Μετά από ενημέρωση από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, άρχισε από την Αστυνομία η λήψη καταθέσεων από κτηνοτρόφους, καθώς και από τους κτηνιάτρους των μονάδων όπου εμφανίστηκαν ζώα με αφθώδη πυρετό.

Σύμφωνα με τους κτηνοτρόφους, τα ζώα στις μονάδες τους στην Ορόκλινη, όπου διαπιστώθηκαν θετικά κρούσματα αφθώδους πυρετού, παρουσίασαν συμπτώματα από τις 14 και 16 Φεβρουαρίου αντίστοιχα. Σημειώνεται, ότι η μη έγκαιρη ενημέρωση των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών για την εμφάνιση των συμπτωμάτων από μέρους των κτηνοτρόφων αποτελεί αδίκημα.

Βάσει του Άρθρου 6 του Νόμου 109/2001 «Γνωστοποίηση ασθενειών»:

6.-(1)(α) Οποιοσδήποτε κτηνίατρος διαπιστώσει ή υποπτευθεί την εκδήλωση οποιασδήποτε γνωστοποιητέας ασθένειας, υποχρεούται να ειδοποιήσει πάραυτα, χρησιμοποιώντας το γρηγορότερο μέσο επικοινωνίας που έχει στη διάθεσή του, τον Διευθυντή ή τον Επαρχιακό Κτηνιατρικό Λειτουργό της επαρχίας στην οποία διαπίστωσε ή υποπτεύθηκε την εκδήλωση της ασθένειας ή τον πλησιέστερο αστυνομικό σταθμό.

(β) Παράλειψη συμμόρφωσης με τις διατάξεις της παραγράφου (α) αποτελεί αδίκημα κατά παράβαση των διατάξεων του παρόντος Νόμου και θεωρείται ανάρμοστη διαγωγή για τους σκοπούς των διατάξεων του άρθρου 17 του περί της Ασκήσεως της Κτηνιατρικής και της Εγγραφής Κτηνιάτρων Νόμου.

(2) Οποιοσδήποτε επιχειρηματίας ή άτομο που έχει στη φύλαξη, φροντίδα ή την κατοχή του ζώα οφείλει να ειδοποιεί το ταχύτερο δυνατό τον Διευθυντή ή τον Επαρχιακό Κτηνιατρικό Λειτουργό ή κτηνίατρο ή τον πλησιέστερο αστυνομικό σταθμό, για οποιαδήποτε αυξημένη θνησιμότητα ή νοσηρότητα των ζώων του ή υποψία εμφάνισης γνωστοποιητέας ασθένειας.

Οι εξετάσεις συνεχίζονται.

Συναγερμός στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες

Συναγερμός επικρατεί στις κτηνιατρικές υπηρεσίες, καθώς ο αφθώδης πυρετός επεκτάθηκε σε άλλες δύο κτηνοτροφικές μονάδες με αιγοπρόβατα στην Ορόκλινη. Μετά το υποστατικό με αγελάδες στα Λειβάδια, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες καλούνται να λάβουν τέτοια μέτρα που να σταματήσουν την εξάπλωση της νόσου.

Οι εικόνες σοκάρουν με τα εκατοντάδες νεκρά ζώα να φορτώνονται σε ειδικά οχήματα για να οδηγηθούν σε ταφή. Όπως αναφέρθηκε 50 ζώα πεθαίνουν την ημέρα.

Η συγκεκριμένη νόσος προσβάλλει αποκλειστικά ζώα των οποίων η οπλή χωρίζεται στη μέση, όπως οι αγελάδες, οι αίγες, τα πρόβατα και οι χοίροι. «Δεν προσβάλλει οποιοδήποτε άλλο ζωικό είδος και επιπλέον δεν προσβάλλει, το σημαντικότερο, τον άνθρωπο, για τον οποίο δεν έχει οποιαδήποτε σημασία από άποψη δημόσιας υγείας», τόνισε ο διευθυντής των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών Χριστόδουλος Πίπης.

Σήμερα Σάββατο, σε πλήρη εξέλιξη βρισκόταν η επιχείρηση απομάκρυνσης των νεκρών ζώων. Όπως δήλωσε στο ΚΥΠΕ ο κ. Πίπης, τα μέτρα που τέθηκαν ήδη σε εφαρμογή στην περιοχή γύρω από την κτηνοτροφική μονάδα βοοειδών στα Λιβάδια, λίγα μόλις χιλιόμετρα μακριά από την περιοχή της Ορόκλινης, θα εφαρμοστούν και για τις δύο νέες μονάδες, καθώς θεωρείται ότι βρίσκονται στην ίδια επιδημιολογική περιοχή.

Παράλληλα, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ανακοίνωσαν ότι θα διερευνηθούν πληροφορίες για το ενδεχόμενο απόκρυψης κρουσμάτων από κάποιες κτηνοτροφικές μονάδες και απορρίπτουν αναφορές περί ελλιπούς ενημέρωσης των επηρεαζόμενων κτηνοτρόφων.

Η αδράνεια

Σε ανακοίνωσή τους οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες αναφέρουν ότι «από νωρίς το πρωί οι δύο κτηνοτρόφοι των οποίων τα δείγματα επιβεβαιώθηκαν ως θετικά ενημερώθηκαν άμεσα για το αποτέλεσμα των εργαστηριακών εξετάσεων και για τις ενέργειες που πρέπει να ακολουθηθούν» και ότι «τους δόθηκαν σαφείς οδηγίες όπως μην εισέρχεται ή εξέρχεται οποιοδήποτε πρόσωπο από τις μονάδες τους και όπως συνεχίσουν κανονικά τη φροντίδα των ζώων τους μέχρι την ολοκλήρωση των διαδικασιών που προβλέπει η νομοθεσία».

Απορρίπτουν τις αναφορές περί ελλιπούς ενημέρωσης των επηρεαζόμενων κτηνοτρόφων, ενώ παράλληλα η ανακοίνωση σημειώνει ότι θα διερευνηθούν «πληροφορίες για το ότι υπάρχουν κτηνοτροφικές μονάδες που είχαν κρούσματα και τα απέκρυψαν ή δεν ενημέρωσαν εγκαίρως ώστε να εφαρμοστούν όσα προνοεί η νομοθεσία και το πρωτόκολλο».

Ο κ. Πίπης ανέφερε επίσης, ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες για την προστασία του εδάφους και των ενδεχόμενων υδροφόρων στρωμάτων. Ερωτηθείς αν θα ταφούν όλα τα ζώα στον ίδιο χώρο, είπε ότι θα εξεταστεί αν υπάρχει κατάλληλο σημείο πιο κοντά στην περιοχή των δύο μονάδων της Ορόκλινης για τα αιγοπρόβατα και, εάν δεν υπάρξει, ενδεχομένως χρησιμοποιηθεί ο ίδιος χώρος για όλα. Σε ερώτηση αν τα νέα κρούσματα δίνουν νέα στοιχεία ή καθοδηγούν την διερεύνηση της προέλευσης του ιού, ο κ. Πίπης απάντησε αρνητικά.

Απόφαση για λήψη επιπρόσθετων μέτρων, μεταξύ των οποίων η εικοσιτετράωρη κάλυψη των σημείων διέλευσης από τα κατεχόμενα προς τις ελεύθερες περιοχές, προκειμένου να διασφαλιστεί η απολύμανση των τροχοφόρων οχημάτων, λήφθηκε τη Δευτέρα κατά τη διάρκεια σύσκεψης στο Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, για το θέμα του αφθώδους πυρετού, υπό την αρμόδια Υπουργό, Μαρία Παναγιώτου, με τη συμμετοχή υπηρεσιακών και εμπλεκόμενων φορέων.

Σε έκτακτη σύσκεψη στο Υπουργείο Γεωργίας, αποφασίστηκε η λήψη πρόσθετων μέτρων και συγκεκριμένα:

• Για 24ωρη κάλυψη των σημείων διέλευσης από τα κατεχόμενα προς τις ελεύθερες περιοχές, προκειμένου να διασφαλιστεί η απολύμανση των τροχοφόρων οχημάτων.
• Η εντατικοποίηση των ελέγχων από μέρους του προσωπικού των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξουν οποιαδήποτε περιστατικά κατά μήκος των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων που υπάρχουν καθ’ όλη την έκταση της γραμμής κατάπαυσης του πυρός.
• Πρόσθετη επικοινωνία με τις αρχές των Βρετανικών Βάσεων, την Αστυνομία, το στρατό και με τις ομάδες των κτηνοτρόφων, προκειμένου να ενδυναμωθούν τα μέτρα επιτήρησης της έκτασης της Πράσινης Γραμμής για να αποτραπεί οποιαδήποτε παράνομη δραστηριότητα από και προς τις κατεχόμενες περιοχές. «Θα γνωστοποιηθεί στους κτηνοτρόφους οδηγός με κατευθυντήριές οδηγίες αναφορικά με τη δημιουργία χώρων απολύμανσης των τροχοφόρων οχημάτων στις εκτροφές τους, όπως επίσης στις κτηνοτροφικές ζώνες, ενώ επιπλέον, θα υπάρξει νέα επικοινωνία με τις αρχές της Αυστραλίας αναφορικά με το θέμα προκειμένου να γίνουν αποδεκτά τα φορτία χαλουμιού τα οποία είναι καθοδόν προς την Αυστραλία», ανέφερε ο κ. Πίπης.
• Η συγκρότηση μιας επιτροπής, η οποία θα απαρτίζεται από εκπροσώπους των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών και έναν εκπρόσωπο από κάθε ομάδα των επαγγελματιών φροντίδας ζώων, δηλαδή από τους αγελαδοτρόφους, τους αιγοπροβατοτρόφους, τους χοιροτρόφους και τους τυροκόμους, για να υπάρξει μια συνεχής παρακολούθηση του θέματος και σε συντονισμό για τη λήψη των οποιωνδήποτε αναγκαίων μέτρων.

Ο κ. Πίπης διευκρίνισε ότι δεν υπήρξε οποιαδήποτε άλλη χώρα που να έχει καταδείξει την πρόθεση να εφαρμόσει οποιουσδήποτε περιορισμούς ή εμπορικά μέτρα κατά της Κύπρου σε σχέση με το συγκεκριμένο περιστατικό, προσθέτοντας ότι υπάρχει συνεχής επικοινωνία με τη Γενική Διεύθυνση Υγείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τον Διεθνή Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων, ενώ θα υπάρξει και επικοινωνία με τον FAO για το συγκεκριμένο πρόβλημα.

«Από την επίσκεψη των τεσσάρων εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προέκυψαν κάποια αξιόλογα στοιχεία και κατέδειξε την ορθότητα, διαχείρισης του θέματος από μέρους των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών και συγκεκριμένα στο ότι πρέπει να επικεντρωθούμε επί του παρόντος στις εκτροφές, οι οποίες υπάρχουν στις υπό την έλεγχο της Δημοκρατίας περιοχές κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης του πυρός», συμπλήρωσε.

Τι απαντούν στις κατηγορίες

Παρόλα αυτά, κτηνοτρόφοι καταγγέλλουν σοβαρές ελλείψεις στη διαδικασία διαχείρισης και απομάκρυνσης των ζώων, υποστηρίζοντας ότι δεν τηρούνται τα απαραίτητα μέτρα βιοασφάλειας για την αποτροπή περαιτέρω διασποράς του ιού. Η μεταφορά γίνεται χωρίς την απαιτούμενη προφύλαξη, εκφράζοντας φόβους ότι υπάρχει κίνδυνος να μολυνθούν και τα δικά τους κοπάδια. Μαρτυρίες αναφέρουν ότι κατά τη μεταφορά «τρέχουν ζουμιά» από τα οχήματα, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο εξάπλωσης της ασθένειας.

Απέρριψαν τις αναφορές περί αδράνειας. Σε ανακοίνωσή τους οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ανέφεραν πως «από την πρώτη στιγμή ενημερώθηκαν οι επηρεαζόμενες ομάδες για τις ενέργειες που πρέπει να ακολουθηθούν, ενώ σε σχέση με την μη τήρηση οδηγιών κατά την παραλαβή ζώων από την ανάδοχο εταιρεία, οι αρμόδιες αρχές θα προχωρήσουν στις προβλεπόμενες από τη νομοθεσία διαδικασίες».

Για την οριοθέτηση και έλεγχο της περιοχής που τίθεται σε περιορισμό, αναφέρουν ότι υπήρξε συνεργασία με την Αστυνομία Ορόκλινης, όπως προβλέπεται από τα πρωτόκολλα διαχείρισης τέτοιων περιστατικών και ότι «η χρονική διάρκεια που απαιτήθηκε για την εφαρμογή των σχετικών μέτρων συνδέεται με την ανάγκη να προηγηθεί η ορθή τεχνική οριοθέτηση της ζώνης ελέγχου, διαδικασία που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων».

Υπενθυμίζουν «ότι η τήρηση βασικών μέτρων βιοασφάλειας, όπως η απολύμανση κατά την είσοδο και έξοδο από κτηνοτροφικές μονάδες, αποτελεί πάγια και στοιχειώδη υποχρέωση όλων των κτηνοτρόφων, την οποία πρέπει να τηρούν» και ότι η είσοδος ή έξοδος από μονάδες χωρίς την εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών απολύμανσης βρίσκεται εκτός των πρωτοκόλλων βιοασφάλειας.

Τι λένε οι κτηνοτρόφοι

Σε δηλώσεις του στα ΜΜΕ ο ιδιοκτήτης κτηνοτροφικής μονάδας με περίπου 2.200 ζώα στην Ορόκλινη Γιώργος Δημητρίου, ανέφερε ότι «το φαινόμενο του αφθώδη πυρετού έχει εμφανιστεί το Σαββατοκύριακο, 14-15 Φεβρουαρίου». Τη Δευτέρα 16/2, είπε, «είχαμε έντονες γαγγραινώδεις μαστίτιδες. Φέραμε ιδιώτες κτηνιάτρους και μας είπαν ότι πιθανόν να είναι σταφυλόκοκκος». Πρόσθεσε ότι μέχρι να γίνουν οι ανάλογες διεργασίες για να εντοπιστεί ακριβώς το πρόβλημα «οικονομικά αρχίσαμε να διερωτόμαστε πως δεν θα βγαίνουμε με τίποτα από μέσα». Κι αυτό γιατί το πρόβλημα εξακολουθούσε να υπάρχει με αυξητική τάση, με τη γαλακτοπαραγωγή να έχει πέσει πάρα πολύ. Σημείωσε ότι ενημέρωσαν το επαρχιακό κτηνιατρείο για το σοβαρό αυτό πρόβλημα. «Μετά από το φαινόμενο στα Λειβάδια, είπαμε πως είμαστε τόσο κοντά που μπορεί να είναι και σε εμάς αφθώδης πυρετός», πρόσθεσε.

Την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου, από το πρωί, κτηνιατρικοί λειτουργοί και κτηνίατροι διενήργησαν αιμοληψίες, πήραν σάλιο, γάλα, θερμοκρασίες και καλλιέργεια και από τις δύο κτηνοτροφικές μονάδες. «Το βράδυ, στις 23:00 οι εργαστηριακές αναλύσεις έδειξαν ότι είμαστε 100% θετικοί στον αφθώδη πυρετό», συμπλήρωσε.

Ανέφερε επίσης πως «τα ζώα εξακολουθούν να είναι σε άσχημη κατάσταση, άρρωστα, δεν έχουν όρεξη να πάνε στο φαγητό τους, οι μαστίτιδες εξακολουθούν να υπάρχουν και αναμένουμε από τις αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες να λάβουν τα δέοντα μέτρα και πρωτόκολλα. Αλλά, απ' ότι αντιλαμβάνεστε είμαστε μόνοι μας και περιμένουμε να σώσουμε ότι σώζεται». Και πρόσθεσε: «Τα αποτελέσματα ανεπίσημα ήταν από ψες η ώρα 23:00. Αν ήθελαν να εφαρμόσουν πρωτόκολλα για να μην εξαπλωθεί ο ιός παγκύπρια θα έπρεπε τουλάχιστον να αποκλείσουν την περιοχή, να απολυμάνουν τα ελαστικά των οχημάτων και τους χώρους και όχι να είναι η κατάσταση ένα ξέφραγο αμπέλι. Το πιο τραγικό ή τραγελαφικό θα έλεγα από όλα αυτά, είναι το ότι η ώρα 10:30-11:00 το φορτηγό του ΣΕΚΑΠ που μεταφέρει τα νεκρά ζώα μπήκε από τη μια είσοδο της κτηνοτροφικής χωρίς κανένα έλεγχο και χωρίς κανένα ψεκασμό μαζεύει τα νεκρά ζώα και φεύγει να πάει σε διπλανή κοινότητα είτε Τρούλλους είτε Αραδίππου να παραλάβει και από εκεί τα νεκρά ζώα».

Από την πλευρά του, ο επίσης, κτηνοτρόφος της περιοχής, Κυριάκος Κυριάκου ανέφερε πως στα δικά του ζώα ήταν κάπως διαφορετικά, εμφανίστηκαν στα και στα μεγάλα και στα μικρά ζώα, ενώ στα ζώα του Γιώργου ήταν μόνο στα μεγάλα ζώα. «Πενήντα εννιά πέθαιναν την ημέρα», είπε χαρακτηριστικά. «Ο ιδιώτης κτηνίατρος μίλησε για σύμπτωμα σταφυλόκοκκου την Τρίτη 17/2 το μεσημέρι. Πέμπτη 19/2 νύχτα δεν είδαμε καμία βελτίωση με φάρμακα που τους δώσαμε, όμως τα συμπτώματα δεν ήταν για αφθώδη πυρετό», ανέφερε.

Σύμφωνα με τον κ. Κυριάκου «είναι τραγελαφικό αυτό που συμβαίνει. Όλοι γνωρίζουν και ο πιο αδαής γνωρίζει ότι αυτός ο ιός έχει υψηλή μεταδοτικότητα ακόμα και με τον αέρα μεταδίδεται και αντί να είναι στον χώρο λειτουργοί των υπηρεσιών να επιβληθούν της κατάστασης και να εφαρμοστούν τα πρωτόκολλα που υπάρχουν δυστυχώς βλέπετε και από μόνοι σας δεν υπάρχει κανείς σε αυτό το σημείο».
Σε ερώτηση για το τι τους είπε η Υπουργός Γεωργίας ο κ. Κυριάκου ανέφερε πως ο ίδιος μίλησε με τον Επαρχιακό των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών και του είπε πως «είναι αργός θάνατος αυτό το πράγμα» και ζήτησε να θανατώσουν τα ζώα. «Η απάντηση που μου έδωσε ήταν "δεν έχουμε προσωπικό"», είπε. Μάλιστα, αν «θα τις αφήσουν εδώ; που θα πάει ο ιός;».

Οικονομική καταστροφή

Οι εκτιμήσεις για την κτηνοτροφική οικονομία προμηνύονται καταστροφικές, καθώς ήδη τρεις μονάδες ουσιαστικά έχουν αποδεκατιστεί. Σε δηλώσεις τους οι κτηνοτρόφοι ζητούν άμεσα στήριξη από το κράτος και ήδη μιλούν για χρεωκοπία. «Βρισκόμαστε σε απόγνωση», σημειώνουν. Μάλιστα, κάποιοι εντάχθηκαν πρόσφατα εντάχθηκαν στα ευρωπαϊκά προγράμματα ανάπτυξης επενδύοντας εκατομμύρια σε αυτή τη δουλειά. «Αν το κράτος δεν στηρίξει αυτόν τον κλάδο, τότε καιγόμαστε», επισήμαναν. «Είναι αλυσίδα. Εμείς κλείσαμε, εμείς χρεοκοπήσαμε. Θα έχουν συνέπειες οι τυροκόμοι σε εμπόρους ζωοτροφών. Είναι αλυσίδα και είναι μεγάλο το χτύπημα», κατέληξαν.

Στήθηκαν οδοφράγματα, αποκλείστηκαν δρόμοι, απολυμάνθηκαν αυτοκίνητα

Αυξημένη είναι η παρουσία της αστυνομίας, τα μέλη της οποίας πραγματοποιούν περιπολίες στην περιοχή.

Αποκλείστηκαν οι δρόμοι που οδηγούν στην κύρια είσοδο κτηνοτροφικής περιοχής από Λειβάδια, στην είσοδο κτηνοτροφικής περιοχής από Κελλιά και η οδός 25ης Μαρτίου στην Ορόκλινη, μετά τα κρούσματα αφθώδους πυρετού σε μονάδα βοοειδών. Η αστυνομία τοποθέτησε πρόχειρα οδοφράγματα σε σημεία δρόμων της περιοχής.

Παράλληλα, συνεργείο των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών πραγματοποιεί απολύμανση στα ελαστικά των οχημάτων που εξέρχονται από την αποκλεισμένη περιοχή, ενώ αυξημένη είναι η παρουσία περιπολικών της αστυνομίας, τα μέλη της οποίας πραγματοποιούν περιπολίες.
Η Αστυνομία έχει προχωρήσει στη λήψη μέτρων για αντιμετώπιση του θέματος κι οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες στην περιοχή Λειβαδιών - Λάρνακας, πραγματοποιεί όλους τους απαιτούμενους ελέγχους.

Διαβεβαιώσεις Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής

Σε συνεχή επικοινωνία και συνεργασία είναι τα μέλη της δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής για την Υγεία για το θέμα του αφθώδους πυρετού, ώστε να ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας.

Ο συμπρόεδρος της Επιτροπής Λεωνίδας Φυλακτού τόνισε σε δηλώσεις του στο ΚΥΠΕ, ότι η Τ/κ πλευρά λαμβάνει μέτρα ασφάλειας και επιβλέπει τις περιοχές που αποκλείστηκαν στα κατεχόμενα.

Διαβεβαίωσε ότι η ασθένεια δεν εξαπλώθηκε από την περιοχή που είχαν αρχικά εντοπιστεί τα κρούσματα, την Λάπαθο. Ανέφερε ότι την Παρασκευή η ΕΕ απέστειλε εμβόλια στους Τ/κ και διενεργούνται εμβολιασμοί στα κατεχόμενα, με στόχο να αποφευχθούν θανατώσεις, καθώς κάτι τέτοιο θα είχε μεγάλες οικονομικές επιπτώσεις.