Γράφει ο Αιμίλιος Χαρμπής

ΒΕΝΕΤΙΑ – ΑΠΟΣΤΟΛΗ. Η πιο πολυσυζητημένη, μακράν, ταινία του περυσινού Φεστιβάλ Βενετίας δεν ήταν εκείνη που κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα, δηλαδή το «Father Mother Sister Brother» του Τζιμ Τζάρμους, αλλά η «Φωνή της Χιντ Ρατζάμπ» της Κάουθερ Μπεν Χάνια, η οποία αφηγήθηκε μια συγκλονιστική ιστορία από την πολιορκημένη Γάζα. Οι θεατές, ακόμη και των δημοσιογραφικών προβολών, έβγαιναν τότε από τις αίθουσες με δάκρυα στα μάτια, συγκινημένοι από την ιστορία της μικρής Χιντ, η οποία δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από τον ισραηλινό στρατό. Το πρωί της Πέμπτης, έπειτα από την πρώτη προβολή τού (εντός διαγωνιστικού) ντοκιμαντέρ «NAZA» των Ισραηλινών Γιουβάλ Αμπραχάμ και Ρέιτσελ Ζορ, δεν υπήρχαν δάκρυα ή θρήνος, παρά μόνο ένα βουβό σοκ, ανάμεικτο με θυμό για όσα είχαν μόλις αποκαλυφθεί στην οθόνη.

Το ντοκιμαντέρ, που φέρει (και) τη σφραγίδα του βρετανικού Guardian, έχει κινηματογραφηθεί σχεδόν εξ ολοκλήρου σε μια ταράτσα του νυχτερινού Τελ Αβίβ, εκεί όπου οι δημιουργοί του «εξομολογούν» μια σειρά από αναλυτές δεδομένων του ισραηλινού στρατού, οι οποίοι εργάστηκαν τα τελευταία χρόνια σε επιχειρήσεις εναντίον στόχων στη Γάζα. Τα πρόσωπά τους είναι κρυμμένα στο σκοτάδι, ενώ η φωνή τους είναι ντουμπλαρισμένη, όπως μας εξηγούν οι εναρκτήριοι τίτλοι. Ακόμη και ο γραφικός τους χαρακτήρας αποκρύπτεται, όταν μεταφέρουν σκιτσάροντας όσα έβλεπαν στις οθόνες των υπολογιστών τους. Το γιατί θα το καταλάβουμε σύντομα, όταν π.χ. θα αρχίσουν να περιγράφουν τη λειτουργία του ΑΙ συστήματος Lavender, χάρη στο οποίο οι ισραηλινές δυνάμεις γνωρίζουν, μέσω των τηλεφώνων, πού (πιθανότατα) βρίσκονται οι στόχοι τους.

«ΝΑΖΑ» στην κωδική γλώσσα των IDF είναι οι παράπλευρες απώλειες. Ενα «ΝΑΖΑ», δύο «ΝΑΖΑ» κ.ο.κ. για κάθε άμαχο που μπορεί να σκοτωθεί κατά την εξολόθρευση ενός στόχου, προερχόμενου από τη Χαμάς. «Η πιο συνηθισμένη φράση που άκουγες ήταν “20 ΝΑΖΑ” πριν από την έγκριση για τον βομβαρδισμό ενός κτιρίου στη Γάζα», λέει ένας συνεντευξιαζόμενος. Είκοσι ζωές αμάχων για έναν συχνά απλό μαχητή της Χαμάς. Παρακάτω πάντως μαθαίνουμε ότι το πράσινο φως δόθηκε ακόμη και σε περίπτωση που οι πιθανές απώλειες αμάχων άγγιζαν τους 500…

Είναι πραγματικά ανατριχιαστικός ο τρόπος με τον οποίο οι αναλυτές περιγράφουν το σύστημα εξολόθρευσης ολόκληρων οικογενειών, αλλά και τη δική τους εμπειρία, ακούγοντας –μέσα από τις τηλεφωνικές συσκευές– τις φωνές, τα παιδικά γέλια ή ένα ζευγάρι που καβγαδίζει, ακριβώς τη στιγμή που οι βόμβες πέφτουν για να τερματίσουν τις ζωές τους. «Υπήρχε συζήτηση για να μας προσφέρουν ψυχολογική υποστήριξη, όμως δεν τη χρειαζόμασταν. Απολαμβάναμε αυτό που κάναμε… τα επιτυχημένα χτυπήματα», λέει ένας άλλος ομιλητής, αποκαλύπτοντας τα πιο σκοτεινά μονοπάτια που μπορεί να πάρει ο ανθρώπινος νους. Ο ίδιος θα παραδεχθεί ότι ο τρόπος που σκεφτόταν τότε δεν διέφερε πολύ από εκείνον των ναζί που εξολόθρευσαν τους ομοεθνείς του, κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Βιογραφία Μασκ

Σοκαριστικό, αν και σε διαφορετικό επίπεδο, είναι και το ντοκιμαντέρ «Musk» του Αλεξ Γκίμπνεϊ με θέμα τον Ελον Μασκ, το οποίο έκανε πρεμιέρα επίσης στη Βενετία. Σε μια μαραθώνια non-fiction βιογραφία διάρκειας τεσσάρων ωρών, ο βραβευμένος με Οσκαρ σκηνοθέτης επιχειρεί να παρουσιάσει το πλήρες πορτρέτο ίσως του πιο διάσημου –και σίγουρα του πιο αμφιλεγόμενου– από τη σύγχρονη γενιά των τεχνολογικών κροίσων. Για να το επιτύχει διεξάγει μια μακρά σειρά από συνεντεύξεις, από εργαζομένους στη NASA, στο πρώην Twitter και εξειδικευμένους δημοσιογράφους, μέχρι τις πρώην συζύγους και φιλενάδες του Μασκ, όπως η influencer Ασλεϊ Στ. Κλερ, μητέρα του τελευταίου από τα 13 παιδιά του, η οποία μάλιστα βρέθηκε και στην πρεμιέρα της ταινίας στη Μόστρα.

Ο ίδιος ο Ελον Μασκ δεν παίρνει βέβαια μέρος, όμως εμφανίζεται ως ΑΙ δημιούργημα υποστηρίζοντας τις «απόψεις» του – το γιατί δεν παίρνει μέρος μπορεί να το καταλάβει κανείς εύκολα από τα όσα καταγράφονται εδώ: ο επικίνδυνος μύθος των πλήρως αυτοοδηγούμενων αυτοκινήτων, που έχει οδηγήσει στον θάνατο δεκάδες οδηγούς Tesla, καθώς και ο αστοιχείωτος ισχυρισμός ότι ο άνθρωπος μπορεί να εποικίσει άμεσα τον Αρη· οι αποκαλύψεις για την τραυματική παιδική του ηλικία, τις οποίες κάνει ο ίδιος ο πατέρας του, Ερολ Μασκ· η εμμονή με τη δημιουργία μιας στρατιάς απογόνων που θα φέρουν το «ξεχωριστό» DNA του· ο εναγκαλισμός και η γενναιόδωρη προεκλογική υποστήριξη στον Ντόναλντ Τραμπ, με (προφανές) αντάλλαγμα το κουκούλωμα των βρώμικων υποθέσεών του (βλ. Tesla). Η ταινία πρόκειται να κυκλοφορήσει στην πλατφόρμα του HBO.