Οι πόλεις της Γαλλίας μετρούν τις πληγές τους μετά τα βίαια επεισόδια που συγκλόνισαν ολόκληρη τη χώρα. Πυρπολημένες επιχειρήσεις και επιθέσεις σε δημόσια κτίρια συνθέτουν την εικόνα της επόμενης ημέρας, με την κυβέρνηση και την Αριστερά να ανταλλάσσουν κατηγορίες για το ποιος ευθύνεται για την έκρηξη της βίας.

Υπάρχει, ωστόσο, ένας πολιτικός παίκτης που βλέπει μέσα σε αυτή την αναταραχή μια ευκαιρία: η ακροδεξιά Εθνική Συσπείρωση της Μαρίν Λεπέν, η οποία προηγείται ήδη στις δημοσκοπήσεις και επιχειρεί να εμφανιστεί ως η πολιτική δύναμη που μπορεί να αποκαταστήσει την τάξη στη χώρα, παρατηρούν οι New York Times.

Με τις προεδρικές εκλογές να απέχουν μόλις έξι μήνες, ο πρόεδρος του κόμματος, Ζορντάν Μπαρντελά, πέρασε αμέσως στην αντεπίθεση, κατηγορώντας τόσο την κυβέρνηση όσο και την Αριστερά.

«Πληρώνουμε δεκαετίες επιείκειας απέναντι στην εγκληματικότητα, αποδυνάμωσης της εξουσίας και ηθικού, ψυχολογικού και υλικού αφοπλισμού των δυνάμεων εσωτερικής ασφάλειας», δήλωσε την Κυριακή, εξερχόμενος από αστυνομικό τμήμα στο κέντρο του Παρισιού, το οποίο είχε επισκεφθεί για να εκφράσει τη στήριξή του στους αστυνομικούς.

Στη συνέχεια απευθύνθηκε στους «έντιμους πολίτες» της Γαλλίας, οι οποίοι αντίκρισαν σοκαρισμένοι τις καταστροφές που άφησαν πίσω τους οι ταραχές. Το μήνυμά του ήταν ξεκάθαρα εκλογικό.

«Ο κόσμος πρέπει να ξυπνήσει τώρα», δήλωσε. «Πρέπει να κάνει τις σωστές πολιτικές επιλογές και, σε κάθε περίπτωση, εμείς είμαστε έτοιμοι να αποκαταστήσουμε την τάξη στη χώρα».

Από τις διαδηλώσεις για τα σχολεία στη βία των δρόμων

Το Σάββατο, μαζικές ειρηνικές διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν σε ολόκληρη τη Γαλλία, με αιτήματα τη βελτίωση των συνθηκών στα σχολεία και την αντιμετώπιση της αύξησης του κόστου ζωής.

Ωστόσο, οι κινητοποιήσεις επισκιάστηκαν από ομάδες ατόμων, συχνά ντυμένων στα μαύρα και με καλυμμένα τα πρόσωπά τους, που επιτέθηκαν σε δημόσια κτίρια και καταστήματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις σημειώθηκαν κλοπές κρασιών και ηλεκτρονικών ειδών.

Η ταυτότητα και η πολιτική τοποθέτηση των δραστών παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες.

Η κεντρώα κυβέρνηση έσπευσε να επιρρίψει ευθύνες στην Ανυπότακτη Γαλλία του Ζαν-Λικ Μελανσόν, κατηγορώντας στελέχη της ότι υποκίνησαν τη βία.

Από την πλευρά της, η Ανυπότακτη Γαλλία κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι έχει τροφοδοτήσει την κοινωνική οργή μέσα από χρόνια κακής διακυβέρνησης και σκληρής αστυνομικής καταστολής.

Η Εθνική Συσπείρωση επέλεξε να στραφεί εναντίον και των δύο. Για ένα κόμμα που έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της πολιτικής του ταυτότητας γύρω από την επιβολή του νόμου, την ασφάλεια και την απέλαση μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα, η εικόνα μιας χώρας που μοιάζει να χάνει τον έλεγχο προσφέρει τη δυνατότητα να επαναφέρει στο επίκεντρο τη βασική του ατζέντα.

«Η εικόνα της Γαλλίας που αναδύεται σήμερα το πρωί, υπό το φως όλων αυτών των καταστροφών, λειτουργεί προς όφελός τους», εξηγεί ο Μπρουνό Κοτρέ, πολιτικός επιστήμονας στο Sciences Po του Παρισιού. «Μπορούμε να δούμε ξεκάθαρα ότι η Εθνική Συσπείρωση δεν βγαίνει χαμένη από αυτή την κατάσταση».

Η Μαρίν Λεπέν και το αφήγημα της «χαμένης τάξης»

Η Μαρίν Λεπέν έχει αφιερώσει χρόνια στην προσπάθεια να απομακρύνει το κόμμα από το ακραίο παρελθόν του. Απομάκρυνε ακόμη και τον ιδρυτή του, τον πατέρα της Ζαν-Μαρί Λεπέν, ο οποίος είχε γίνει γνωστός για ρατσιστικές, ομοφοβικές και αντισημιτικές δηλώσεις.

Ωστόσο, η Εθνική Συσπείρωση δεν έχει αποκηρύξει πλήρως την κληρονομιά του Λεπέν. Πολλοί υποψήφιοί της έχουν προβεί σε ρατσιστικές ή αντισημιτικές δηλώσεις, ενώ τα ανώτατα δικαστήρια της Γαλλίας έχουν διατηρήσει τον επίσημο χαρακτηρισμό της ως ακροδεξιού κόμματος. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Λεπέν επιχειρεί να αξιοποιήσει πολιτικά τα επεισόδια, στρέφοντας τα πυρά της εναντίον του Μελανσόν, ενός από τους βασικούς αντιπάλους της για την προεδρία.

Υποστήριξε ότι τα «θεμιτά κοινωνικά αιτήματα» των διαδηλωτών «καπηλεύτηκαν η άκρα Αριστερά και η ρητορική του Ζαν-Λικ Μελανσόν» και των συνεργατών του. Kατηγόρησε, μάλιστα, τους πολιτικούς της αντιπάλους ότι συμβάλλουν στη δημιουργία χάους «νομιμοποιώντας τη βία», ισχυρισμό που η Ανυπότακτη Γαλλία απορρίπτει.

Η κρίση έρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για τη Γαλλία, η οποία αντιμετωπίζει ήδη ένα μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα και ένα πολιτικά κατακερματισμένο Κοινοβούλιο, όπου κανένα κόμμα δεν διαθέτει πλειοψηφία.

«Η Ακροδεξιά είναι βέβαιο ότι θα ωφεληθεί από αυτό», εκτιμά ο 53χρονος κινηματογραφιστής Αλεξίς Βελέρ, ο οποίος σταμάτησε τη μοτοσικλέτα του το πρωί της Κυριακής για να φωτογραφίσει σπασμένες βιτρίνες και τοίχους καλυμμένους με συνθήματα στο κέντρο του Παρισιού.

«Είμαστε μια βαθιά διχασμένη χώρα. Η κατάσταση είναι πολύ, πολύ ανησυχητική».

Οι «δύο Γαλλίες» που περιγράφει η Ακροδεξιά

Σύμφωνα με τον Βενσάν Μαρτινί, καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Νίκαιας, τα βίαια επεισόδια ταιριάζουν με την εικόνα που η Εθνική Συσπείρωση καλλιεργεί εδώ και χρόνια για τη γαλλική κοινωνία.

Το κόμμα παρουσιάζει τη χώρα ως διχασμένη. Από τη μία πλευρά βρίσκεται, σύμφωνα με το αφήγημα, η Γαλλία των αστικών κέντρων, την οποία τα στελέχη του συνδέουν με «woke φοιτητές και ταραξίες». Από την άλλη μεριά βρίσκεται η «καλή Γαλλία» της ήσυχης υπαίθρου.

«Προσπαθούν να αντιπαραθέσουν αυτές τις δύο Γαλλίες για έναν προφανή λόγο: το εκλογικό τους ακροατήριο δεν βρίσκεται στα κέντρα των πόλεων ούτε στα προάστια, αλλά ξεκάθαρα σε αυτή την άλλη Γαλλία», εξηγεί ο Μαρτινί. Η αντιπαράθεση αυτή, προσθέτει, τροφοδοτεί το αίσθημα της παρακμής και της εθνικής υποχώρησης.

Οι πολιτικοί αναλυτές επισημαίνουν, πάντως, ότι οι έξι μήνες που απομένουν μέχρι τις προεδρικές εκλογές αποτελούν μεγάλο διάστημα στην πολιτική και ότι η εκλογική συμπεριφορά καθορίζεται από σύνθετους παράγοντες, όχι από ένα και μόνο ζήτημα. Κατά τον Μαρτινί, το εάν η αναταραχή θα προσφέρει μακροπρόθεσμο πολιτικό όφελος στην Εθνική Συσπείρωση θα εξαρτηθεί εν μέρει από τη συνέχιση ή μη των διαδηλώσεων.

Η «έτοιμη» Λεπέν

Το βράδυ της Κυριακής, η Μαρίν Λεπέν δημοσίευσε βιντεοσκοπημένο μήνυμα, επαναλαμβάνοντας το αφήγημα μιας βαθιά διχασμένης χώρας. Καθισμένη πίσω από ένα ξύλινο γραφείο, με τη γαλλική σημαία στο φόντο και τα χέρια ενωμένα μπροστά της, υιοθέτησε μια εικόνα που παρέπεμπε σε πρόεδρο εν αναμονή.

«Καταδικάζω την καπηλεία αυτής της οργής από τραμπούκους που σπέρνουν το χάος στις πόλεις της Γαλλίας», δήλωσε. Και στη συνέχεια συνέδεσε ευθέως την κρίση με τις επερχόμενες εκλογές. «Σε έξι μήνες, ο γαλλικός λαός θα μπορέσει να επιλέξει έναν διαφορετικό δρόμο: εκείνον της αποκατάστασης της εξουσίας και της ασφάλειας».

Η ρητορική αυτή συνοδεύεται από συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις. Η Εθνική Συσπείρωση τάσσεται υπέρ μιας μεγαλύτερης και ισχυρότερης αστυνομικής δύναμης.

Στις βουλευτικές εκλογές του 2024 είχε προτείνει την καθιέρωση υποχρεωτικών ελάχιστων ποινών, την κατάργηση των μειωμένων ποινών και την κατασκευή περισσότερων φυλακών.

Είχε επίσης δεσμευτεί να μειώσει από τα 18 στα 16 έτη την ηλικία από την οποία ένας κατηγορούμενος θα μπορεί να δικάζεται ως ενήλικος, καθώς και να περιορίσει τις κρατικές επιδοτήσεις προς γονείς ανηλίκων που διαπράττουν εγκλήματα.

Μετά το ξέσπασμα του νέου κύματος κινητοποιήσεων σε λύκεια εργατικών προαστίων, ο Μπαρντελά καταδίκασε τις φθορές που προκαλούν μαθητές στα σχολεία εκφράζοντας ταυτόχρονα τη στήριξή του στους αστυνομικούς που τραυματίστηκαν κατά τις συγκρούσεις με διαδηλωτές.

Η παρέμβαση Τραμπ και Βανς

Η αναταραχή στη Γαλλία προκάλεσε αντιδράσεις και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, οι οποίοι έχουν εκφράσει στο παρελθόν τη στήριξή τους στη Μαρίν Λεπέν, παρενέβησαν δημόσια, υιοθετώντας επιχειρήματα που ενισχύουν την κριτική της Εθνικής Συσπείρωσης. Παρότι η ταυτότητα των κουκουλοφόρων που συμμετείχαν στα επεισόδια παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστη, οι δύο Αμερικανοί πολιτικοί συνέδεσαν τη βία με τη μετανάστευση.

«Η Γαλλία καίγεται!», έγραψε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Η μετανάστευση ανθρώπων από έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο, ανθρώπων με μίσος στην καρδιά τους, έχει διαλύσει αυτή την άλλοτε σπουδαία χώρα. Κλείστε τα σύνορά σας και ανακτήστε τον έλεγχο, πριν να είναι πολύ αργά!»

Ο Βανς απέδωσε τη βία στους «φιλελεύθερους της Δύσης», τους οποίους κατηγόρησε ότι «εισήγαγαν τον Τρίτο Κόσμο στη Γαλλία και σε άλλες χώρες στο όνομα της διαφορετικότητας και της συμπόνιας». Υποστήριξε επίσης ότι αγνόησαν θεμελιώδη ζητήματα αφομοίωσης και συμβατότητας. «Ελπίζω οι Αμερικανοί να παρακολουθούν προσεκτικά. Αυτό είναι το μέλλον που επιδιώκουν οι Δημοκρατικοί του Κογκρέσου για τη χώρα σας», πρόσθεσε.

Ωστόσο, δεδομένης της ιδιαίτερα χαμηλής δημοτικότητας της κυβέρνησης Τραμπ στη Γαλλία, παραμένει ασαφές εάν τέτοιου είδους παρεμβάσεις θα λειτουργήσουν υπέρ ή εις βάρος της Εθνικής Συσπείρωσης.

«Τρίβουν τα χέρια» τους για τη βία

Το πρωί της Κυριακής, η επίσκεψη του Μπαρντελά στο αστυνομικό τμήμα του κεντρικού Παρισιού οδήγησε και σε μια αντιπαράθεση με τον βουλευτή των Πρασίνων Πουριά Αμιρσαχί.

Ο τελευταίος περιόδευε στην εκλογική του περιφέρεια φορώντας την τρίχρωμη κορδέλα που συμβολίζει το αιρετό αξίωμά του. Κατηγόρησε τον πρόεδρο της Εθνικής Συσπείρωσης ότι, την ώρα που ο ίδιος εργαζόταν στην περιοχή, ο Μπαρντελά είχε επιλέξει να κάνει προεκλογική εκστρατεία.

«Περνούν τον χρόνο τους, όπως βλέπετε, τρίβοντας τα χέρια τους με αυτή τη βία, σαν να έχει έρθει η ώρα τους», δήλωσε.

Στη συνέχεια στράφηκε προς την κάμερα. «Εμείς στη Γαλλία πρέπει να ενωθούμε. Πρέπει να σταθούμε μαζί απέναντι στην πρόκληση που έχουμε μπροστά μας και να μην παρασυρθούμε σε αυτό το μοτίβο διχασμού και σε αυτή την πορνογραφία της βίας, που φαίνεται να τον ενθουσιάζει αυτή τη στιγμή».

Ο Μπαρντελά, ωστόσο, δεν τον άκουγε. Είχε ήδη επιβιβαστεί σε αυτοκίνητο και είχε αποχωρήσει από το σημείο.