Δεν υπάρχει ιστορικό προηγούμενο στην εκρηκτική άνοδο των τιμών του πετρελαίου, προειδοποιούν αναλυτές, με φόντο την κρίση στη Μέση Ανατολή που εντείνει τους φόβους για παρατεταμένες διακοπές στην παραγωγή και αναταράξεις στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Οι τιμές του πετρελαίου βρέθηκαν σε τροχιά για τη μεγαλύτερη ημερήσια άνοδο που έχει καταγραφεί ποτέ, αλλά τελικά τα κέρδη υποχώρησαν έπειτα από ένα νέο κύμα αμερικανικών και ισραηλινών πληγμάτων σε ολόκληρο το Ιράν το Σαββατοκύριακο. Μεταξύ των στόχων ήταν και εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent με παράδοση τον Μάιο ήταν υπό διαπραγμάτευση τη Δευτέρα στα 103,47 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας αύξηση 11,6%, ενώ τα συμβόλαια του αμερικανικού West Texas Intermediate (WTI) με παράδοση τον Απρίλιο σημείωναν άνοδο 12,2%, στα 101,97 δολάρια.

Νωρίτερα στη διάρκεια της ημέρας, τα συμβόλαια Brent είχαν φτάσει έως και τα 119,5 δολάρια το βαρέλι, ενώ το WTI άγγιξε υψηλό συνεδρίασης στα 119,48 δολάρια.

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ

Ο Νιλ Ατκινσον, πρώην επικεφαλής για το πετρέλαιο στον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), δήλωσε ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είναι κάτι που οι αγορές ενέργειας δεν έχουν αντιμετωπίσει ποτέ στο παρελθόν. Αν η κατάσταση δεν βελτιωθεί πολύ σύντομα, «τότε θα βρεθούμε αντιμέτωποι με μια δυνητικά καθοριστική και πρωτοφανή ενεργειακή κρίση», προειδοποίησε ο ίδιος τη Δευτέρα στο CNBC.

Χώρες σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή έχουν ήδη αρχίσει να περιορίζουν την παραγωγή αργού. Το Ιράκ και το Κουβέιτ διέκοψαν τμήμα της παραγωγής τους, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία ενδέχεται επίσης να βρεθούν σε ευάλωτη θέση εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά μεγάλο χρονικό διάστημα.

«Παρότι υπάρχουν αποθέματα πετρελαίου σε όλο τον κόσμο, εάν αυτή η διακοπή στα Στενά συνεχιστεί, τα αποθέματα αυτά θα εξαντληθούν. Και τότε θα βρεθούμε σε κατάσταση στην οποία -με την παραγωγή να έχει ήδη διακοπεί στο Ιράκ και ενδεχομένως στο Κουβέιτ (με επόμενη τη Σαουδική Αραβία)- θα αντιμετωπίσουμε μια κρίση που δεν έχουμε ξαναδεί», υπογράμμισε ο Ατκινσον στο CNBC.

Για τις τιμές του πετρελαίου, ο Ατκινσον σχολίασε: «Εδώ περνάμε πλέον στη σφαίρα των εικασιών. Δεν υπάρχει προηγούμενο για κάτι τέτοιο. Το ταβάνι είναι ο ουρανός». Υπό κανονικές συνθήκες, περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, η ναυτιλιακή κίνηση έχει σχεδόν σταματήσει σε αυτόν τον κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο από την έναρξη του πολέμου.

Εκτακτη συνάντηση της G7

Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν από τα υψηλά της συνεδρίασης τη Δευτέρα λίγο μετά τη δημοσίευση των Financial Times, ότι οι υπουργοί Οικονομικών των χωρών της G7 θα πραγματοποιούσαν έκτακτη συνάντηση για να συζητήσουν πιθανή συντονισμένη απελευθέρωση πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα υπό τον συντονισμό του IEA.

Ο Τάιλερ Γκούντσπιντ, επικεφαλής οικονομολόγος της ExxonMobil, δήλωσε ότι «η επικρατούσα άποψη είναι πως όλοι, εκτός από τη Ρωσία, έχουν συμφέρον να αποκατασταθεί η κανονική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ».

Πρόσθεσε ότι η γενική εκτίμηση ήταν πως υπήρχε «άφθονο πετρέλαιο ήδη φορτωμένο σε πλοία, καθώς και στρατηγικά αποθέματα, ώστε να καλυφθεί οποιοδήποτε βραχυπρόθεσμο κενό». Ωστόσο, ο Γκούντσπιντ εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι σε αυτή την εκτίμηση, καθώς η σύγκρουση εισέρχεται στη δεύτερη εβδομάδα της.

«Αν εξετάσουμε τα πιθανά σενάρια, μου φαίνεται ότι είναι πιο πιθανό τα Στενά να παραμείνουν ουσιαστικά κλειστά, και μάλιστα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, απ’ ό,τι να αποκατασταθεί πλήρως η ναυσιπλοΐα», δήλωσε.

Διακοπές παραγωγής

Αναλυτές της Societe Generale προειδοποίησαν επίσης ότι παρατεταμένες διακοπές παραγωγής από χώρες της Μέσης Ανατολής «θα αυξήσουν ουσιαστικά» τον κίνδυνο προβλημάτων και κατά την επανεκκίνηση των εγκαταστάσεων.

«Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι η επόμενη χώρα που πιθανόν να αναγκαστεί να διακόψει την παραγωγή, ενδεχομένως μέσα στις επόμενες 5 με 7 ημέρες», ανέφεραν οι αναλυτές σε σημείωμα έρευνας που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα.

«Το Κατάρ είναι επίσης ευάλωτο, αν και οι ποσότητες πετρελαίου του είναι σχετικά μικρές σε σύγκριση με την έκθεσή του στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει μικρότερο άμεσο κίνδυνο, αλλά διακοπές παραγωγής θα μπορούσαν να καταστούν πιθανές εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά ακόμη δύο έως τρεις εβδομάδες», καταλήγουν.