Στα οφέλη από την εφαρμογή της Προβλεπτικής Αναλυτικής στον Τομέα της Υγείας, εστίασε ο Καθηγητής Κωνσταντίνος Φελλάς, Ανώτερος Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και Προέδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου (ΕΕΒΚ), κατά την ομιλία του στη συνάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ορφανών Φαρμάκων τoυ Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ιατρο-Φαρμακευτικών Προϊόντων (Committee for Orphan Medicinal Products (COMP). Η συνάντηση, υπό την αιγίδα των Φαρμακευτικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας, πραγματοποιήθηκε στις 2-3 Μαρτίου στην Πάφο στο πλαίσιο των δράσεων της Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που κατέχει το τρέχον εξάμηνο η Κυπριακή Δημοκρατία. H ομιλία του καθηγητή Φελλά βασίστηκε στη Γνώμη που εκδόθηκε από την Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής Κύπρου σε συνεργασία με την Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής της Ελλάδος σχετικά με την Προβλεπτική Αναλυτική σε θέματα Υγείας.

Σύμφωνα με τον Καθηγητή Φελλά, η Προβλεπτική Αναλυτική (predictive analytics) αποτελεί προσέγγιση της Τεχνητής Νοημοσύνης που έχει ως στόχο τον υπολογισμό της πιθανότητας μελλοντικών γεγονότων ζωής χρησιμοποιώντας δεδομένα τόσο ιστορικά, όσο και πραγματικού χρόνου, στατιστικούς αλγορίθμους και μεθόδους μηχανικής μάθησης. Όπως εισηγήθηκε ο Καθηγητής κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, «η Προβλεπτική Αναλυτική βασίζεται κατά κύριο λόγο στη σύνθεση ετερόκλητων δεδομένων, όπως δεδομένων υγείας, διαμονής, επαγγελματικής απασχόλησης και συνθηκών εργασίας, εκπαιδευτικού υποβάθρου και οικονομικού προφίλ κλπ.»

Ο Καθηγητής Φελλάς επεσήμανε επιπρόσθετα πως η Προβλεπτική Αναλυτική επιχειρεί να συμβάλει στον προληπτικό σχεδιασμό και στη βέλτιστη διαχείρηση καταστάσεων. «Η Προβλεπτική Αναλυτική βρίσκει εφαρμογή σε διάφορους τομείς όπως για παράδειγμα στις υπηρεσίες υγείας τόσο του δημόσιου, όσο και του ιδιωτικού τομέα, στη δημόσια και ιδιωτική ασφάλιση, στη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού ακόμα και στην προστασία της δημόσιας ασφάλειας», είπε, αναφέροντας πως, στα οφέλη από την εφαρμογή της Προβλεπτικής Αναλυτική στον τομέα της Υγείας, συγκαταλέγονται οι προβλέψεις για την πιθανότητα εκδήλωσης ή την πορεία ενός νοσήματος κλπ. «Με τον τρόπο αυτό, η Προβλεπτική Αναλυτική μπορεί να συμβάλει στη διαχείριση των υπηρεσιών υγείας, κυρίως προς την κατεύθυνση της δίκαιης κατανομής πόρων, ενώ μπορεί παράλληλα να συνεισφέρει στην πρόβλεψη κυβερνοεπιθέσεων που στοχεύουν τόσο στην υφαρπαγή προσωπικών δεδομένων, όσο και στην κακόβουλη παρεμβολή στη λειτουργία ιατρικών οργάνων», τόνισε.

Επιπρόσθετα, ο Καθηγητής Φελλάς ανέπτυξε τις προκλήσεις και τους κινδύνους από την εφαρμογή αυτής της προσέγγισης της Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως είναι η εγκυρότητα και η αξιοπιστία των δεδομένων που χρησιμοποιούνται. Μίλησε, επίσης, για τη λήψη διακριτών αποφάσεων από δεδομένα που προέρχονται από συνεχείς μεταβλητές και για τον κίνδυνο εξάρτησης από τις αναλυτικές προβλέψεις.

«Η επικράτηση του δόγματος πως όλα μπορούν να επιλυθούν με την τεχνολογία, μπορεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη στον άνθρωπο και να οδηγήσει σε επιβλαβείς συνέπειες», προειδοποίησε, ενώ δεν παρέλειψε να αναφερθεί και σε ορισμένες εταιρείες «που έχουν μονάχα οικονομικό κίνητρο με αποτέλεσμα να κατασκευάζουν και αξιοποιούν παραπλανητικά διογκωμένα δεδομένα».

Οι ηθικοί προβληματισμοί ήταν άλλο ένα ζήτημα που έθιξε ο Ανώτερος Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και Πρόεδρος της ΕΕΒΚ. Όπως επεσήμανε, «η χρήση της Προβλεπτικής Αναλυτικής στον Τομέα της Υγείας οφείλει να συνάδει με την ηθική αρχή της ωφέλειας/ευημερίας αλλά και το ατομικό και κοινωνικό δικαίωμα στην υγεία. Σε ατομικό επίπεδο, η παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών διάγνωσης αποτελεί τη μεγαλύτερη υπόσχεση στον χώρο της Προβλεπτικής Αναλυτικής και των τεχνολογικών προβλέψεων περί των γεγονότων ζωής. Σε συλλογικό επίπεδο, η χρήση εργαλείων Προβλεπτικής Αναλυτικής μπορεί να βοηθήσει στην περιστολή δαπανών, στην ωφέλιμη και δίκαιη κατανομή πόρων, στην υλοτεχνική επάρκεια και στην ανθεκτικότητα και βιωσιμότητα του συστήματος υγείας ιδιαίτερα όταν αυτό δέχεται έντονες πιέσεις», ανέφερε.

Εξήγησε, όμως, πως η χρήση των προβλέψεων της Προβλεπτικής Αναλυτικής, χωρίς τη συναίνεση των ενδιαφερομένων προσώπων, ενέχει τον κίνδυνο προσβολής της αυτονομίας των προσώπων και των ατομικών δικαιωμάτων τους. Επίσης, όπως τόνισε, η χρήση της Προβλεπτικής Αναλυτικής στον Τομέα της Υγείας ενδέχεται να επηρεάσει θεμελιώδη δικαιώματα των ασθενών, καθώς οι προβλέψεις μεταξύ άλλων μπορούν να επηρεάσουν αποφάσεις για την υγεία τους, ενώ μπορούν να έχουν και αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής και τις εργασιακές ευκαιρίες. Ως αποτέλεσμα αυτών των προκλήσεων ο Καθηγητής Φελλάς, υπογράμμισε την σημαντικότητα σύστασης ενός πλαισίου διακυβέρνησης που να τελεί υπό την εποπτεία μιας εθνικής αρχής Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία θα διαχειρίζεται και θα κατανέμει ρόλους μεταξύ σχετικών ρυθμιστικών και εποπτικών αρχών και θα συνδιαλέγεται με τους παρόχους υπηρεσιών υγείας, τους παρόχους τεχνολογικών λύσεων και τους εκπροσώπους της κοινωνίας πολιτών.

Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο Καθηγητής Φελλάς εισηγήθηκε τέσσερεις προτάσεις για την καλύτερη εφαρμογή της Προβλεπτικής Αναλυτικής στον Τομέα της Υγείας όπως:

• ο σχεδιασμός πρωτοκόλλων και η εκπαίδευση όλων των επαγγελματιών υγείας για την ορθή διαχείριση της ενημέρωσης των ασθενών,
• ο καθορισμός τεχνικών απαιτήσεων για διαφάνεια και επεξηγησιμότητα των αποφάσεων των μεθόδων προβλεπτικής αναλυτικής ιατρικής,
• η λεπτομερής περιγραφή του συνόλου των μεταβλητών που πρέπει να λαμβάνει υπόψη μια προβλεπτική μέθοδος ανάλογα με το αντικείμενό της, και τέλος,
• η διαρκής επικαιροποίηση των μοντέλων Προβλεπτικής Αναλυτικής.