Kathimerini.gr
Το νερό θα αποτελέσει στο μέλλον έναν εξαιρετικά σημαντικό πόρο στη Σελήνη, τόσο για την επιβίωση των αστροναυτών και για την καλλιέργεια τροφίμων, όσο –ενδεχομένως– και για την παραγωγή καυσίμων πυραύλων.
Μερικά από τα πιο υποσχόμενα σημεία όπου πιστεύεται ότι υπάρχει νερό είναι οι σκιεροί κρατήρες στην επιφάνεια της Σελήνης. Τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Κίνα σχεδιάζουν να κατασκευάσουν τις δικές τους βάσεις στον νότιο πόλο του φεγγαριού και η επιλογή αυτής της τοποθεσίας δεν είναι τυχαία καθώς θεωρείται ότι περιέχει αποθέματα πολύτιμου νερού, είτε με τη μορφή πάγου, είτε σε υγρή μορφή στο υπέδαφος.
Νερό, το πετρέλαιο του Διαστήματος
Το νερό αποτελείται από υδρογόνο και οξυγόνο, δύο στοιχεία που όταν υγροποιηθούν, μπορούν να αναφλεγούν και να χρησιμοποιηθούν ως εξαιρετικά αποδοτικά καύσιμα για πυραύλους. Αν τα μελλοντικά πλάνα των επιστημόνων υλοποιηθούν, ο νότιος πόλος θα μετατραπεί σε αποθήκη καυσίμων, ικανή να παράγει το δικό της προωθητικό υλικό, καθιστώντας το ταξίδι προς τον πλανήτη Αρη σημαντικά ευκολότερο.
«Τα οφέλη από την παραγωγή άφθονου προωθητικού υλικού στην επιφάνεια της Σελήνης είναι τεράστια», λέει ο Τζορτζ Σόουρες, μηχανολόγος μηχανικός στο Colorado School of Mines. «Το νερό είναι το πετρέλαιο του Διαστήματος».
Η τεχνολογία που απαιτείται για τη μετατροπή του νερού σε πολύτιμο καύσιμο είναι ήδη γνωστή και δοκιμασμένη, αλλά μέχρι σήμερα έχει εφαρμοστεί μόνο στη Γη. Το χαμηλό βαρυτικό πεδίο και οι ακραίες συνθήκες του νότιου πόλου της Σελήνης αποτελούν ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον. «Δεν έχουμε ιδέα αν θα λειτουργήσει υπό αυτές τις συνθήκες», λέει ο Πολ Ζέιμπελ, ερευνητής στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διαστημικών Συστημάτων DLR στη Βρέμη. Και υπάρχει μόνο ένας τρόπος για να το μάθουμε.
Αναζητώντας το νερό στη Σελήνη
Το πρώτο βήμα θα είναι να διαπιστωθεί πού ακριβώς κρύβεται το νερό της Σελήνης. Οι αστροναύτες δεν έχουν κάνει επιτόπιες έρευνες τον νότιο πόλο – και παρότι στοιχεία από διαστημικούς ανιχνευτές της NASA και της ινδικής διαστημικής υπηρεσίας επιβεβαιώνουν ότι περιέχει νερό, άγνωστο παραμένει το μέγεθος των αποθεμάτων.
Οταν το φως του Ηλιου πλήττει την επιφάνεια της Σελήνης, η θερμοκρασία μπορεί να φτάσει τους 121 βαθμούς Κελσίου, ενώ στο σκοτάδι μπορεί να πέσει στους -245. Ακόμη και στις πιο ψυχρές περιοχές της Σελήνης, o πάγος τείνει να εξαχνώνεται και να διαφεύγει στο Διάστημα, καθώς δεν υπάρχει ατμόσφαιρα για να τον συγκρατήσει στην επιφάνεια.
Μερικά από τα πιο ελπιδοφόρα σημεία είναι οι λεγόμενες μόνιμα σκιασμένες περιοχές – τμήματα της σεληνιακής επιφάνειας, συχνά απότομα και βαθιά κρατήρες, που δεν εκτίθενται ποτέ στο ηλιακό φως και αποτελούν μερικά από τα πιο ψυχρά μέρη του Σύμπαντος. «Σε αυτές τις περιοχές η πιθανότητα είναι μεγαλύτερη να βρούμε μεγάλες ποσότητες νερού που μπορούν πράγματι να χρησιμοποιηθούν», λέει η Τζούλι Στόπαρ, ανώτερη επιστημονική συνεργάτιδα στο Σεληνιακό και Πλανητικό Ινστιτούτο.
Απέχουμε ακόμη πολύ από το να αποκτήσουμε πραγματικά «πρατήρια καυσίμων» στον νότιο πόλο της Σελήνης. Ομως, αν η διαστημική κούρσα μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ ενταθεί όπως αναμένεται, τότε η ταχεία τεχνολογική εξέλιξη δεν θα αργήσει να ακολουθήσει.
«Υπάρχει εξαιρετική γνώση της μηχανικής και πολλές σπουδαίες ιδέες», λέει η Στόπαρ. «Κάποιος πρέπει να κάνει το πρώτο βήμα».
Οταν εγκατασταθούν οι πρώτες σεληνιακές βάσεις και οι αστροναύτες αρχίσουν να μένουν εκεί για περισσότερο από λίγες ημέρες ή εβδομάδες, τα περισσότερα από όσα χρειάζονται για να επιβιώσουν θα μεταφέρονται από τη Γη. Με τον καιρό, όμως, αυτές οι βάσεις θα πρέπει να αρχίσουν να αυτοσυντηρούνται επειδή η εκτόξευση και η μεταφορά αγαθών από τη Γη κοστίζει υπερβολικά πολύ, λόγω της ισχυρής βαρυτικής έλξης του πλανήτη μας και της ανάγκης για τεράστιες ποσότητες καυσίμου προκειμένου να ξεφύγει οτιδήποτε από αυτήν.
Η Σελήνη, όμως, έχει μικρή βαρύτητα και δεν διαθέτει ατμόσφαιρα. Ετσι, η εκτόξευση πυραύλων από εκεί είναι ευκολότερη – και φθηνότερη – από οποιαδήποτε εκτόξευση από τη Γη.
Βασική ιδέα είναι να χρησιμοποιηθεί ο νότιος πόλος της Σελήνης ως ενδιάμεσος σταθμός για τη μελλοντική εξερεύνηση του ηλιακού συστήματος. «Το κόστος μιας επανδρωμένης αποστολής στον Αρη θα μπορούσε να μειωθεί κατά 12 δισεκατομμύρια δολάρια με τη χρήση σεληνιακού καυσίμου», λέει ο Σόουρες.
Ομως ακόμη κι αν καταστεί δυνατή η υδροδότηση και, κατ’ επέκταση, η παραγωγή καυσίμων στη Σελήνη, παραμένει ένα μάλλον ακανθώδες πρόβλημα χωρίς προφανή λύση. «Οι πόροι δεν είναι άπειροι», λέει ο Ζέιμπελ. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς μια κατάσταση όπου η Κίνα και οι ΗΠΑ θα ανταγωνίζονται για το ποιος θα εντοπίσει και θα εξορύξει πρώτος αυτό το ανεκτίμητο νερό, στον περιορισμένο χώρο της Σελήνης. «Κάποια στιγμή μπορεί να υπάρξει σύγκρουση», σχολιά ο Ζέιμπελ.
