Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της ανισότητας μεταξύ των γενεών, η ανεξέλεγκτη κακή χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η ανασφάλιστη απασχόληση και η κλιματική κρίση είναι κάποιοι από τους παράγοντες που οδηγούν σε «επικίνδυνη» και «ανησυχητική» αύξηση των ψυχικών ασθενειών ανάμεσα στους νέους.

Αυτό τόνισε μεταξύ άλλων, ο Καθηγητής Κωνσταντίνος Ν. Φελλάς, Ανώτερος Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, στη διάσκεψη υψηλού επιπέδου για την Ψυχική Υγεία και Συμπερίληψη, που διεξήχθη πρόσφατα στο Συνεδριακό Κέντρο «ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ» στη Λευκωσία στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διάσκεψη ήταν υπό την παρουσία του Περιφερειακού Διευθυντή Ευρώπης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Δρ Hans Kluge και του Υπουργού Υγείας κ. Νεόφυτου Χαραλαμπίδη.

Στη διάσκεψη αυτή, κορυφαίοι εμπειρογνώμονες από την Κύπρο και το εξωτερικό ανέδειξαν τη σημασία μιας συντονισμένης, διατομεακής και ανθρωποκεντρικής προσέγγισης στην πολιτική για την ψυχική υγεία, θέτοντας στο επίκεντρο την αξιοπρέπεια, την ένταξη στο κοινωνικό σύνολο και την πρόληψη.

Προεδρεύοντας στη δική του θεματική ενότητα (μαζί με τον διευθυντή των νοσηλευτικών υπηρεσιών Ευαγόρα Ταμπούρη), η οποία επικεντρώθηκε στη συμμετοχή των νέων στην προαγωγή της ψυχικής υγείας, ο Καθηγητής Φελλάς, με την ιδιότητά του επίσης ως Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου, έκανε έκκληση να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη βελτίωση των θεραπειών ψυχικής υγείας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα αποφευχθεί η αύξηση των ποσοστών αυτοκτονιών και των ψυχικών ασθενειών που επιφέρουν ψυχική αναπηρία και οδηγούν σε κοινωνικά προβλήματα καθώς και σε απώλεια εργατικού δυναμικού, φαινόμενα που έχουν ενταθεί τα τελευταία είκοσι χρόνια. Οι άνθρωποι με ψυχικές ασθένειες πάσχουν από σοβαρό κοινωνικό στίγμα και συχνά αποφεύγουν την απαραίτητη θεραπεία εξαιτίας αυτού του στίγματος. Εκτός από τα ιατρικά συμπτώματα της νόσου, ο κοινωνικός στιγματισμός οδηγεί σε περαιτέρω δυσάρεστες καταστάσεις, όπως άγχος, στρες και χαμηλή αυτοεκτίμηση μεταξύ εκείνων που επηρεάζονται.

Ο Καθηγητής Φελλάς, επισήμανε πως η πολιτεία συχνότερα απασχολείται με σοβαρές σωματικές ασθένειες και εφαρμόζει πολιτικές και δράσεις για την αντιμετώπισή τους, παρά με την ψυχική υγεία, η οποία παραμένει ακόμη και στις μέρες μας ένα ταμπού. Επίσης τόνισε ότι, παρόλο που οι ψυχικές διαταραχές αποτελούν κύρια αιτία νοσηρότητας στους νέους, η κατανομή πόρων από τους κρατικούς προϋπολογισμούς για την πρόληψη και θεραπεία της ψυχικής υγείας είναι πενιχρή. Ανέφερε συγκεκριμένα ότι τα παγκόσμια στατιστικά δεδομένα καθορίζουν το ποσοστό των νέων από 10 μέχρι 24 ετών που πάσχουν από ψυχικά νοσήματα κοντά στο 45%, ποσοστό ιδιαίτερα ψηλό. Στον αντίποδα αυτού βρίσκεται το ποσοστό του παγκόσμιου προϋπολογισμού που κατανέμεται για την ψυχική υγεία των νέων και που δεν ξεπερνά το 2%. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Καθηγητής Φελλάς, «Η παγκόσμια έμφαση στον ατομικισμό και τον ανταγωνισμό καταστρέφει τους κοινωνικούς δεσμούς, υπονομεύει την κοινωνική πρόνοια και τις δημόσιες υπηρεσίες, ενώ ενισχύει τις επιβλαβείς βιομηχανίες και εταιρείες».

Όπως επισήμανε «τα τελευταία χρόνια έχει γίνει εντονότερα αισθητή η διαπίστωση ότι η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση ανάγονται πλέον σε μείζονα προβλήματα της σύγχρονης κοινωνίας με σοβαρές συνέπειες στη δημόσια υγεία». Σύμφωνα με τον Ανώτερο Αντιπρύτανη του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, η ανθρωπότητα παραμένει ευάλωτη όταν έρχεται αντιμέτωπη με τη μοναξιά, εφόσον οι άνθρωποι είναι εκ φύσεως κοινωνικά όντα και ως εκ τούτου, έχουν την ίδια ανάγκη για επικοινωνία, αλληλοκατανόηση, αλληλοϋποστήριξη και αλληλεγγύη όπως έχουν ανάγκη να τραφούν. Κάνει δε ιδιαίτερη εντύπωση το γεγονός ότι η «σιωπηρή» αίσθηση της μοναξιάς παραμένει κοινωνικά στιγματισμένη. «Η μοναξιά και η κοινωνική περιθωριοποίηση φέρνουν την κατάθλιψη, το άγχος και άλλες διαταραχές οι οποίες κλονίζουν τον άνθρωπο». Οι άνθρωποι καταφεύγουν σε ουσίες σε μια απέλπιδα προσπάθεια εξεύρεσης καταφυγίου, με, φυσικά, το αντίθετο από το επιθυμητό αποτέλεσμα, τόνισε ο Καθηγητής Φελλάς.

Στη συνέχεια, εισηγήθηκε τη δημιουργία ενός επικουρικού πλέγματος, αποτελούμενου από σχολικούς συμβούλους, συμβολή από την τοπική αυτοδιοίκηση, εργαζόμενους στην κοινότητα και συνομήλικους, προκειμένου να αναπτυχθεί η απαιτούμενη κοινοτική υποστήριξη παράλληλα με την παροχή των υπηρεσιών υγείας από τους ειδικούς.

Ολοκληρώνοντας την εισήγησή του, ο Καθηγητής Φελλάς επεσήμανε ότι ως κοινωνία έχουμε τη δύναμη να ανταποκριθούμε στα ψυχικά προβλήματα των νέων μας μέσω της ενίσχυσης των οικογενειακών και κοινωνικών μας σχέσεων για την οικοδόμηση μιας υγιούς κοινωνίας.