Βαρύ τίμημα για τη χρήση ρυπογόνων καυσίμων για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας πλήρωσε ο καταναλωτής τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Τα στοιχεία έκθεσης του Γενικού Ελεγκτή που αφορούν την ΑΗΚ είναι αποκαλυπτικά μιας και το 70% των λειτουργικών εξόδων του ημικρατικού οργανισμού αφορούν την αγορά δικαιωμάτων εκπομπών και το κόστος καυσίμων. Όπως σημειώνει ο Γενικός Ελεγκτής η δαπάνη για αγορά δικαιωμάτων εκπομπών αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια, φθάνοντας τα €211,2 εκ. το 2024. Ωστόσο ο έλεγχος στην ΑΗΚ αποκάλυψε και άλλες αδυναμίες όπως: περιορισμένη ανάπτυξη έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αδυναμίες σε επιμέρους λειτουργίες της Αρχής. Παρατηρήθηκαν περιπτώσεις μη ορθής εφαρμογής διαδικασιών για την είσπραξη οφειλών, μη διενέργειας επαρκών ελέγχων σε μετρητές, καθώς και καθυστερήσεις στην εξυπηρέτηση καταναλωτών, με μεγάλο αριθμό κλήσεων να παραμένει αναπάντητος. Διαπιστώθηκαν επίσης αδυναμίες στη διαχείριση συμβάσεων και στη λειτουργία μηχανισμών εσωτερικού ελέγχου. Επίσης ο Γενικός Ελεγκτής διαπίστωσε πως η Κύπρος είναι στη δεύτερη θέση με την υψηλότερη τιμή ηλεκτρικού ρεύματος στην Ε.Ε

Τα ευρήματα με αριθμούς

€955 εκατ. (2020-2024): Δαπάνη για δικαιώματα εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων (εκ των οποίων €211,2εκ. αφορά μη ελεγμένα στοιχεία του 2024) – κόστος που μετακυλίεται στον καταναλωτή.

2η υψηλότερη τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ: Σε σχέση με την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών (δημοσίευση Eurostat 2ο εξάμηνο 2024).

€276,1 εκατ. : Μη τιμολογηθείσα ηλεκτρική ενέργεια σε μη ελεγχόμενες περιοχές (σωρευτικά 1964–2022).

56,1% των διαγωνισμών με εκτιμώμενη αξία άνω των €10.000 (2018–2023) διενεργήθηκαν με διαπραγμάτευση χωρίς προκήρυξη (κίνδυνος περιορισμού ανταγωνισμού).

384.702 κλήσεις (2022–2024) παρέμειναν αναπάντητες στο Κέντρο Τηλεξυπηρέτησης Πελατών της ΑΗΚ.

Καθυστερήσεις

Ο έλεγχος του Γενικού Ελεγκτή κατέληξε στο συμπέρασμα πως η ΑΗΚ είναι ουραγός στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Όπως σημειώνεται στην έκθεση μέχρι τον Σεπτέμβριο 2025, η ΑΗΚ διέθετε σε λειτουργία εντός της Βασικής Ρυθμιζόμενης Δραστηριότητας (ΒΡΔ) Παραγωγής μόνο τέσσερα φωτοβολταϊκά πάρκα συνολικής ισχύος 20MWp ενώ, η πρόοδος των υπόλοιπων φωτοβολταϊκών έργων, για τα οποία εξασφαλίστηκαν σχετικές άδειες από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ) παρουσιάζει σημαντική καθυστέρηση. Λαμβάνοντας υπόψη ότι, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς φωτοβολταϊκών έργων που είναι συνδεδεμένα στο δίκτυο διανομής (εξαιρουμένων των φωτοβολταϊκών έργων τύπου net-metering, net-billing και αυτοπαραγωγής) ανερχόταν σε 420,1MWp μέχρι τον Σεπτέμβριο 2025, εκ των οποίων τα 265,9MWp αφορούσαν σε φωτοβολταϊκά έργα των 5 μεγαλύτερων επενδυτών, εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι η ΑΗΚ είναι ουραγός στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Οι καθυστερήσεις συμπεραίνει ο Γενικός Ελεγκτής έδωσε προβάδισμα στις ιδιωτικές επιχειρήσεις να αναπτύξουν μεγάλα φωτοβολταϊκά έργα ή να εξασφαλίσουν σχετικές άδειες, καταλαμβάνοντας, όπως έχουμε πληροφορηθεί, και αρκετές από τις διαθέσιμες εκτάσεις γης, ορισμένες από τις οποίες είναι χαλίτικη γη, χωρίς όμως να επωφελείται μέχρι σήμερα ο καταναλωτής από την είσοδο αυτών των εταιρειών στην αγορά.

Ρύποι και καύσιμο

Η συνεχιζόμενη εξάρτηση της Κύπρου από το πετρέλαιο το οποίο παραμένει ως το βασικό καύσιμο για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας πέρα από τη συνεισφορά του στα υψηλά τιμολόγια έχει εκτινάξει το κόστος για αγορά ρύπων, κόστος το οποίο πληρώνει ο καταναλωτής. Συγκεκριμένα ο Γενικός Ελεγκτής διαπιστώνει πως η δαπάνη για αγορά δικαιωμάτων θερμοκηπιακών αερίων παρουσιάζει σημαντική αύξηση τα τελευταία έτη, κυρίως λόγω του αυξημένου κόστους των δικαιωμάτων. Η εν λόγω δαπάνη ανήλθε σε €74,7εκ., €165,2εκ., €248εκ., €256εκ. και €211,2εκ. (μη ελεγμένα στοιχεία) κατά τα έτη 2020, 2021, 2022, 2023 και 2024, αντίστοιχα. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι, το κόστος των δικαιωμάτων μετακυλίεται στον λογαριασμό του καταναλωτή και συντείνει στη διατήρηση του υψηλού κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.

Τα φέσια

Ο έλεγχος της ΑΗΚ κατέδειξε απώλειες εσόδων από καθυστερήσεις στην εξόφληση λογαριασμών. Συγκεκριμένα εντοπίστηκαν περιπτώσεις εταιρειών, οι οποίες καθυστερούσαν να εξοφλήσουν τους λογαριασμούς τους, χωρίς η Αρχή να προχωρεί σε διακοπή της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι αδυναμίες στην εφαρμογή των εσωτερικών διαδικασιών της Αρχής, αποδεδειγμένα, οδηγούν σε απώλεια εσόδων καθώς, σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις, παρόλο ότι η Αρχή προχώρησε στη λήψη δικαστικών μέτρων, δεν κατέστη δυνατή η ανάκτηση των οφειλόμενων ποσών ύψους €31.258 και €27.869 ενώ, τίθεται και θέμα άνισης μεταχείρισης των καταναλωτών. Κατά την 31.12.2022, η αξία της ηλεκτρικής ενέργειας που διοχετεύτηκε και δεν τιμολογήθηκε, ούτε εισπράχθηκε από τους Τουρκοκύπριους που διαμένουν σε μη ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές, ανέρχεται, από το 1964 μέχρι το 2022, σε €276,1εκ., χωρίς την επιβολή τόκων. Για το 2022, η αξία της εν λόγω ηλεκτρικής ενέργειας ανήλθε σε €1,3εκ. και αφορούσε αποκλειστικά σε κατανάλωση από τουρκοκυπριακά υποστατικά στην περιοχή Πύλας.

Επιδόματα

Αυξήσεις διαπιστώθηκαν και στις δαπάνες που αφορούν το προσωπικό του Οργανισμού. Το συνολικό ύψος των επιδομάτων που καταβλήθηκαν στο προσωπικό της Αρχής ανήλθε σε €11,4 εκ. το 2022 σε σύγκριση με €10,1εκ. το 2021 και €8,8εκ. το 2020, σημειώνοντας αύξηση ύψους €1,3εκ. ή 12,9% κατά το 2022 σε σύγκριση με το 2021 και €2,6εκ. ή 29,5% σε σύγκριση με το 2020, η οποία οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στην αύξηση της δαπάνης για υπερωριακή αμοιβή. Πιο συγκεκριμένα, το ποσό που δαπανήθηκε το 2022 για υπερωριακή αποζημίωση ανήλθε, σύμφωνα με στοιχεία που λήφθηκαν από την Αρχή, σε €6,6εκ. σε σύγκριση με €5,4εκ. το 2021 και €4,1εκ. το 2020, παρουσιάζοντας αύξηση ύψους €1,2εκ. ή 22,2% κατά το 2022 σε σύγκριση με το 2021 και €2,5εκ. ή 61% σε σύγκριση με το 2020. Αν επίσης ληφθεί υπόψη, σημειώνει ο Γενικός Ελεγκτής, ότι η υπερωριακή αμοιβή κατά το 2017 ανερχόταν σε €2,1εκ., διαφαίνεται μια διαχρονική σημαντική αύξηση που ίσως υποδηλώνει ότι μόνιμες ανάγκες καλύπτονται μέσω υπερωριών, κάτι που αποτελεί μη συμφέρουσα πρακτική.

Δείτε την έκθεση εδώ