Όταν την περασμένη εβδομάδα ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ανακοίνωνε διαμέσου της πλατφόρμας Χ πως ο πρώτος Κύπριος υποψήφιος γίνονταν δεκτός από την Αμερικανική Ναυτική Ακαδημία η είδηση μπορεί να περνούσε στα ψιλά ωστόσο κάτι τέτοιο αποτελεί κομβικό σημείο. Κι αυτό διότι μετά την ιστορική απόφαση, το 2022, άρσης του αμερικανικού εμπάργκο προς την Κύπρο η προοπτική της σταδιακής εναρμόνισης της κυπριακής άμυνας με δυτικά, νατοϊκά, πρότυπα δεν έχει μόνο, κατά το προσφιλές δημοσιογραφικό κλισέ, εξοπλιστική διάσταση αλλά και την πτυχή της προτυποποίησης (γνώση και εκπαίδευση), της επιμόρφωσης ως προς το στρατιωτικό επάγγελμα και φυσικά της διπλωματικής τοποθέτησης. Η Εθνική Φρουρά πριν από τον επανεξοπλισμό της με νέα οπλικά συστήματα –μια δυναμική διαδικασία υπό εξέλιξη αλλά με αργούς ρυθμούς– δείχνει να ποντάρει και στη σταδιακή της ένταξη, και εναρμόνιση, σε δυτικά στρατιωτικά πρότυπα –χωρίς αυτό φυσικά να εγγυάται τη δεδομένη ένταξη στο ΝΑΤΟ, πτυχή που εξ ορισμού «περνά» και μέσα από άλλα επίπεδα.

Αρχή με τη βάση στην Πάφο

Με τη βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών, η Κύπρος αναβαθμίζει βασικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενισχύοντας τον ρόλο της στην Ανατολική Μεσόγειο ως δύναμη ειρήνης και σταθερότητας αλλά και ως κόμβος ανθρωπιστικής βοήθειας. Αρχικά η αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» θα επεκταθεί ώστε να περιλαμβάνει νέα πίστα στάθμευσης ικανή να δεχτεί στρατιωτικά μεταγωγικά αεροσκάφη (κυρίως μεγαλύτερο αριθμό μεταγωγικών αεροσκαφών Hercules C-130 και ελικοπτέρων τύπου Chinook). Η κύρια ναυτική βάση της Κύπρου, «Ευάγγελος Φλωράκης», θα αποκτήσει νέο ελικοδρόμιο που θα μπορεί να εξυπηρετεί μεγάλα μεταγωγικά ελικόπτερα τύπου Chinook για τη μεταφορά εκτοπισμένων από ζώνες συγκρούσεων. Παράλληλα, η βάση θα μπορεί να εξυπηρετεί και μεγαλύτερα πολεμικά πλοία –αρχής γενομένης από στρατιωτικά πλοία επιφανείας κλάσης κορβέτας κι άνω. Τα έργα θα ξεκινήσουν το 2027 και το αρχικό κόστος υπολογίζεται σε 500.000 ευρώ. Το σκεπτικό της αναβάθμισης των δύο κυριότερων αεροναυτικών βάσεων της Κύπρου συνδέεται αμιγώς με τον ρόλο που διεκδικεί και αναλαμβάνει η Κυπριακή Δημοκρατία ως κόμβος για ανθρωπιστικές εκκενώσεις καθώς και αεροδιακομιδές με σαφές αποτύπωμα ειρηνικής συνεργασίας και όχι στρατιωτικής χρήσης για επιθετικούς σκοπούς. Η κατάσταση στην περιοχή μετά τον Οκτώβριο του 2023 αλλά και οι πρόσφατες εξελίξεις με το Ιράν ανέδειξαν τον ρόλο της Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο με τον χρονικό ορίζοντα 2027-2030 αναβάθμισης των δύο βάσεων να αποτυπώνεται και μεταξύ μεγάλων εταίρων της Ε.Ε. και φυσικά του στρατιωτικού apparatus των Ηνωμένων Πολιτειών, που διαβλέπουν στη γεωγραφική περιοχή της Κύπρου έναν ασφαλή κόμβο, ασχέτως των εξελίξεων στο Κυπριακό και των σχέσεων Ουάσιγκτον-Άγκυρας.

Δύση αλλά όχι μόνο ΗΠΑ

Κατά την Άτυπη Σύνοδο της Παρασκευής, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας, η Λευκωσία, σε πλήρη εναρμόνιση με την Αθήνα, δεν παρέλειψαν σε μια περίοδο «τραμπικής όξυνσης» να υπενθυμίσουν και τον φιλοευρωπαϊκό/ευρωατλαντικό προσανατολισμό της Ευρώπης, σε μια εποχή που το ΝΑΤΟ αμφισβητείται από τις ίδιες τις ΗΠΑ. Οι ηγέτες Κύπρου και Ελλάδας αναφέρθηκαν στο άρθρο 42.7 και την εκπόνηση προσχεδίου από την Κομισιόν για το πλάνο δράσης της Ε.Ε. σε περίπτωση επίθεσης εναντίον κράτους μέλους. Συγκεκριμένα, ο Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχουν βάλει σε πρώτο πλάνο στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το άρθρο 42.7, για την αμοιβαία αμυντική βοήθεια, πτυχή που αναδείχθηκε και με τη στοχοποίηση της Κύπρου διαμέσου των Βάσεων, μετά τον πρόσφατο πόλεμο με το Ιράν. Η εν λόγω προσέγγιση όπως είναι σε θέση να γνωρίζει η «Κ» θα έχει αποτύπωμα και στα εξοπλιστικά προγράμματα της Εθνικής Φρουράς που ναι μεν, εντάσσει σταδιακά αμερικανικά πρότυπα αλλά και διάφορα παρελκόμενα αλλά παράλληλα στοχεύει σε μεγάλες ευρωπαϊκές πλατφόρμες για κύρια οπλικά συστήματα (κύρια άρματα μάχης, ελικόπτερα, αναβάθμιση ατομικών όπλων, κοκ).

Συνεχείς εκπαιδεύσεις

Υπενθυμίζεται πως στο νομοσχέδιο για τον αμυντικό προϋπολογισμό των ΗΠΑ (NDAA), του 2024, είχε ενταχθεί τροπολογία η οποία προβλέπει για πρώτη φορά την ένταξη της Κύπρου στη λίστα των χωρών που μπορούν να επιλεγούν για να συμμετέχουν σε προγράμματα στρατιωτικής εκπαίδευσης για την Ανατολική Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, η Εθνική Φρουρά απέκτησε δικαίωμα συμμετοχής σε πολυμερείς ασκήσεις έως το 2027, επιτρέποντας με αυτό τον τρόπο στην Κύπρο να συμμετάσχει σε στρατιωτικές εκπαιδευτικές ασκήσεις υπό τις Ηνωμένες Πολιτείες μαζί με άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Η τροπολογία 1233 προβλέπει δύο βασικές αλλαγές στον νόμο του 2016 σχετικά με τα προγράμματα στρατιωτικής εκπαίδευσης, καθώς επεκτείνει από το 2026 ως το 2027 τη δυνατότητα εκπαίδευσης των δυνάμεων ασφάλειας χωρών της Ανατολικής Ευρώπης κατά τη διάρκεια κοινών ασκήσεων με τον αμερικανικό στρατό.

Η Ε.Φ. δείχνει να κινείται με γοργούς ρυθμούς ως προς την εναρμόνισή της με αυτά τα πρότυπα με την επόμενη διετία να αναμένεται, ανεξαρτήτως Τραμπ και πολιτικών εξελίξεων στις ΗΠΑ, η αύξηση του αριθμού εισακτέων Κύπριων σε προγράμματα εκπαίδευσης παραγωγικών σχολών των ΗΠΑ πτυχή που σηματοδοτεί την εκ βάθρων αλλαγή νοοτροπίας της Ε.Φ. από τα εκπαιδευτικά προγράμματα άλλων δεκαετιών ή τη μονόπλευρη προσαρμογή στα δυτικά πρότυπα. Η εκπαίδευση σε αυτό το επίπεδο όπως αναφέρουν πηγές της «Κ» δεν επιφέρει μόνο σταδιακή εναρμόνιση και εκσυγχρονισμό με τα νατοϊκά πρότυπα αλλά «αγοράζει και συμμαχίες και διπλωματική τοποθέτηση» εκτός από νέα όπλα.