
Μιχάλης Περσιάνης
Η Ρανέβσκαγια κάποια στιγμή, κοιτάζοντας από το παιδικό της δωμάτιο, νόμισε πως είδε την μητέρα της –νεκρή από χρόνια- να περπατά ανάμεσα στα δέντρα, φορώντας ένα λευκό φόρεμα. Ήταν ένα κτήμα που αγαπούσε βαθιά. Ήταν τα παιδικά της χρόνια, ο γιός της που πνίγηκε, η ανάμνηση χρόνων που χάθηκαν, ακόμα και η νοσταλγία για προοπτικές που δεν ήρθαν ποτέ. Δεν μπορούσε καν να σκεφτεί το σχέδιο του Λοπάχιν.
Η οικογένεια όμως ήξερε πολύ καλά –από την πρώτη πράξη- πώς θα τελείωνε το έργο. Οι προθεσμίες πλησίαζαν ενώ τα χρέη συσσωρεύονταν. Η απώλεια –όχι απλά μιας περιουσίας, αλλά μιας ιδέας- ήταν πλέον ορατή.
Αν ήταν ιδιωτική εταιρεία, θα είχαμε αποχωρήσεις για ένα τόσο σοβαρό rookie mistake
Λύσεις υπήρχαν και οι προειδοποιήσεις επαναλαμβάνονταν μαζί με παρεναίσεις. Η οικογένεια όμως δεν ήθελε να αλλάξουν τα πράγματα. Πόνταρε τα πάντα στην προπτική πως κάτι θα συμβεί. Ένας από μηχανής θεός, μια κληρονομιά, ένας συγγενής. Ένα θαύμα, ένα τέλοσπάντων φυσικό αέριο, ένα κοίτασμα, ένα ντηλ με το Ισραήλ, μια διασύνδεση.
Για χρόνια, ολόκληρο το ενεργειακό σύστημα της Κύπρου λειτούργησε κάτω από την συλλογική βεβαιότητα ότι, όχι μόνο θα έρθει το Φυσικό Αέριο, αλλά όταν θα έρθει, θα σώσει την παρτίδα για όλη την ακινησία των ετών και χρόνων κατά τα οποία δεν γινόταν τίποτε. Λίγο ακόμη υπομονή. Λίγος ακόμη χρόνος. Λίγη ακόμη αναμονή μέχρι να φθάσει η λύση που θα μειώσει το κόστος και τους ρύπους, που θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα και τις τιμές, και το κόστος και το δίκτυο. Οι συντεχνίες, πάντως προειδοποιούσαν. Το ίδιο και διάφοροι τύποι άλλοι, σε βαθμό που κινδυνεύουν να γίνουν γραφικοί.
Σήμερα η ΑΗΚ προειδοποιεί πως υπάρχει κίνδυνος στην επάρκεια και ανοίγει ένα νέο κύκλο στο blame game της ενέργειας.
Στη Μονάδα 6 στο Βασιλικό, επένδυση ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ ήταν αποκλειστικά σχεδιασμένη γύρω από την υπόθεση της έγκαιρης άφιξης φυσικού αερίου. Σήμερα συζητούμε ακόμη τρόπους μετατροπής της. Η απόφαση για μια τόσο κρίσιμη υποδομή λήφθηκε στη βάση μιας υπόθεσης εργασίας επί της οποίας δεν υπήρχε έλεγχος. Αν ήταν ιδιωτική εταιρεία, θα είχαμε αποχωρήσεις για ένα τόσο σοβαρό rookie mistake.
Το δεύτερο ζήτημα αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Είναι αλήθεια ότι η ΡΑΕΚ επέβαλε περιορισμούς και ότι η πολιτεία προώθησε ένα μοντέλο που ευνοούσε περισσότερο την ιδιωτική ανάπτυξη έργων. Η Ελεγκτική Υπηρεσία, όμως, έθεσε ερωτήματα για το κατά πόσο προηγούμενα διοικητικά συμβούλια αντέδρασαν με την απαιτούμενη ένταση σε ένα ζήτημα στρατηγικής σημασίας. Το άλλοθι του «δεν με αφήσαν» δεν είναι ικανοποιητικό. Εκεί, το ερώτημα που θέτει και η Ελεγκτική Υπηρεσία, είναι: «και όταν σου είπαν όχι, εσύ τί έκανες;»
Ακόμα πιο σοβαρό, όμως, είναι το ζήτημα του δικτύου και της αποθήκευσης. Οι διακοπές, όχι μόνο δεν τυγχάνουν καλύτερης διαχείρισης, αλλά το φαινόμενο δείχνει να επιδεινώνεται. Το 2025 οι περικοπές έφθασαν περίπου τις 306 GWh, σχεδόν το μισό της παραγωγής των σχετικών εγκαταστάσεων ΑΠΕ, ενώ τους πρώτους πέντε μήνες του 2026 χάθηκαν περίπου 162 GWh, ποσοστό που, κατά κάποιες εκτιμήσεις αντιστοιχεί σε πάνω από 65% της δυνητικής ηλιακής παραγωγής για την περίοδο αυτή.
Μια οικονομία η οποία μιλά ad nauseam για μετάβαση, για ανάγκη νέας παραγωγής, για κινδύνους επάρκειας και για υψηλό κόστος ηλεκτρισμού, ταυτόχρονα απορρίπτει τεράστιες ποσότητες ενέργειας που έχουν ήδη παραχθεί. Υπάρχει, προφανώς, αποτυχία.
Το δίκτυο, η αποθήκευση και οι μηχανισμοί εξισορρόπησης δεν αναπτύχθηκαν με την ίδια ταχύτητα που αναπτύχθηκαν τα φωτοβολταϊκά. Η χώρα αναγκάζεται να κρατά συμβατικές μονάδες σε λειτουργία για λόγους σταθερότητας και αδράνειας του συστήματος, ακόμη και όταν υπάρχει άφθονη διαθέσιμη ηλιακή παραγωγή.
Είναι αλήθεια ότι η ΑΗΚ δεν ελέγχει μόνη της ούτε το δίκτυο ούτε το ρυθμιστικό πλαίσιο. Είναι επίσης αλήθεια ότι πολλές από τις αποφάσεις αυτές ανήκουν στην πολιτεία, την κυβέρνηση και στους αρμόδιους διαχειριστές. Όμως η ΑΗΚ ήταν ο οργανισμός που γνώριζε καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο ότι η μαζική διείσδυση φωτοβολταϊκών χωρίς αποθήκευση θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε μαζικές περικοπές. Γνώριζε ότι ένα απομονωμένο νησιωτικό σύστημα δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην επέκταση της παραγωγής. Χρειαζόταν παράλληλα μπαταρίες, ευφυέστερα δίκτυα και νέες μορφές ευελιξίας.
Υπάρχει, επομένως, το σοβαρότατο, αλλά υποβαθμισμένο ζήτημα που αφορά στην κουλτούρα σχεδιασμού.
Ενώ χαζεύαμε τη θάλασσα, περιμένοντας να φέρει το αέριο, η αποθήκευση ενέργειας παρέμεινε περιορισμένη. Οι εναλλακτικές μορφές ευελιξίας του συστήματος κινήθηκαν ελάχιστα. Οι γηρασμένες μονάδες συνέχισαν να αποτελούν κρίσιμο πυλώνα της ασφάλειας εφοδιασμού. Και η χώρα βρέθηκε να αντιμετωπίζει κινδύνους επάρκειας κάθε καλοκαίρι ενώ εξακολουθούσε να περιμένει το ίδιο έργο που περίμενε και πριν από δέκα χρόνια.
Για να είμαστε δίκαιοι, η ευθύνη δεν ανήκει αποκλειστικά στην ΑΗΚ. Ανήκει επίσης στις κυβερνήσεις, στη ΡΑΕΚ, στη ΔΕΦΑ, στην ΕΤΥΦΑ και σε όλους όσοι συμμετείχαν στη λήψη αποφάσεων. Η κυβέρνηση αρνήθηκε να επιβάλει KPIs στα Συμβούλια, αφού αυτό θα χαλούσε τη σούπα των διορισμών. Όμως η ΑΗΚ δεν ήταν ένας παθητικός παρατηρητής. Ήταν ο μεγαλύτερος τεχνικός οργανισμός στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής. Αν κάποιος όφειλε να χτυπά πιο έντονα και πιο επίμονα το καμπανάκι του κινδύνου και να απαιτεί εναλλακτικά σχέδια, αυτός ήταν πρωτίστως η ΑΗΚ. Δεν θέλαμε, όμως, να χαλάσει η ιδέα της «μια από τα ίδια» λογικής, ενός φορέα ρομαντικού που κάνει θαύματα, ενός βυσσινόπηπου που δεν πρέπει να αλλάξει.
Σε κάθε περίπτωση, στην τελευταία πράξη, η αυλαία πέφτει όταν ακούγονται τα τσεκούρια που κόβουν τα δέντρα του βυσσινόκηπου.








