Προϊόν μακροσκελών και αργόσυρτων διεργασιών οι οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη από τις πρώτες εβδομάδες επιστροφής του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο αποτελούν οι ανακοινώσεις που έκανε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στην Αγκυρα, σχετικά με το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, σύμφωνα με την Αθήνα. Η κυβέρνηση είναι ενήμερη για όλες αυτές τις εξελίξεις, πολλές φορές από τους ίδιους τους Αμερικανούς, ωστόσο η σειρά πολεμικών επεισοδίων στη Μέση Ανατολή από το προηγούμενο καλοκαίρι, καθώς επίσης οι παράλληλες τριβές ανάμεσα στην κυβέρνηση Νετανιάχου με τους Αμερικανούς σε επίπεδα εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας είχαν οδηγήσει το θέμα σε προσωρινό αδιέξοδο. Στην Αθήνα γνωρίζουν, βεβαίως, ότι πιθανή εξεύρεση λύσης στο ζήτημα των κυρώσεων CAATSA δεν σημαίνει και ταυτόχρονη υπερπήδηση του εμποδίου που αφορά την εξαγωγή των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35, εξέλιξη η οποία θα απαιτήσει ξεχωριστή νομοθετική ρύθμιση από το Κογκρέσο. Εμπειροι παρατηρητές σχολιάζουν στην «Κ» ότι με βάση τη συνολικά ανατρεπτική στάση που έχει τηρήσει ο κ. Τραμπ σε σειρά από ζητήματα, δεν θα απέκλειαν ακόμη και το ιδεατό σενάριο για τον πρόεδρο Ερντογάν, δηλαδή τη σταδιακή και αργή επιστροφή στα F-35, με την ταυτόχρονη διατήρηση των ρωσικής τεχνολογίας πυραύλων S-400, με την υπόσχεση ότι αυτοί δεν θα ενεργοποιηθούν παρά μόνο αν προκύψει απόλυτη ανάγκη.

Η γραμμή

Δεδομένου, πάντως, ότι πρόκειται για μια συζήτηση στην οποία η Ελλάδα δεν συμμετέχει, καθώς πρόκειται για διμερές θέμα Τουρκίας – ΗΠΑ, οι δημόσιες τοποθετήσεις αποφεύγονται. Αντιθέτως, η γραμμή της κυβέρνησης ξεκινάει από το γεγονός ότι η Ελλάδα σε λίγα χρόνια θα έχει τα πρώτα F-35, πριν από την Τουρκία σε κάθε περίπτωση. Ενδεικτική ήταν η τοποθέτηση του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη χθες, ότι «σήμερα που μιλάμε η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει 20 υπερσύγχρονα F-35 με δυνατότητα προαίρεσης αυτά να γίνουν 40. Αντιθέτως η Τουρκία το 2019 ήταν σε φάση εξασφάλισης για τα F-35 και τώρα τα διεκδικεί».

Η δέσμευση

Κατά τα λοιπά, ως προς το αμιγώς νατοϊκό σκέλος, η κυβέρνηση επιλέγει να αναδείξει το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες που υλοποιεί τη δέσμευση που ελήφθη πέρυσι στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στη Χάγη για αμυντικές δαπάνες που θα φθάσουν ετησίως το 5% επί του ΑΕΠ μέχρι το 2035. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η Ελλάδα έχει ήδη υπερβεί τη δέσμευση (Defence Investment Pledge) που συμφωνήθηκε το 2025 και συγκαταλέγεται στην πρώτη πεντάδα των χωρών του ΝΑΤΟ που έχουν ήδη από το 2026 επιτύχει τον στόχο του 3,5% του ΑΕΠ για τις αμιγώς αμυντικές δαπάνες (και τον επιπλέον στόχο του 1,5%). Οι υπόλοιπες χώρες που έχουν ήδη υπερβεί τον σχετικό στόχο της Χάγης είναι η Πολωνία, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία. Αντιθέτως, η Ελλάδα δεν έχει να παρουσιάσει πολλά στο πεδίο της εγχώριας βιομηχανικής παραγωγής, όπου εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά σε σύγκριση με πολλές χώρες του ΝΑΤΟ.

Ισχυρό χαρτί οι υψηλές αμυντικές δαπάνες

Ο μετασχηματισμός του ΝΑΤΟ στο πεδίο της αμυντικής βιομηχανίας και oι βασικοί στόχοι που έχουν τεθεί για την ταχύτερη μετακίνηση στρατευμάτων εντός του εδάφους της Συμμαχίας, αλλά και ο τρόπος υπολογισμού της συμμετοχής των κρατών-μελών στη συνέχιση της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία αποτελούν για την κυβέρνηση τους βασικούς «πονοκεφάλους». Αλλωστε, το αμέσως προηγούμενο χρονικό διάστημα έγιναν πολύ σοβαρές διεργασίες στο πραγματικό πεδίο συγκρούσεων εντός του ΝΑΤΟ, που δεν είναι άλλο από το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο (NAC) σε επίπεδο, δηλαδή, διπλωματικό.

Διπλός στόχος

Φυσικά η Αθήνα έχει κάθε λόγο να διαφημίσει (και το κάνει) το γεγονός ότι αποτελεί μια από τις μόλις πέντε χώρες (μαζί με την Πολωνία, την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία) που εντός του 2026 επιτυγχάνουν αμυντικές δαπάνες κοντά στο 3,6%, κινούμενη ταχέως προς τον διακηρυγμένο στόχο του 5% το 2035. Το επίτευγμα αυτό αξιοποιείται με διπλό τρόπο: Προκειμένου να αναδείξει ότι διόλου τυχαία οι άλλες χώρες που κινούνται προς αυτόν τον στόχο αντιμετωπίζουν τη ρωσική απειλή, ως εκ τούτου και η Ελλάδα για κάποιο λόγο κάνει αυτές τις δαπάνες, προκειμένου να αντιμετωπίσει την υπαρκτή απειλή από τη συμμαχική χώρα Τουρκία.

Τον Κυριάκο Μητσοτάκη υποδέχθηκε χθες στην Αγκυρα ο υπουργός Εμπορίου της Τουρκίας, Ομέρ Μπολάτ. Η Αθήνα αποτελεί μία από τις μόλις πέντε χώρες που εντός του 2026 επιτυγχάνουν αμυντικές δαπάνες κοντά στο 3,6% του ΑΕΠ, κινούμενη ταχέως προς τον διακηρυγμένο στόχο του 5% για το 2035. [INTIME NEWS ]

Αλλωστε, στο χρονικό διάστημα που προηγήθηκε της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, οι αντιπροσωπείες Ελλάδας και Τουρκίας στις Βρυξέλλες βρέθηκαν συχνά σε αντίθετη πορεία, με πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα το μπλοκάρισμα του στρατιωτικού αγωγού πετρελαίου Ελλάδας – Βουλγαρίας – Ρουμανίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο σχέδιο είναι στο τραπέζι αρκετά χρόνια, τόσο από την Αθήνα όσο και από τη Σόφια, ωστόσο μετά το 2022 και τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία απέκτησε και πραγματικό αντίκρισμα. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι η Αγκυρα αντιμετωπίζει οτιδήποτε παρακάμπτει τα Στενά ως υπονομευτικό στον συνολικότερο ρόλο της Τουρκίας.

Τις υψηλές αμυντικές δαπάνες της Ελλάδας (ύψους 28 δισ. ευρώ έως και το 2036) αναμένεται να αξιοποιήσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος έφθασε χθες στην Αγκυρα (και συνοδεύεται από τους υπουργούς Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και Εθνικής Αμυνας Νίκο Δένδια), προκειμένου να ασκήσει πίεση για τον χρονικό ορίζοντα οικονομικής συμβολής της Αθήνας προς την Ουκρανία. Εκτός απροόπτου θα υπάρξει συμφωνία για συμψηφισμό ώστε στα περίπου 70 δισ. ευρώ που θα δώσει το ΝΑΤΟ να συνυπολογίζονται και όσα χρήματα έχουν ήδη δοθεί μέσω των δανείων της Ε.Ε. (συνολικά έχει συμφωνηθεί να δοθούν 90 δισ.). Φαίνεται ότι η Αθήνα θα καταλήξει να δώσει φέτος ένα ποσό που προσεγγίζει τα 200 εκατ. ευρώ, ξεχωριστά, φυσικά, από τα χρήματα που θα πρέπει να δοθούν στο Tαμείο PURL (Prioritized Ukraine Requirements List), δηλαδή στον κατάλογο προτεραιοποιημένων απαιτήσεων για την Ουκρανία για την αγορά αποκλειστικά αμερικανικών όπλων.

Ο ίδιος, άλλωστε, ο γ.γ. του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε δημόσια παρότρυνε –και χθες– τους συμμάχους να συνεχίσουν να αγοράζουν αμερικανικά όπλα, κάτι που, πάντως, οι Ευρωπαίοι επιχειρούν να μειώσουν, στον βαθμό του δυνατού. Η ελληνική κυβέρνηση διαφωνεί, και αυτό αναμένεται να επαναληφθεί και σήμερα, με το ενδεχόμενο τα κράτη-μέλη της Συμμαχίας να αναλάβουν υποχρεώσεις για την ενίσχυση της Ουκρανίας και για το έτος 2027. Σε αυτό το πεδίο η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά τμήμα μιας μεγάλης ομάδας κρατών που ευελπιστούν ότι το 2026 μπορεί να αποτελέσει έτος και διπλωματικών εξελίξεων στην Ουκρανία.