγαμιαίο συμβόλαιο;», τους ρώτησαν.

Η Celine ήταν 23 ετών και φοιτήτρια διδακτορικού, ενώ ο 27χρονος Charles εργαζόταν ως νοσηλευτής. Κανείς από τους δύο δεν διέθετε τεράστια περιουσία. Εκείνος είχε υψηλότερο εισόδημα, εκείνη περισσότερες αποταμιεύσεις, αλλά οι οικονομικές τους διαφορές ήταν περιορισμένες. Παρόλα αυτά, επέλεξαν να συμφωνήσουν από την αρχή τι θα συμβεί στα οικονομικά τους σε περίπτωση που ο γάμος τελειώσει.

«Πολλά μπορούν να συμβούν σε έναν γάμο και είναι καλύτερο να τα συζητάς όταν εξακολουθείς να αγαπάς τον άλλον, παρά όταν τα πράγματα έχουν πάει άσχημα και θέλεις να εκδικηθείς», δηλώνει η Celine στο BBC.

Για την ίδια, η συζήτηση είχε και συναισθηματική αξία. Συγκινήθηκε όταν ο Charles πρότεινε να προβλέπεται στη συμφωνία ότι, σε περίπτωση χωρισμού, εκείνη θα κρατήσει το σπίτι. Όπως λέει, ακόμη και η διαδικασία διαπραγμάτευσης μπορεί να αποκαλύψει πολλά για τον άνθρωπο που πρόκειται να παντρευτεί κάποιος.

Από τους δισεκατομμυριούχους στα συνηθισμένα ζευγάρια

Τα προγαμιαία συμβόλαια έχουν συνδεθεί επί δεκαετίες με σταρ, επιχειρηματίες και κληρονόμους μεγάλων περιουσιών. Η δημόσια συζήτηση αναζωπυρώνεται συχνά γύρω από γάμους διασημοτήτων, όπως εκείνους του Jeff Bezos με τη Lauren Sánchez ή της Taylor Swift με τον Travis Kelce. Ωστόσο, τα στοιχεία που επικαλείται το BBC δείχνουν ότι η πρακτική εξαπλώνεται πλέον και στα μεσαία εισοδήματα, με τις νεότερες γενιές να πρωταγωνιστούν.

Στις ΗΠΑ, όπου τα δικαστήρια παραδοσιακά αναγνωρίζουν τα προγαμιαία συμβόλαια, περίπου ένα στα πέντε παντρεμένα ζευγάρια εκτιμάται ότι έχει υπογράψει σχετική συμφωνία. Το ποσοστό φέρεται να πλησιάζει το 50% μεταξύ των παντρεμένων Millennials, ενώ ξεπερνά το ένα τρίτο στη Gen Z. Δεν υπάρχουν, πάντως, ενιαία επίσημα στοιχεία και οι εκτιμήσεις προέρχονται κυρίως από έρευνες της αγοράς.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η νομική αναγνώριση των συμφωνιών αυτών έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια, περίπου ένα στα δέκα ζευγάρια διαθέτει προγαμιαίο συμβόλαιο. Στις ηλικίες κάτω των 35 ετών, το ποσοστό υπολογίζεται κοντά στο ένα τρίτο.

Ο Mark Gilmartin, δικηγόρος της JMW Solicitors στο Λονδίνο, αναφέρει ότι μέσα στους τελευταίους 18 μήνες έχει καταγραφεί σημαντική αύξηση της ζήτησης. Το παλιό στερεότυπο του δισεκατομμυριούχου που παντρεύεται μία γυναίκα χωρίς περιουσία δίνει τη θέση του σε νέους επαγγελματίες, ιδρυτές νεοφυών επιχειρήσεων, δημιουργούς περιεχομένου και ζευγάρια που θέλουν να προστατεύσουν μελλοντικά εισοδήματα ή κληρονομιές. «Προσπαθούν να προστατεύσουν τους καρπούς όσων πρόκειται να δημιουργήσουν, όχι μόνο όσα ήδη διαθέτουν», εξηγεί.

«Δεν με ευνοεί, αλλά είναι δίκαιο»

Η Becca Gibson, 33 ετών, ετοιμάζεται να παντρευτεί τον Dave Howells, ο οποίος εργάζεται στον χρηματοπιστωτικό κλάδο και έχει ετήσιο εισόδημα £130.000, πάνω από τριπλάσιο από τα έσοδα της δικής της επιχείρησης περιποίησης βλεφαρίδων.

Η Becca έχει τρία παιδιά από προηγούμενο γάμο, ενώ ο Dave ένα. Παραδέχεται ότι μια απόφαση δικαστηρίου θα μπορούσε να της εξασφαλίσει καλύτερους οικονομικούς όρους σε περίπτωση χωρισμού. Παρόλα αυτά, αποδέχθηκε το προγαμιαίο συμβόλαιο. «Δεν αποτελεί πλεονέκτημα για εμένα, αλλά είναι μια δίκαιη κατάσταση», λέει.

Η ίδια αναμένει ότι θα κληρονομήσει σημαντική ακίνητη περιουσία από τους γονείς της και θέλει να την προστατεύσει. Η συμφωνία προβλέπει ότι, σε περίπτωση διάλυσης του γάμου, καθένας θα αποχωρήσει με όσα διέθετε πριν από αυτόν.

Ο Dave παραδέχεται ότι η διαδικασία δεν είναι ρομαντική. Υποστηρίζει, όμως, ότι είναι πρακτική, ιδιαίτερα καθώς έχει ήδη δημιουργήσει το σπίτι, τις αποταμιεύσεις και τη σύνταξή του.

Φθηνότερα συμβόλαια μέσω διαδικτύου

Καθοριστικό ρόλο στην εξάπλωση των προγαμιαίων συμφωνιών παίζουν και οι διαδικτυακές πλατφόρμες, οι οποίες έχουν μειώσει σημαντικά το κόστος και τον χρόνο προετοιμασίας. Ο Dave ξεκίνησε τη διαδικασία απευθυνόμενος σε παραδοσιακό δικηγορικό γραφείο, υπολογίζοντας ότι θα πληρώσει περίπου £5.000. Τελικά χρησιμοποίησε την ημιαυτοματοποιημένη υπηρεσία Wenup, με σταθερή χρέωση £1.600.

Στις ΗΠΑ, πλατφόρμες όπως η HelloPrenup προσφέρουν αντίστοιχες υπηρεσίες. Η συνιδρύτριά της, Julia Rodgers, επισημαίνει ότι τα ζευγάρια παντρεύονται πλέον σε μεγαλύτερη ηλικία, έχοντας ήδη αποκτήσει περιουσιακά στοιχεία αλλά και οικονομικές υποχρεώσεις.

Μέχρι την ηλικία των 34 ετών, κάποιος μπορεί να έχει φοιτητικό χρέος, να έχει αγοράσει σπίτι, να έχει ιδρύσει επιχείρηση ή να έχει δημιουργήσει σημαντικές συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις. Επομένως, έχει περισσότερα να προστατεύσει αλλά και περισσότερα να χάσει.

Η «μεγάλη μεταφορά πλούτου»

Ένας ακόμη παράγοντας είναι η αποκαλούμενη «Great Wealth Transfer», η μαζική μεταβίβαση περιουσίας από τις μεγαλύτερες προς τις νεότερες γενιές. Συχνά είναι οι ίδιοι οι γονείς που ζητούν από τα παιδιά τους να διασφαλίσουν ότι οικογενειακά ακίνητα, επιχειρήσεις ή επενδύσεις δεν θα χαθούν σε ένα μελλοντικό διαζύγιο.

Παράλληλα, οι υποστηρικτές των προγαμιαίων συμβολαίων απορρίπτουν την παλαιότερη κριτική ότι οι συμφωνίες αυτές λειτουργούν κυρίως εις βάρος των γυναικών. Υποστηρίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να κατοχυρώσουν εκ των προτέρων δικαιώματα, οικονομική υποστήριξη και ευθύνες μέσα στον γάμο.

Για τη Celine, το συμβόλαιο κόστισε μερικές εκατοντάδες δολάρια μέσω διαδικτύου. Ακόμη και αν είχε χρειαστεί να πληρώσει δικηγόρους, θεωρεί ότι θα ήταν μία επένδυση σημαντικότερη και πιθανότατα φθηνότερη από τον ίδιο τον γάμο. Το βασικό όφελος, όπως λέει, είναι ότι οι δύσκολες συζητήσεις έχουν ήδη γίνει.