Ευθύνες στην αρμόδια τοπική αρχή αλλά και κενά στη νομοθεσία εντοπίζει η Ελεγκτική Υπηρεσία σε υπόμνημά της σχετικά με κτίριο επί της Λεωφόρου Σπύρου Κυπριανού στη Λευκωσία το οποίο είναι ημιτελές εδώ και 14 χρόνια, εκφράζοντας «προβληματισμό» για το γεγονός ότι το συγκεκριμένο κτίριο παραμένει στην εν λόγω κατάσταση χωρίς καμία επίπτωση, οικονομική ή άλλη, για τους ιδιοκτήτες.

Απαιτείται πιστή εφαρμογή της κείμενης νομοθεσίας και πολύ πιο ενεργητική προσέγγιση από τις αρμόδιες αρχές αναφέρει ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου στο υπόμνημα, το οποίο δημοσιεύτηκε την Πέμπτη.

Ιδιαίτερα σε κομβικές οδικές αρτηρίες και στο κέντρο, σημειώνει, «η αρμόδια αρχή αλλά και το κράτος γενικότερα, έχουν αυξημένη ευθύνη να διασφαλίζουν υψηλότερα επίπεδα ελέγχου, αισθητικής και ασφάλειας». Αναφέρεται ακόμη ότι, παρά την περίφραξη με κάγκελα, «δεν διασφαλίζεται πλήρως η μη πρόσβαση στην επικίνδυνη οικοδομή» ενώ σημειώνεται ότι στο παρελθόν είχε ανευρεθεί ανθρώπινη σορός εντός του εργοταξίου.

Το υπόμνημα, αφορά σε ένα ημιτελές κτίριο επί της Λεωφόρου Σπύρου Κυπριανού στη Λευκωσία «και αναδεικνύει το διαχρονικό πρόβλημα διαχείρισης ημιτελών αναπτύξεων», αναφέρει ο κ. Παπακωνσταντίνου. Σημειώνει ότι αυτό το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη περίπτωση αλλά εντοπίζεται και σε άλλες περιπτώσεις σε όλες τις επαρχίες.

Το ιστορικό της ανάπτυξης του συγκεκριμένου κτιρίου, αναφέρει, καταδεικνύει μια μακρά περίοδο αδειοδοτήσεων, ανανεώσεων και αποκλίσεων από τα εγκεκριμένα σχέδια, «χωρίς ουσιαστική πρόοδο στην ολοκλήρωση του».

«Παρά τις μεταβολές ιδιοκτησίας και τις προσπάθειες επαναδραστηριοποίησης του έργου, το αποτέλεσμα παραμένει μία ημιτελής οικοδομή στο κέντρο της πρωτεύουσας για περίοδο πέραν της δεκαετίας», αναφέρει.

Οι συνέπειες αυτής της κατάστασης «είναι πολλαπλές και ιδιαίτερα σοβαρές αφού επηρεάζεται αρνητικά η εικόνα της πόλης, δημιουργούνται ζητήματα ασφάλειας και δημόσιας υγείας, φαινόμενα εγκατάλειψης (στο κέντρο της πόλης) ενώ ταυτόχρονα καλλιεργείται η εντύπωση ανοχής και απουσίας ουσιαστικής εποπτείας», προσθέτει.

Σύμφωνα με τον Γενικό Ελεγκτή, η επίκληση της ‘εφαρμογής του νομικού πλαισίου’, «δεν μπορεί να αποτελεί επαρκή δικαιολογία για τη διαιώνιση τέτοιων φαινομένων». Εάν το ισχύον πλαίσιο δεν παρέχει τα αναγκαία εργαλεία για αποτελεσματική παρέμβαση, τότε η αρμόδια αρχή (ΕΟΑ, προηγουμένως Δήμος Λευκωσίας) «οφείλει να απαιτήσει πρόσθετα εργαλεία για να προστατεύσει την πόλη», σημειώνει.

Η διατήρηση τέτοιων καταστάσεων δεν μπορεί να γίνεται ανεκτή ούτε να αντιμετωπίζεται παθητικά, προσθέτει, αναφέροντας ότι «απαιτείται πιστή εφαρμογή της κείμενης νομοθεσίας και πολύ πιο ενεργητική προσέγγιση από τις αρμόδιες αρχές».

Σύμφωνα με το υπόμνημα, η ανάπτυξη παραμένει ημιτελής για περίοδο 14 ετών, από την έκδοση της αρχικής άδειας οικοδομής από τον Δήμο Λευκωσίας στις 23.8.2011 μέχρι και σήμερα.

Σημειώνεται ότι είχε εκδοθεί Πολεοδομική Άδεια και Άδεια Οικοδομής με ισχύ μέχρι τις 24.11.2016, για την ανέγερση 8όροφης οικοδομής αποτελούμενης από κατάστημα στο ισόγειο, δύο διαμερίσματα στον 1ο και 2ο όροφο, γραφεία από τον 3ο έως τον 7ο όροφο και τρεις υπόγειους χώρους στάθμευσης, επί της Λεωφόρου Σπύρου Κυπριανού.

Κατά την πορεία υλοποίησης της ανάπτυξης, εκτελέστηκαν εργασίες για την κατασκευή των υπογείων και ανεγέρθηκε υπέργειος μεταλλικός σκελετός από το ισόγειο έως και τον 7ο όροφο, διαφοροποιώντας το αρχικά εγκεκριμένο δομικό σύστημα, αναφέρεται, ενώ το 2023, η ημιτελής οικοδομή μεταβιβάστηκε σε άλλη εταιρεία, η οποία υπέβαλε εκ νέου πολεοδομική αίτηση με σκοπό τη νομιμοποίηση της ήδη εκτελεσθείσας στατικής δομής. Στο υπόμνημα παρατίθεται πίνακας με τις αρχικές άδειες και επανεκδόσεις για μετατροπές, και τροποποιήσεις όπως για αλλαγή χρήσης του ισογείου και μεσοπατώματος σε καφετέρια, και αλλαγή χρήσης του 1ου και 2ου ορόφου από κατοικίες σε γραφεία. Γίνεται αναφορά ακόμη σε απόκλιση από την εγκεκριμένη οικοδομή, όπως κατασκευή υπέργειου μεταλλικού σκελετού, χωρίς να εξασφαλιστεί έγκριση τροποποίησης της εκδοθείσας Πολεοδομικής Άδειας, διαφοροποίηση του δομικού συστήματος η οποία ενδεχομένως να επηρέασε τη στατική και δυναμική συμπεριφορά του κτιρίου και μη συμμόρφωση με τα εγκεκριμένα πολεοδομικά μεγέθη της συνολικής ανάπτυξης.

Σύμφωνα με τον ΕΟΑ, αναφέρεται, «οι μελετητές του έργου επιβεβαίωσαν πρόσφατα ότι δεν υπάρχει πρόθεση εγκατάλειψης του έργου και ότι οι καθυστερήσεις που παρατηρούνται οφείλονται στην ανάγκη αναθεώρησης όλων των μελετών, θέμα περίπλοκο λόγω των δεσμεύσεων που προκύπτουν από τον υφιστάμενο σκελετό, ώστε να προσαρμοστεί η οικοδομή στις σημερινές απαιτήσεις των κανονισμών, συμπεριλαμβανομένων και των απαιτήσεων πυροπροστασίας».

Αναφέρεται ακόμη ότι ο ΕΟΑ πληροφόρησε την Ελεγκτική Υπηρεσία ότι προβαίνει σε επιθεώρηση μη ενεργών εργοταξίων ώστε να προχωρεί σε ενέργειες για την ασφάλεια των πολιτών και ότι για τη συγκεκριμένη περίπτωση η τελευταία επιθεώρηση διενεργήθηκε τον Νοέμβριο 2025, «και διαπιστώθηκε ότι ο χώρος του εργοταξίου είναι κατάλληλα περιφραγμένος ώστε να αποτρέπεται η είσοδος μη εξουσιοδοτημένων ατόμων».

Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι, η Αρμόδια Αρχή, πέραν των επιθεωρήσεων που προβαίνει για να διαπιστώσει ότι το κτίριο είναι περιφραγμένο, «στην ουσία έχει ρόλο παθητικό προβαίνοντας μόνο σε ανανεώσεις της πολεοδομικής άδειας, ελπίζοντας ότι κάποια στιγμή οι ιδιοκτήτες θα εξασφαλίσουν τις απαραίτητες υπόλοιπες άδειες και θα προχωρήσουν με την αποπεράτωση του κτιρίου». Σημειώνει ακόμη ότι, όπως καταγράφεται και στην απαντητική επιστολή του ΕΟΑ, η πιο πάνω πρακτική βασίζεται στο λογική ότι «το οικονομικό κόστος μια επένδυσης για ολοκλήρωση ημιτελούς ανάπτυξης είναι μικρότερο από το κόστος που θα επιφέρει το αποτέλεσμα μιας κατεδάφισης».

Η Υπηρεσία αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι, «η όποια ελαστικότητα και η διευκόλυνση των ιδιοκτητών δεν πρέπει στην πορεία να μετατρέπεται σε κάτι το αυτονόητο και δεδομένο» και εκφράζει «προβληματισμό» για το γεγονός ότι το συγκεκριμένο κτίριο παραμένει στην εν λόγω κατάσταση για 14 συναπτά έτη χωρίς καμία επίπτωση, οικονομική ή άλλη, για τους ιδιοκτήτες.

Η επιθεώρηση και μόνο του περιφράγματος του κτιρίου από την Αρμόδια Αρχή δεν μπορεί να θεωρείται επαρκές μέτρο αφού η χρονίζουσα εγκατάλειψη του ημιτελούς κτιρίου μεταξύ άλλων, σημειώνει, πλήττει την εικόνα της πρωτεύουσας, επηρεάζει αρνητικά τα παρακείμενα τεμάχια, προκαλεί οπτική ρύπανση, ενώ αυξάνεται ο κίνδυνος πρόκλησης μολύνσεων και κατ΄επέκταση κινδύνων για τη δημόσια υγεία.

Σε σχέση με ευθύνες της αρμόδιας αρχής και κενά, σημειώνεται ότι ο Δήμος και μετέπειτα ο ΕΟΑ δεν απαίτησαν την πλήρη εφαρμογή του όρου που προβλεπόταν στην πολεοδομική άδεια όσον αφορά «η οικοδομή να συμπληρωθεί πλήρως, τουλάχιστον όσον αφορά το εξωτερικό κέλυφος/περίβλημα της ώστε να μην επηρεάζεται αισθητικά η εικόνα της πόλης». Κανονικά η μη τήρηση ενός όρου της άδειας θα έπρεπε να σημαίνει και την ακύρωση της, επισημαίνεται.

Σημειώνεται ακόμη ότι ο Δήμος και μετέπειτα ο ΕΟΑ «δεν φαίνεται να άσκησαν οποιαδήποτε πίεση στους ιδιοκτήτες». «Αντιθέτως φαίνεται ότι έδωσαν την εντύπωση ότι θα συνεχίζουν να ανανεώνουν την πολεοδομική άδεια ελπίζοντας ότι κάποια στιγμή το έργο θα ολοκληρωθεί», ενώ, δεν έχουν επιβάλει κάποιο πρόστιμο για την όλη κατάσταση, προστίθεται.

Σημειώνει ωστόσο, ότι η κείμενη νομοθεσία «δεν φαίνεται να δίνει επαρκή εργαλεία» στην Αρμόδια Αρχή προς άρση τέτοιων καταστάσεων και εισηγείται όπως το Υπουργείο Εσωτερικών επανεξετάσει την κείμενη νομοθεσία και κυρίως ως προς τα εργαλεία που παρέχονται στην Αρμόδια Αρχή για να μπορεί να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τέτοιες περιπτώσεις.

Μεταξύ άλλων, αναφέρεται, θα μπορούσε να εξετασθεί η ανάγκη εισαγωγής νομικού ορισμού του όρου «ημιτελές κτίριο», θέσπιση ανώτατου συνολικού χρόνου ισχύος άδειας οικοδομής, σύνδεση της ανανέωσης άδειας με αποδεδειγμένη ουσιαστική πρόοδο εργασιών, ρητή πρόβλεψη υποχρεωτικής παρέμβασης της Πολεοδομικής Αρχής και ενεργοποίηση των μηχανισμών κυρώσεων του περί Ρυθμίσεων Οδών και Οικοδομών Νόμου (Κεφ. 96) σε συνάρτηση με το καθεστώς ημιτελούς κτιρίου.

Τέλος, σημειώνεται ότι το θέμα επιλέχθηκε από την Υπηρεσία όχι μόνο για αναδειχθούν τα προβλήματα της συγκεκριμένης περίπτωσης, αλλά και επειδή παρόμοια παραδείγματα ημιτελών κτιρίων εντοπίζονται σε όλες τις επαρχίες.