ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ.

Οι νέες μεταναστευτικές αφίξεις στην Κρήτη, παρά τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες, και η κρίση που εκδηλώθηκε το καλοκαίρι στη Θέουτα της Ισπανίας επαναφέρουν στο προσκήνιο τις δυσκολίες της Ευρωπαϊκής Eνωσης να αντιμετωπίζει αιφνίδιες και μαζικές μεταναστευτικές ροές. Με το μεταναστευτικό να επιστρέφει στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής που αρχίζει αύριο Πέμπτη στις Βρυξέλλες, η Κομισιόν προωθεί νέο μηχανισμό έκτακτης ανάγκης, ενώ οι συνεχιζόμενες αφίξεις στην Κρήτη αναδεικνύουν τα ανοιχτά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της συνεργασίας με την ανατολική Λιβύη.

Στην εννεασέλιδη επιστολή, που απέστειλε ενόψει της συνόδου στους Ευρωπαίους ηγέτες, η πρόεδρος της Κομισιόν περιγράφει αναλυτικότερα τον σχεδιασμό ενός ευρωπαϊκού πλαισίου αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων (European Emergency Response Framework), το οποίο είχε προαναγγείλει τον Σεπτέμβριο. Στόχος είναι να προσφερθεί στα κράτη-μέλη πρόσθετη «ευελιξία» στη διαχείριση των συνόρων και στις διαδικασίες ασύλου και επιστροφών, όταν αιφνίδιες ή μαζικές παράτυπες αφίξεις δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια τάξη και την εσωτερική ασφάλεια, όπως συνέβη πρόσφατα στη Θέουτα.

Γι’ αυτόν τον λόγο στην επιστολή γίνεται ειδική αναφορά στο άρθρο 72 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ε.Ε. και διευκρινίζεται ότι το νέο πλαίσιο δεν θα θίγει τις εθνικές νομοθεσίες έκτακτης ανάγκης, που βασίζονται σε αυτό.

Λόγω της κρίσης στη Θέουτα της Ισπανίας, η Αθήνα είχε καταθέσει εξαρχής αίτημα για ευρωπαϊκό μηχανισμό που θα επιτρέπει, υπό εξαιρετικές συνθήκες, ακόμη και προσωρινή αναστολή των διαδικασιών ασύλου. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές εάν η Κομισιόν προτίθεται να συμπεριλάβει τη συγκεκριμένη δυνατότητα στον νέο μηχανισμό.

Για τη Λιβύη, πάντως, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επαναλαμβάνει πως αποτελεί την κυριότερη χώρα αναχώρησης για τις παράτυπες διελεύσεις προς την Ε.Ε. μέσω του κεντρικού μεσογειακού διαδρόμου, ενώ γνωστοποιεί ότι μόλις υπεγράφη πρόσθετη χρηματοδότηση 25 εκατ. ευρώ για την επέκταση δράσεων διαχείρισης συνόρων στις ανατολικές περιοχές της χώρας.

Ωστόσο, η επέκταση της ευρωπαϊκής συνεργασίας στην ανατολική Λιβύη παραμένει σύνθετο εγχείρημα λόγω της μη αναγνωρισμένης κυβέρνησης στη Βεγγάζη.

Το προηγούμενο πρόγραμμα διαχείρισης συνόρων και έρευνας και διάσωσης, που επικεντρωνόταν στη δυτική Λιβύη, έχει ολοκληρωθεί, ενώ οι συζητήσεις για γεωγραφική διεύρυνσή του βρίσκονται σε εξέλιξη, με την Ιταλία να πιέζει προς αυτή την κατεύθυνση.

Στο παράρτημα της επιστολής, πάντως, γίνεται αναφορά στις ενέργειες για δημιουργία Κέντρου Συντονισμού Θαλάσσιας Διάσωσης στη Βεγγάζη, με τη συνδρομή της ευρωπαϊκής επιχείρησης IRINI και χρηματοδότηση από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη.

Ερωτηθείσα από την «Κ» για την αποτελεσματικότητα της συνεργασίας με τις Αρχές της ανατολικής Λιβύης, στη «σκιά» των νέων αφίξεων στην Κρήτη, η Κομισιόν επικαλέστηκε τη μείωση των παράτυπων διελεύσεων στην Ε.Ε. κατά 55% την τελευταία διετία και κατά περίπου 35% φέτος. Εκπρόσωπός της ανέφερε ότι συνεχίζονται οι τεχνικές αποστολές και οι επαφές με τις λιβυκές αρχές και των δύο πλευρών.

Στο παράρτημα της επιστολής, η Κομισιόν κατονομάζει επίσης την Κρήτη και τη Θέουτα ως περιπτώσεις που ανέδειξαν την ανάγκη καλύτερης ανταλλαγής πληροφοριών, έγκαιρου εντοπισμού ασυνήθιστων μεταναστευτικών ροών και ταχύτερης ευρωπαϊκής κινητοποίησης.

Ως προς το ζήτημα των επιστροφών παράτυπων μεταναστών, η επιστολή κάνει ιδιαίτερη αναφορά στη δυνατότητα δημιουργίας «κόμβων» επιστροφών, μέσω του νέου ευρωπαϊκού κανονισμού. Ηδη οι πέντε χώρες –ανάμεσά τους και η Ελλάδα– που προωθούν την εν λόγω πρωτοβουλία βρίσκονται σε επαφές για πιθανές συμφωνίες –μεταξύ άλλων– με τη Ρουάντα και την Ουγκάντα και ορίζοντα δημιουργίας του πρώτου «κόμβου» το 2027.