Η Ολομέλεια της Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε νόμο για τη ρύθμιση της δράσης και της προσφοράς των ομάδων εξειδικευμένων εθελοντών στις κρατικές υπηρεσίες, θεσπίζοντας για πρώτη φορά ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο για τη λειτουργία τους.

Την σχετική πρόταση νόμου που κατέθεσε η Βουλευτής Λευκωσίας Ειρήνη Χαραλαμπίδου και συνδιαμόρφωσε με την συμβολή του Υπουργείου Εσωτερικών, υπερψήφισαν 42 Βουλευτές και καταψήφισαν 4. Εναντίον τάχθηκαν το ΕΛΑΜ και ο Βουλευτής Λεμεσού Ανδρέας Θεμιστοκλέους.

Η νομοθεσία ρυθμίζει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία μητρώου εξειδικευμένων εθελοντών, την εκπαίδευση και τον επιχειρησιακό έλεγχό τους, το πλαίσιο δράσης τους, καθώς και την παροχή μέσων ατομικής προστασίας. Παράλληλα, προβλέπει ότι άτομα που έχουν καταδικαστεί για αδικήματα πρόκλησης πυρκαγιάς δεν μπορούν να αποκτήσουν την ιδιότητα εξειδικευμένου εθελοντή.

Με την ψήφιση του νόμου, επιδιώκεται η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ κρατικών υπηρεσιών και οργανωμένων εθελοντικών ομάδων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις έκτακτων αναγκών και φυσικών καταστροφών.

Κατά τη συζήτηση στην Ολομέλεια, η εισηγήτρια της πρότασης, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, εξέφρασε «ειλικρινείς ευχαριστίες» προς τους εθελοντές, τονίζοντας ότι η νομοθεσία προέκυψε μέσα από πραγματικές εμπειρίες στο πεδίο και από κρίσεις που δοκίμασαν τις αντοχές του κράτους. Όπως ανέφερε, οι εξειδικευμένοι εθελοντές απέδειξαν ότι μπορούν να ενισχύσουν ουσιαστικά την επιχειρησιακή ικανότητα της πολιτείας, ενώ η απουσία θεσμικού πλαισίου δημιουργούσε κενά τόσο σε θεσμικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο.

Υπογράμμισε ακόμη ότι ο νόμος συμβάλλει στην ενίσχυση της ασφάλειας των πολιτών και στην προστασία του περιβάλλοντος, ευχαριστώντας παράλληλα τον Υπουργό Εσωτερικών για την πολιτική βούληση που επέδειξε ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία το συντομότερο δυνατό.

Ο Βουλευτής της Δημοκρατικής Παράταξης, Γιώργος Πενηνταέξ, δήλωσε ότι το κόμμα του θα υπερψηφίσει την πρόταση νόμου, σημειώνοντας πως αυτή καλύπτει ένα σημαντικό κενό ως προς τη συνεργασία των εξειδικευμένων εθελοντών με τις κρατικές υπηρεσίες. Παράλληλα, συνεχάρη την εισηγήτρια για την πρωτοβουλία και εξήρε τη συμβολή του Υπουργείου Εσωτερικών στην προώθηση του νομοθετήματος.

Από την πλευρά της, η Βουλευτής Λευκωσίας Αλεξάνδρα Ατταλίδου επισήμανε ότι, κατά τη ρύθμιση του εθελοντισμού, απαιτείται προσοχή ώστε να διατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ ελέγχου και ευελιξίας, προκειμένου να μη «πνιγεί» η εθελοντική δράση μέσα στη γραφειοκρατία. Τόνισε ότι το κράτος οφείλει να είναι καλύτερα προετοιμασμένο για αποτελεσματικό συντονισμό, κάτι που, όπως ανέφερε,  δεν επιτεύχθηκε στις πρόσφατες πυρκαγιές. Δήλωσε ότι στηρίζει την πρόταση νόμου, ζητώντας ωστόσο λιγότερη γραφειοκρατία, ενιαίο συντονισμό και ουσιαστική στήριξη των εθελοντών πέρα από την απλή θεσμική ρύθμιση.

Από την πλευρά του, ο ανεξάρτητος Βουλευτής Λεμεσού Ανδρέας Θεμιστοκλέους εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι ο νόμος «συντρίβει την έννοια του εθελοντισμού». Όπως ανέφερε, εάν οι εθελοντές ανέμεναν την κρατική καθοδήγηση και τον συντονισμό, η Κύπρος θα είχε υποστεί πολύ μεγαλύτερες καταστροφές και απώλειες σε φυσικές κρίσεις. Κατηγόρησε τη νομοθεσία ότι τυποποιεί ευθύνες και τις μεταθέτει σε κρατικούς λειτουργούς που ενδέχεται να μην είναι παρόντες την κρίσιμη στιγμή, σημειώνοντας ότι ο ίδιος θα καταψηφίσει την πρόταση.

Ο Βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων– Συνεργασία Πολιτών, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, σημείωσε ότι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες οι εθελοντές λαμβάνουν ουσιαστική στήριξη, όπως ασφάλιση ζωής και περιουσίας, κάλυψη αστικής ευθύνης, οικονομικά κίνητρα και εκπαίδευση. Τόνισε ότι τέτοιες πρακτικές ενισχύουν τη συμμετοχή των πολιτών και υποστήριξε την ανάγκη για ισχυρότερη ρύθμιση και καλύτερη διαχείριση των εθελοντικών ομάδων.

Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ, Λίνος Παπαγιάννης, δήλωσε ότι το κόμμα του θα καταψηφίσει, εκφράζοντας ανησυχία ότι η πρόταση νόμου θα οδηγήσει στον αποκλεισμό εθελοντών λόγω αυξημένης γραφειοκρατίας. Αναφέρθηκε στις πυρκαγιές του καλοκαιριού, επισημαίνοντας ότι η παρουσία εθελοντών ήταν καθοριστική, και προειδοποίησε ότι η επιπλέον «χαρτούρα» ενδέχεται να επιφέρει το αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.

Αντίθετα, ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Πανίκος Λεωνίδου, υποστήριξε ότι η δημιουργία μητρώων εθελοντών ανά κρατική υπηρεσία θα επιτρέψει την καλύτερη καταγραφή, ενημέρωση και εκπαίδευσή τους. Όπως ανέφερε, ο στόχος είναι οι εθελοντές να παρεμβαίνουν αποτελεσματικά και με ασφάλεια, υπό συντονισμό, τονίζοντας ότι πρόκειται για σοβαρή προσπάθεια ενίσχυσης –και όχι διάλυσης– του εθελοντισμού.

Η Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Μαρίνα Νικολάου, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντικό το έργο των εθελοντικών ομάδων, επισημαίνοντας ότι ο συντονισμός τους με τα αρμόδια κρατικά τμήματα είναι αναγκαίος, καθώς οι ίδιοι οι εθελοντές διατρέχουν κινδύνους κατά τη δράση τους. Δήλωσε ότι το κόμμα της θα υπερψηφίσει την πρόταση νόμου.

Τέλος, ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΔΗΣΥ, Νίκος Τορναρίτης, ανέφερε ότι το κόμμα του θα υπερψηφίσει την πρόταση στο πλαίσιο που παρουσιάστηκε, υπογραμμίζοντας ότι η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από αυξημένη εξειδίκευση και ανάγκη για κατάλληλη εκπαίδευση. Εξέφρασε την άποψη ότι η πρόταση δεν υποβαθμίζει ούτε συρρικνώνει τον εθελοντισμό, αλλά κινείται προς την κατεύθυνση της ορθολογικής οργάνωσης και αξιοποίησής του.

Ικανοποίηση ΥΠΕΣ για ψήφιση πλαισίου λειτουργίας ομάδων εξειδικευμένων εθελοντών

Την ικανοποίησή του για την ψήφιση από την Ολομέλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων της πρότασης νόμου για τη θεσμοθέτηση του πλαισίου λειτουργίας των ομάδων εξειδικευμένων εθελοντών εξέφρασε ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου.

Σε γραπτή του δήλωση, ανέφερε ότι πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη, προσθέτοντας ότι με τον νέο νόμο θεσμοθετείται για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο λειτουργίας των ομάδων εξειδικευμένων εθελοντών, αναγνωρίζοντας τον καθοριστικό τους ρόλο στην πρόληψη και αντιμετώπιση φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών.

«Στόχος μας είναι η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των κρατικών υπηρεσιών και των εθελοντικών ομάδων, καθώς και η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των εθελοντών σε περιστατικά έκτακτης ανάγκης», σημείωσε ο κ. Ιωάννου.

Πρόσθεσε ότι η πρόταση νόμου συνδιαμορφώθηκε μέσα από στενή συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών, την Πολιτική Άμυνα, την Πυροσβεστική Υπηρεσία, την Αστυνομία, το Τμήμα Δασών, την Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας και την Υπηρεσία Ασθενοφόρων.

Σύμφωνα με τον Υπουργό, μεταξύ άλλων, προβλέπεται η δημιουργία Μητρώου Ομάδων Εξειδικευμένων Εθελοντών, στο οποίο θα καταγράφονται όλες οι αναγνωρισμένες εν ενεργεία ομάδες. Οι ομάδες θα μπορούν να δηλώνουν ενδιαφέρον για εγγραφή στο Μητρώο συγκεκριμένης κρατικής υπηρεσίας, η οποία θα αναλαμβάνει την εκπαίδευσή τους για τα πιθανά σενάρια στα οποία ενδέχεται να κληθούν να συνδράμουν.

Παράλληλα ανέφερε ότι ο νόμος ρυθμίζει ζητήματα που αφορούν την εκπαίδευση, την προετοιμασία και τον εξοπλισμό των ομάδων, καθώς και τις προϋποθέσεις απόκτησης της ιδιότητας του εξειδικευμένου εθελοντή.

Ο Υπουργός Εσωτερικών χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη εξέλιξη ως «σημαντικό βήμα» στην προσπάθεια αναδιοργάνωσης του τομέα πολιτικής προστασίας, σημειώνοντας ότι εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική ενίσχυσης των εθελοντικών ομάδων.

Υπενθύμισε, παράλληλα, ότι τον Σεπτέμβριο του 2024 το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε την επέκταση της ασφαλιστικής κάλυψης όλων των ομάδων εθελοντών που συνδράμουν στην πρόληψη και κατάσβεση πυρκαγιών, ενώ στους εθελοντές της Πολιτικής Άμυνας παραχωρείται ατομικός εξοπλισμός και παρέχεται σχετική εκπαίδευση.

Εξέφρασε ευχαριστίες προς τη Βουλευτή Ειρήνη Χαραλαμπίδου για την πρωτοβουλία και τη συνεργασία στην προώθηση της πρότασης νόμου, σημειώνοντας ότι «η ψήφιση του νόμου αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα του πώς η συνεργασία μεταξύ νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας συμβάλλει ουσιαστικά στην εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος».