Οπως στην Ιρλανδία, τελικά τα δικαστήρια θα πρέπει να δείξουν τις αντοχές τους και στην Κύπρο

Σαν την O’Doherty, λίγες καριέρες πέτυχαν στη δημοσιογραφία. Ένα ισχυρό όνομα στον χώρο της, στην Ιρλανδία, η Gemma O’Doherty δούλεψε στην Irish Independent για μιάμιση δεκαετία και κάτι και σάρωσε, όχι μόνο βραβεία, αλλά και λαβράκια. Από τη διερεύνηση θανάτου, στην οποία ο φάκελος έκλεισε περίεργα και με συνοπτικές διαδικασίες, μέχρι τη μαζική διαγραφή εξωδίκων για πολιτικούς, με συνενοχή των ανωτάτων βαθμίδων της αστυνομίας, τόλμησε να τα βάλει με τις Αρχές και αποδείχθηκε επιδραστική στο έργο της.

Προκάλεσε ακόμα και παρεμβάσεις της Transparency International για απειλές από πολιτικούς και ήταν πάντα μια φωνή που έδειχνε πως τολμούσε να βγάλει στη φόρα σκάνδαλα και διαπλοκή με προσωπικό κίνδυνο, δεχόμενη πυρά, χάνοντας τη δουλειά της (κέρδισε την αγωγή), και θέτοντας τον εαυτό της υπό διωγμό.

Στα τέλη του 2022, έτρεξε ένα καυτό θέμα, με τίτλο «Αιφνίδιοι Θάνατοι», με το οποίο παρέθεσε 42 περιπτώσεις Ιρλανδών που έχασαν τη ζωή τους ξαφνικά. Το μεγάλο ερώτημα ήταν, προφανώς, τι συμβαίνει και τι τους προκαλεί. Στο κείμενο σημειώνεται πως ο κοινός παρονομαστής φαίνεται πως είναι ο εμβολιασμός για τον Covid.

Όπως οι φωτογραφίες άλλων 41 θυμάτων, έτρεξε κι αυτή του Diego Gilsenan, ενός 18χρονου που έθεσε τέρμα στη ζωή του και δεν είχε καμία σχέση με τους εμβολιασμούς. Κι εκεί, άρχισε το πράγμα να παίρνει περίεργες διαστάσεις. Η μητέρα του Gilsenan ζήτησε να αφαιρεθεί η φωτογραφία του. Η δημοσιογράφος αρνήθηκε και αργότερα κατηγορήθηκε για παρενόχληση της μητέρας του αποθανόντος. Η κατάσταση έφτασε στα δικαστήρια, τα οποία, πάντως, η δημοσιογράφος θεωρεί διεφθαρμένα.  

Η O’Doherty ήταν καταιγιστική: Η μητέρα, λέει, έχει «οικογενειακές» διασυνδέσεις «με το έγκλημα και κατάχρηση ουσιών», έχει «ενδιαφέρουσες» σχέσεις με τόπακες πολιτικούς και προειδοποίησε ότι θα προχωρήσει σε αποκαλύψεις για τον εργοδότη της. Ο αποθανών γιός της, λέει, ήταν μπλεγμένος με θέματα που σχετίζονται με την εμπορία ναρκωτικών «σε μια πόλη πλημμυρισμένη από κοκαΐνη, κάνναβη και ηρωίνη», ενώ έκανε λόγο και για «σκοτεινούς παίκτες» με επιρροή, για εμπλοκή του IRA και της MI5. Αναφέρθηκε ακόμα σε μια οργανωμένη προσπάθεια να πληγεί η ίδια, παρά την ύπαρξη τεκμηρίων που αλλάζουν την εικόνα του θανάτου του νεαρού Diego Gilsenan. Και, φυσικά, αναφέρθηκε στον οργανωμένο ρόλο των μέσων μαζικής ενημέρωσης σε μια συνωμοσία εναντίον της ίδιας της O’Doherty.

Κι ενώ την τρέχουν τα δικαστήρια, πάντως, δεν έχει ξεκαθαρίσει κατά πόσο, όταν έγραφε το ρεπορτάζ της, η δημοσιογράφος ήξερε πως η αιτία θανάτου του Diego Gilsenan δεν είχε σχέση με την πανδημία, την οποία αποδίδει σε συνωμοσία. Η φωτογραφία του, σε κάθε περίπτωση, προήλθε από ιστοσελίδα με αγγελίες θανάτου, την RIP.ie, όπου, πράγματι, αναφέρεται ότι ο θάνατός του προήλθε «απότομα» (suddenly). Αυτό, φαίνεται, αρκούσε ως «τεκμήριο» για τη συνωμοσία των Αρχών σε σχέση με τον αναγκαστικό εμβολιασμό για την πανδημία.

Η δημοσιογράφος, πάντως, με μια μακρά καριέρα γεμάτη επαίνους και βραβεία, με διαχρονικά επίμονο ρεπορτάζ που αποκάλυψε σκάνδαλα και διαφθορά, επιμένει στη θέση της ότι δεν παρενόχλησε τη μητέρα και πως έκανε ως πρέπει τη δουλειά της.

Όπως στην περίπτωση της O’Doherty, έτσι και σε πολλές άλλες, το τελικό ερώτημα είναι κατά πόσο το «δίκαιο», οι πρότερες αποκαλύψεις και η γενικότερη πορεία λειτουργούν για τον καθένα ως ζυγαριά. Αν ένας δικαστής βάλει, λόγου χάριν, στην πιλάντζα (παλάντζα), μια σειρά από ορθές, δύσκολες αποφάσεις εναντίον εγκληματιών, αυτό του δίνει το δικαίωμα να λειτουργήσει «και μια φορά» διεφθαρμένα; Αν, για παράδειγμα, ένας αστυνομικός τρέξει –με κίνδυνο– και συλλάβει, ας πούμε, 10-20 εγκληματίες, αυτό του δίνει το δικαίωμα να κάψει και έναν αθώο; Αν ένας αξιωματούχος, στο πλαίσιο των καθηκόντων του, καταγγείλει κακοδιαχείριση ή κακές αποφάσεις, αυτό του δίνει το δικαίωμα να βγει μπροστά εκ νέου, με στρεβλωμένα στοιχεία σε βάρος ατόμων που ήταν αθώοι;

Σαν την πιο πάνω περίπτωση, μπορεί ακόμα να διερωτηθεί κανείς κατά πόσο ένας δημοσιογράφος, αφού βγάλει στη φόρα σκάνδαλα και συνωμοσίες, αυτό του δίνει το δικαίωμα να πει μετά και ψέματα για να στηρίξει ένα αφήγημα που μπορεί να είναι μεν πελλάρες, αλλά είναι πιστευτό. Και, ιδίως όταν, για να είναι πιστευτό, πρέπει να γεμίσει τα κενά με τεκμήρια όπως της O’Doherty, τα οποία εξυπηρετούν το αφήγημα, αλλά όχι απαραίτητα και την αλήθεια. Ενίοτε καλοπροαίρετα. Συνήθως, όμως, όχι.

Το χειρότερο σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι πως πάντα υπάρχουν θύματα. Ακόμα κι αν αυτά δεν μπορούν να ταυτοποιηθούν, με όνομα και προσωπικό κόστος, ακόμα κι αν δεν χαλάσει η υγεία τους με εγκεφαλικό ή ακόμα κι αν δεν πληγεί η υπόληψή τους και η καριέρα τους, ακόμα κι αν δεν αποτελεί βαθύτατο τραύμα η άδικη χρήση αγαπημένων τους «για να γωνιάσει το αφήγημα», το σύνολο της κοινωνίας δέχεται μια μεγάλη ήττα. Εκμεταλλευόμενοι την καλή τους φήμη, διαλύουν τα πάντα, φτάνει να διαφυλάξουν τους δικούς τους σκοπούς: Να πιάσουν κλικς, να κερδίσουν ψήφους, να πουλήσουν φύλλα, να κρατήσουν ζωντανή την εντύπωση πως αυτό που λάμπει πίσω τους δεν είναι λάμπα, αλλά φωτοστέφανο.

Οπως στην Ιρλανδία, έτσι και στην Κύπρο, οι θεσμοί συνεχίζουν να εισπράττουν απαξίωση, σε μεγάλο βαθμό, διότι έγιναν –με την ανικανότητα, την ανεπάρκεια και την αναποτελεσματικότητά τους– ένας εύκολος στόχος για τέτοιες συμπεριφορές. Έχουν, όμως, ακόμα κάποιες ευκαιρίες να λειτουργήσουν ορθολογικά. Στα δύσκολα.

Εν τω μεταξύ, η O’Doherty κατέβηκε στις εκλογές το 2020, λαμβάνοντας 2% των ψήφων. Από τη μια, ένα τρομακτικό 2% των Ιρλανδών έχαψαν τα αφηγήματα, ενδεχομένως και λόγω πρότερου βίου της δημοσιογράφου. Από την άλλη, η καμπάνια δεν έπιασε τόπο και φάνηκε πως τέτοιες «προεκλογικές» δεν υπόσχονται πολλά.