Ο τρομπετίστας Milad Khawam από τη Γερμανία, με καταγωγή από τη Συρία και η περφόρμερ Άννη Χούρη παρουσιάζουν στο πλαίσιο φιλοξενίας καλλιτεχνών «Rites of Life: Beauty and Destruction»* παρουσιάζουν στο Windcraft Music Fest  στα Κατύδατα Λευκωσίας την ομώνυμη περφόρμανς, η οποία συνδυάζει πρωτότυπη μουσική και αυτοσχεδιασμό, κίνηση και ποίηση. Το έργο θα παρουσιαστεί δίπλα σε ένα εγκαταλελειμμένο μεταλλείο, πάνω σε ένα λόφο με θέα τη διαχωριστική γραμμή της Κύπρου. Για την περφόρμανς και τα συστατικά του μάς μιλάνε οι δύο δημιουργοί, ο Milad και η Άννη.

–Πρωτότυπη μουσική, αυτοσχεδιασμός, κίνηση και ποίηση… Τι περισσότερο μπορούμε να πούμε για αυτή την περφόρμανς, που τη χαρακτηρίζετε ως εμβυθιστική;
M.K.: Αυτή η περφόρμανς έχει να κάνει με την κατανόηση και τη θεραπεία. Σχεδόν σε κάθε έργο, επιτρέπουμε στον εαυτό μας να διαπεράσει τα συναισθήματά μας, να τα αντιμετωπίσει, να τα επεξεργαστεί και τελικά να κλείσει ένα κεφάλαιο. Η μουσική είναι μόνο ένα εργαλείο που βοηθά την ψυχή μου να κινηθεί σε αυτή τη διαδικασία, ενώ η Άννυ έχει πολλά ακόμα εργαλεία. Οι συνθέσεις είναι πρωτότυπες και η πρωτοτυπία ξεπερνά την ίδια τη μουσική. Κάθε κίνηση, κάθε ήχος και κάθε στιγμή αυτοσχεδιασμού αναδύεται από μια γνήσια εσωτερική ανάγκη έκφρασης και απελευθέρωσης σε κάτι αληθινό. Αυτή η αυθεντικότητα είναι που κάνει την εμπειρία καθηλωτική. Σε κάθε παράσταση το κοινό καλείται όχι μόνο να παρακολουθήσει μια παράσταση, αλλά και να συνδεθεί με μια κοινή ανθρώπινη διαδικασία αίσθησης, κατανόησης, θεραπείας και μεταμόρφωσης.

 «Κάθε κίνηση, κάθε ήχος και κάθε στιγμή αυτοσχεδιασμού αναδύεται από μια γνήσια εσωτερική ανάγκη έκφρασης και απελευθέρωσης σε κάτι αληθινό» λέει ο τρομπετίστας Milad Khawam από τη Γερμανία. © Frederic Batier

–Ποιοι είναι οι κύκλοι της δημιουργίας και της καταστροφής στον σύγχρονο κόσμο;
–A.X.: Καθώς θα χρειαζόμασταν μέρες ολόκληρες για να κατονομάσουμε σε σοβαρό επίπεδο όλους τους κύκλους δημιουργία-καταστροφής, θα μικρολογήσω, καλύτερα! Θα πω για το ατέλειωτο, οριακά αυτοκαταστροφικό doomscrolling που «τηγανίζει» τα εγκεφαλικά κύτταρα του σύγχρονου σάπιενς, που απομυζεί κάθε ίχνος ενέργειας, δημιουργικότητας, κινήτρου, ευχαρίστησης και στερεί άμεσα και έμμεσα τη σύνδεση με τον πραγματικό κόσμο (μέσω αφενός της στέρησης χρόνου από τις σχέσεις στο φυσικό κόσμο και αφετέρου μέσω της αποχαύνωσης που σταδιακά αδρανοποιεί τις κοινωνικές ανάγκες και δεξιότητες). Παραδόξως, όμως, μπορεί κανείς να βρει την ίδια στιγμή εκατοντάδες «μέτρα» έμπνευσης, καλλιτεχνικών αναφορών, καθοδήγησης προς μια πιο υγιή διατροφή, ιδέες για ευεξία, πρακτικότητα, οικολογική βιωσιμότητα και άλλη τόση ωφέλιμη πληροφορία, μέσα στα χιλιόμετρα που έχει σκρολάρει. Πώς καταφέρνεις να διατηρείς μια καθαρή αυτοεικόνα μέσα σ’ όλο αυτό το παραμορφωμένο mirorring της πληροφορίας, βέβαια; Κι ακόμα πιο δύσκολα, πώς μπορείς να «παρα-δρομήσεις» της αδρανοποίησης, του αισθήματος ματαιότητας και αποτυχίας και να περάσεις στην αξιοποίηση της πληροφορίας σαν εργαλείο και όχι σαν ένα νέο ευαγγέλιο που μοιάζει να σε έχει ήδη καταδικάσει στην κόλαση του ανεκπλήρωτου;

–Η δυαδικότητα της Αστάρτης πώς συνδέεται με τον σύγχρονο κόσμο και δη με την Κύπρο;
A.X.: Ο έρωτας, η αγάπη και η δημιουργία αντιρρέπουν του πολέμου, του πόνου, της καταστροφής. Αυτή η δυαδικότητα κρατά το σύμπαν στη «ζωή», κρατά θεότητες όπως η Αστάρτη στα ιερά των πιστών και τους θνητούς εμάς στη διαχρονική αναζήτηση της ισορροπίας, του νοήματος. Οπότε, η σύνδεσή της με το σύγχρονο κόσμο είναι απόλυτα άμεση. Τόσο άμεση, που ακόμα και η χρήση της λέξης «σύνδεση» μοιάζει ήδη να μην αναλογεί, ίσως. Το δίπολο δημιουργίας-καταστροφής είναι μάλλον ο ίδιος ο κόσμος στην ολότητά του, είναι η αφετηρία (?), η «και αεί» συνέχεια, είναι η διαρκής, άχρονη «έκρηξη» που τροφοδοτεί την ύπαρξη. Ανάμεσα, λοιπόν, σ αυτούς τους θηριώδεις μαγνήτες του Κόσμου, ανάμεσα στους ετερώνυμους πόλους της ύπαρξης –και σίγουρα τοποθετημένη στο κέντρο τους, όπως και στο κέντρο της Γης!– βρίσκεται και η Κύπρος του 2026, λοιπόν. Με την επιμονή της να συντάσσεται με γενοκτονικά καθεστώτα, με την απώλεια της ευθύνης του κράτους προς τον πολίτη, με την αισχροκέρδεια ντόπιων μεγαλοεπενδυτών, την ανοχή στην αισχροκέρδεια ξένων μεγαλοεπενδυτών, με την α-λα-καρτ διαχείριση στα ανθρώπινα δικαιώματα, το στρουθοκαμηλισμό στις γυναικοκτονίες, αλλά ταυτόχρονα με τους ανθρώπους που έχουν τη ζεστασιά από τα 40άρια του Αυγούστου, τη γειτόνισσά μου που μου είπε ένα ενθουσιώδες «καλημέρα, άγγελε μου!» το πρωί, όταν την είδα στο πάρκινγκ, τους ανθρώπους που απ’ το υστέρημά τους φροντίζουν τόσα αδέσποτα γατιά κι ας είναι τα αδέσποτα γατιά πιο πολλά κι απ’ τους Κυπραίους σε πληθυσμό, τους γονείς που είναι διατεθειμένοι να υποστηρίξουν τα όνειρα των παιδιών τους ακόμα κι αν αυτό σημαίνει όσπρια 5 στις 7, τους νέους καλλιτέχνες που συσπειρώνονται καλοκαιριάτικα και δημιουργούν κοινότητες και βρίσκουν την ενέργεια –μέσα στην κυπριακή αργύτητα– να δημιουργούν, με την αφρίζουσα αγνότητα μιας χώρας που την περιφρουρεί η θάλασσα.

–Πιστεύετε ότι πλησιάζουμε στα έσχατα; Διανύουμε μία εποχή δύσκολή…
M.K.: Δεν πιστεύω ότι πλησιάζουμε στο τέλος του κόσμου, αλλά ίσως πλησιάζουμε στο τέλος του κόσμου όπως τον έχουμε γνωρίσει. Σε όλη την ιστορία, οι άνθρωποι πάντα φοβόντουσαν τις μεγάλες αλλαγές, αλλά αυτό που βιώνουμε τώρα είναι μια βαθιά αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας της κοινωνίας, και αυτό συμβαίνει με ταχύτητα άνευ προηγουμένου. Πολλές από τις αξίες, τα εκπαιδευτικά συστήματα και τους τρόπους ζωής που διαμόρφωσαν τις προηγούμενες γενιές αμφισβητούνται από τις νέες πραγματικότητες. Ο κόσμος εξακολουθεί να προσπαθεί να προσαρμοστεί σε αυτές τις αλλαγές, και από πολλές απόψεις, οι κοινωνικές μας δομές δεν έχουν ακόμη ανταποκριθεί πλήρως σε αυτές.
Αντί να αντιστεκόμαστε σε αυτή τη μεταμόρφωση, πιστεύω ότι πρέπει να αναζητήσουμε νέες εναλλακτικές και να αποδεχτούμε ότι μερικά από τα πράγματα που κάποτε θεωρούσαμε φυσιολογικά ή μόνιμα μπορεί να μην μας εξυπηρετούν πλέον. Μόλις αποδεχτούμε ότι η αλλαγή είναι μέρος της ζωής, μπορούμε να προχωρήσουμε με μεγαλύτερη διαφάνεια, δημιουργικότητα και αυτοπεποίθηση και να αρχίσουμε να χτίζουμε ένα μέλλον που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της εποχής μας.

–Θεωρώ πως ζούμε στην εποχή της απόλυτης ατομικότητας… Πόσο εύκολο είναι να αντισταθούμε στη βία των ημερών μας;
M.K.: Η ατομικότητα είναι κάτι που βίωσα πιο βαθιά όταν μετακόμισα στη Γερμανία, καθώς είναι μια μεγάλη διαφορά μεταξύ ανατολής και δύσης. Έχει και θετικές και αρνητικές πλευρές. Από τη μία πλευρά, η ελευθερία, η ανεξαρτησία και η προσωπική έκφραση είναι σημαντικές αξίες που επιτρέπουν στους ανθρώπους να αναπτυχθούν και να ανακαλύψουν ποιοι είναι. Από την άλλη πλευρά, όταν η ατομικότητα γίνεται υπερβολικά κυρίαρχη, οι άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται απομονωμένοι, αποσυνδεδεμένοι και σαν να μην ανήκουν πουθενά.
Για εμένα, η κοινότητα είναι μέρος της απάντησης. Ως άνθρωποι, έχουμε τη θεμελιώδη ανάγκη να ανήκουμε σε κάτι μεγαλύτερο από εμάς. Χρειαζόμαστε σύνδεση, υποστήριξη και κοινές εμπειρίες. Είναι πολύ δύσκολο να ταξιδέψεις στη ζωή όταν ο καθένας αισθάνεται μόνος, ακόμη και όταν προσπαθεί να είναι μοναδικός και ανεξάρτητος. Η αντίσταση στη βία και την ένταση της εποχής μας δεν είναι μόνο να σταθεί κανείς απέναντι στη σύγκρουση, πρόκειται επίσης και για την ανοικοδόμηση των ανθρώπινων συνδέσεων. Πρέπει να βρούμε μια ισορροπία μεταξύ της προσωπικής ελευθερίας και της συλλογικής συμμετοχής. Όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι είναι ορατοί, ότι υποστηρίζονται και είναι μέλη μιας κοινότητας, είναι σε καλύτερη θέση να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις με συμπόνια παρά με φόβο.

«Στο συγκεκριμένο πρότζεκτ αναζητούμε μια άλλη λειτουργία θεατή-συμμετέχοντα. Μέσω της συνθήκης της ηχοκινητικής τελετουργίας, εξερευνούμε τις δυνατότητες στον ενδιάμεσο χώρο παρατήρησης-βιώματος-δράσης» λέει η Άννη Χούρη για την περφόρμανς «Rites of Life: Beauty and Destruction». (still from 33°39'19.1"E (2024), director/cinematography Angelos Charalambous).

 –Πόσο εύκολο είναι να μετακινηθούμε πραγματικά από τη θέση του παρατηρητή σε αυτή του δρώντα;
A.X.: Προφανώς, η βυθισμένη στα ΜΚΔ καθημερινότητα μας έχει φέρει με μαθηματική ακρίβεια στο αδιέξοδο της διαρκούς και φαινομενικά αναπόφευκτης παθητικής παρατήρησης. Και δεν είναι τυχαία τα αστρονομικά ποσά που διοχετεύονται στη συντήρηση αυτής της συνθήκης. Παρ’ όλα αυτά, θέλω να πιστεύω ότι σύντομα, με τη ραγδαία άνοδο της φασιστοποίησης της κοινωνίας και τον απολυταρχισμό που γεννά η επικρατούσα συμμαχία διεφθαρμένων κυβερνήσεων - δισεκατομμυριούχων, θα αναγκαστούμε να έρθουμε αντιμέτωποι με την πραγματικότητα αυτή της παθητικότητας και των συνεπειών της και θα μετακινηθούμε ενεργά, αισίως, προς τη θέση του δρώντα. Τώρα, στην αντιστοιχία με ένα καλλιτεχνικό έργο, η εγκαθιδρυμένη ρύθμιση είναι αυτή του θεατή, της ήσυχης και αποστασιοποιημένης παρακολούθησης. Χωρίς αυτή η ρύθμιση να είναι προβληματική, στο συγκεκριμένο πρότζεκτ αναζητούμε μια άλλη λειτουργία θεατή-συμμετέχοντα. Μέσω της συνθήκης της ηχοκινητικής τελετουργίας, εξερευνούμε τις δυνατότητες στον ενδιάμεσο χώρο παρατήρησης-βιώματος-δράσης.

 Πληροφορίες

«Rites of Life: Beauty and Destruction», με τους καλλιτέχνες Milad Khawam στην τρομπέτα και την Άννη Χούρη στην performance: Κυριακή 26 Ιουλίου, ώρα 7:30 μ.μ. Ξέφωτο, Κατύδατα, Λευκωσία.

* Το πρόγραμμα φιλοξενίας καλλιτεχνών υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Φεστιβάλ για Αναδυόμενους Καλλιτέχνες (EFFEA) και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Διοργανώνεται από το Windcraft Music Fest σε συνεργασία με το AL.Festival (Γερμανία) και το Anopolis World Music Festival (Ελλάδα).