Η Κύπρος κατέγραψε 44 θανάτους από τροχαία δυστυχήματα ανά εκατομμύριο κατοίκους το 2024, επίδοση ελαφρώς καλύτερη από τον μέσο όρο της ΕΕ (45), σύμφωνα με στοιχεία της Κομισιόν και του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Κομισιόν, η Κύπρος κατατάσσεται 14η μεταξύ των 27 κρατών μελών.

Όπως αναφέρεται, οι περισσότεροι θάνατοι αφορούν οδηγούς μηχανοκίνητων δικύκλων και άτομα ηλικίας 18 έως 24 ετών, ενώ η συντριπτική πλειονότητα των θανάτων και σοβαρών τραυματισμών σημειώθηκε σε αστικές περιοχές.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία της περιόδου 2017-2019, το 63,5% των θανάτων και το 80% των σοβαρών τραυματισμών σημειώθηκαν σε αστικές περιοχές, κυρίως λόγω υπερβολικής ταχύτητας. Οι θάνατοι μοτοσικλετιστών και οδηγών μοτοποδηλάτων ανήλθαν στο 31,4%, οι θάνατοι πεζών στο 23,5%, οι θάνατοι νέων έως 24 ετών στο 26,1% και οι θάνατοι αλλοδαπών στο 27,3%. Το 2022 τα μηχανοκίνητα δίκυκλα αντιστοιχούσαν στο 19% των θανάτων και στο 18% των σοβαρών τραυματισμών.

Παράλληλα, μεταξύ 2019 και 2024 καταγράφηκε μείωση 21% στους θανάτους από τροχαία δυστυχήματα. Το 2022, 253 άτομα τραυματίστηκαν σοβαρά σε τροχαία ατυχήματα, αριθμός μειωμένος κατά 26% σε σύγκριση με το 2019. Συνολικά, την περίοδο 2019-2022 οι θάνατοι και οι σοβαροί τραυματισμοί μειώθηκαν σε όλες τις κατηγορίες ατυχημάτων και χρηστών του οδικού δικτύου που εξετάζονται.

Ως εκ τούτου, αναφέρεται στο έγγραφο, η Κύπρος βρίσκεται κατά κύριο λόγο στη σωστή κατεύθυνση για την επίτευξη του στόχου μείωσης κατά το ήμισυ του αριθμού των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα έως το 2030.

Σε ό,τι αφορά τη συμμόρφωση με τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας, για την περίοδο 2017-19, καταγράφονται παραβιάσεις ορίων ταχύτητας (37% εντός αστικών περιοχών, 19% στο επαρχιακό δίκτυο, 64% σε αυτοκινητοδρόμους), οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ (15,2% των θανατηφόρων συγκρούσεων) και ναρκωτικών (8,3%), μη χρήση ζώνης ασφαλείας (56% των νεκρών επιβατών δεν φορούσαν ζώνη), μη χρήση κράνους (44% των νεκρών μοτοσικλετιστών) και χρήση κινητού τηλεφώνου (24% των θανατηφόρων συγκρούσεων).

Στρατηγικό σχέδιο

Ιδιαίτερη αναφορά στο έγγραφο της Κομισιόν γίνεται για το στρατηγικό σχέδιο οδικής ασφάλειας 2021-2030 της Κύπρου, το οποίο προβλέπει μείωση κατά 50% των θανάτων, των σοβαρών και των ελαφρών τραυματισμών έως το 2030 σε σύγκριση με το 2020. Παράλληλα, τίθενται ειδικοί στόχοι μείωσης κατά 60% έως το 2030 των θυμάτων εντός αστικών περιοχών, για χρήστες μηχανοκίνητων δικύκλων, για οδηγούς κάτω των 25 ετών, για πεζούς και ποδηλάτες και για αλλοδαπούς.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, με βάση τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία, η Κύπρος φαίνεται να κινείται σχεδόν στη σωστή κατεύθυνση για την επίτευξη του στόχου μείωσης κατά το ήμισυ των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα έως το 2030.

Σε ό,τι αφορά την εφαρμογή των δράσεων οδικής ασφάλειας που προβλέπονται στην εθνική στρατηγική για την περίοδο 2021-2024, διαπιστώνεται πρόοδος στους περισσότερους τομείς. Ωστόσο, σε ορισμένους τομείς καταγράφονται σημαντικές καθυστερήσεις. Όπως επισημαίνεται, οι βασικές αδυναμίες αφορούν την υποστελέχωση των τεχνικών υπηρεσιών, την ανεπαρκή οργάνωση των αρμόδιων αρχών και τον περιορισμένο προϋπολογισμό.

Όπως υπογραμμίζεται στο έγγραφο, οι εν λόγω ελλείψεις έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην πρόοδο της εφαρμογής της στρατηγικής σε όλους τους τομείς του πυλώνα διαχείρισης της οδικής ασφάλειας, εκτός από τη νομοθεσία, στην εφαρμογή των μέτρων που αφορούν τους ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου, στις εκστρατείες οδικής ασφάλειας, καθώς και για τα μέτρα που σχετίζονται με τον πυλώνα των ασφαλών ορίων ταχύτητας.

Η ευρωπαϊκή διάσταση

Σε σημερινή σχετική ανακοίνωσή της η Κομισιόν καταγράφεται η πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τον στόχο μείωσης κατά 50% των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών από τροχαία έως το 2030, επισημαίνοντας ότι, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, ο ρυθμός μείωσης δεν επαρκεί.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, 19.940 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους της Ευρώπης το 2024, αριθμός μειωμένος κατά 12% σε σχέση με το 2019, αλλά σημαντικά χαμηλότερος από την απαιτούμενη ετήσια μείωση 4,6% που χρειάζεται για την επίτευξη των στόχων του 2030. Όπως υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση, τα τροχαία δυστυχήματα εξακολουθούν να επιβαρύνουν σημαντικά την οικονομία της ΕΕ, με το κόστος να εκτιμάται περίπου στο 2% του ΑΕΠ, ενώ έως και 100.000 άνθρωποι υφίστανται κάθε χρόνο τραυματισμούς που αλλάζουν τη ζωή τους.

«Κάθε θάνατος στην άσφαλτο είναι μια τραγωδία. Παρότι έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο, πρέπει να επιταχύνουμε τις προσπάθειές μας και να δράσουμε ταχύτερα και με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα», δήλωσε ο Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας.

Η έκθεση παρουσιάζει δέσμη μέτρων που απαιτούν συντονισμένη δράση από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη και τις τοπικές αρχές. Η Κομισιόν προαναγγέλλει παρεμβάσεις σε πέντε τομείς προτεραιότητας: την ασφάλεια των υποδομών και τα ευφυή συστήματα μεταφορών, την ενίσχυση της επιβολής των κανόνων οδικής κυκλοφορίας και της αποτροπής επικίνδυνης συμπεριφοράς, την ανάπτυξη τεχνολογιών ασφάλειας οχημάτων, τη διαχείριση νέων μορφών κινητικότητας και την προώθηση της έρευνας για την οδική ασφάλεια.

Η Κομισιόν αναδεικνύει παραδείγματα κρατών μελών που έχουν επιτύχει σημαντική μείωση των θανάτων. Η Πολωνία, η Λιθουανία και η Σλοβενία κατέγραψαν μείωση 33%-35% από το 2019, πλησιάζοντας τους στόχους του 2030. Ως χαρακτηριστικές παρεμβάσεις αναφέρονται το εθνικό όριο ταχύτητας 30 χλμ./ώρα σε αστικά κέντρα στην Ισπανία, το εκτεταμένο δίκτυο αυτοματοποιημένων καμερών κυκλοφορίας στη Γαλλία και οι εκστρατείες ενημέρωσης βάσει τεκμηριωμένων στοιχείων στη Δανία.

Παράλληλα, η Κομισιόν καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν αποτελεσματικές δομές διακυβέρνησης για την οδική ασφάλεια, επαρκή χρηματοδότηση και συστηματική παρακολούθηση της προόδου.

Ως επόμενο βήμα, η Κομισιόν αναφέρει ότι θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη, παρέχοντας τεχνική και χρηματοδοτική στήριξη στο πλαίσιο του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Η πρόοδος θα παρακολουθείται μέσω της βάσης δεδομένων CARE και του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Οδικής Ασφάλειας, με τελικό στόχο την επίτευξη του «Vision Zero», δηλαδή την εξάλειψη των θανάτων από τροχαία έως το 2050.