Από το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή και το μπλοκάρισμα της διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ, οι υπεύθυνοι ασφαλείας στις μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες έχουν βρεθεί ενώπιον επικίνδυνων επιλογών σχετικά με τον απεγκλωβισμό των πλοίων στον Περσικό Κόλπο. Οπως σχολιάζει η καπετάνιος Σίλκε Λέμκοστερ, «ουσιαστικά στέλνεις κάποιον άοπλο μέσα σε πόλεμο».

Η καπετάνιος, από το γραφείο της με θέα στον ποταμό Ελβα στο Αμβούργο της Γερμανίας, έρχεται καθημερινά αντιμέτωπη με το ίδιο ερώτημα: είναι ώρα να δώσει εντολή σε πέντε από τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων που επιβλέπει —και τα οποία έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο— να εξέλθουν μέσω των Στενών του Ορμούζ; Επί σχεδόν δύο μήνες, η απάντηση ήταν «όχι».

Ωστόσο, στις αρχές αυτής της εβδομάδας, διέκρινε ένα «παράθυρο ευκαιρίας» και έδωσε το πράσινο φως σε ένα από τα πλοία να επιχειρήσει διέλευση. Τη Δευτέρα, λίγο πριν τα μεσάνυχτα, ένα από τα πλοία για τα οποία είναι υπεύθυνη, το Tema Express, πέρασε τα Στενά χωρίς να σημειωθεί κάποιο περιστατικό. Το πλοίο, το οποίο στη συνέχεια αγκυροβόλησε στα ανοιχτά του Ομάν, κοντά στο Μουσκάτ, ήταν το πρώτο της Hapag-Lloyd που διέσχισε το πέρασμα από την έναρξη του πολέμου.

Πάντως, άλλα εμπορικά πλοία που επιχείρησαν τη διέλευση λίγο αργότερα δεν στάθηκαν το ίδιο τυχερά. Δύο πλοία -το ένα ελληνικών συμφερόντων- κατασχέθηκαν από ιρανικές δυνάμεις την Τετάρτη, ενώ ένα εξ αυτών δέχθηκε επίθεση από ταχύπλοο χωρίς προειδοποίηση. Τα πλοία κρατούνται έως σήμερα κοντά στις ακτές του Ιράν.

Περισσότερα από 20 εμπορικά πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις γύρω από τα Στενά από τον Μάρτιο. Οι επιθέσεις αυτές ξεκίνησαν σε απάντηση για την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση στο Ιράν. Τα ιρανικά πλήγματα έχουν κοστίσει τη ζωή σε 10 ναυτικούς, ενώ πολλοί ακόμη έχουν τραυματιστεί.

Με τις ναυτιλιακές εταιρείες να διστάζουν να δώσουν εντολή διέλευσης, περίπου 20.000 μέλη πληρωμάτων σε σχεδόν 1.600 πλοία έχουν εγκλωβιστεί τους τελευταίους μήνες εντός και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Πρόκειται για μια θαλάσσια περιοχή από όπου πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του πετρελαίου του πλανήτη.

Το πρωί της Πέμπτης, η καπετάνιος Λέμκοστερ, η οποία επιβλέπει 310 πλοία ως διευθύντρια διαχείρισης στόλου στον ναυτιλιακό κολοσσό της Hapag-Lloyd, αξιολόγησε επίσημες ειδοποιήσεις, πληροφορίες από πηγές ασφαλείας και επικοινωνίες με ναυτικούς. Καθώς συνέχιζαν να καταφθάνουν πληροφορίες για τα δύο κατασχεθέντα πλοία, τα ανώτερα στελέχη της εταιρείας συζητούσαν για τους αυξανόμενους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα πλοία τους τα οποία παραμένουν εγκλωβισμένα. Τα πλοία που στοχοποιήθηκαν την Τετάρτη ήταν τα πρώτα εμπορικά που κατέσχεσε το Ιράν από την έναρξη του πολέμου.

Η Λέμκοστερ εκτίμησε ότι χρειάζονται σαφείς εγγυήσεις τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από το Ιράν ότι η διέλευση είναι ασφαλής, καθώς και συγκεκριμένες οδηγίες για την αποφυγή των ναρκών που έχουν τοποθετηθεί στα Στενά, προτού δώσει εντολή και στα υπόλοιπα τέσσερα πλοία να κινηθούν. Μέχρι στιγμής, τέτοιες διαβεβαιώσεις δεν έχουν δοθεί.

«Ουσιαστικά στέλνεις κάποιον άοπλο μέσα σε πόλεμο», δήλωσε σε συνέντευξή της η Λέμκοστερ, επισημαίνοντας ότι τα εγκλωβισμένα πλοία δεν έχουν καμία δυνατότητα άμυνας.

Η ίδια αρνήθηκε να αποκαλύψει τη διαδρομή που ακολούθησε το Tema Express για να διασχίσει τα Στενά. Αναλυτές του κλάδου εκτιμούν ότι πιθανότατα κινήθηκε κοντά στις ακτές του Ομάν, μια πορεία που έχουν επιλέξει ήδη ορισμένα πλοία για να περάσουν χωρίς άδεια από τις ιρανικές Αρχές.

Στα τέσσερα εγκλωβισμένα πλοία της Hapag-Lloyd βρίσκονται περίπου 100 ναυτικοί — Ουκρανοί, Ρώσοι, Βιετναμέζοι, Ρουμάνοι, Φιλιππινέζοι, υπήκοοι Σρι Λάνκα και άλλοι — και όλοι τους ανυπομονούν να επιστρέψουν στα σπίτια τους, όπως ανέφερε.

Ωστόσο, και η παραμονή στην περιοχή ενέχει κινδύνους. Πριν από μερικές για παράδειγμα εβδομάδες, το πλήρωμα ενός πλοίου της Hapag-Lloyd ξύπνησε τα ξημερώματα από συναγερμό πυρκαγιάς, όταν θραύσματα από ιρανικό πύραυλο ή drone έπεσαν πάνω στο πλοίο και προκάλεσαν φωτιά. Δεν υπήρξαν τραυματισμοί, ενώ το πλοίο επισκευάζεται, καθώς μπορεί να κινηθεί με δυσκολία.

Πέρα από τη Hapag-Lloyd, και άλλοι μεγάλοι ναυτιλιακοί όμιλοι, όπως η γαλλική CMA CGM και η ελβετική MSC, έχουν μετακινήσει ορισμένα πλοία μέσω των Στενών του Ορμούζ τις τελευταίες ημέρες. Τα πλοία που κατέσχεσε το Ιράν αυτή την εβδομάδα ανήκουν ή τα διαχειρίζεται η MSC. Αντίθετα, ο δανέζικος ναυτιλιακός κολοσσός Maersk, που έχει επτά πλοία εγκλωβισμένα στην περιοχή, εκτιμά ότι οι συνθήκες παραμένουν υπερβολικά επικίνδυνες για διέλευση.

Για ορισμένες εταιρείες, το οικονομικό όφελος —ιδίως καθώς οι τιμές πετρελαίου, φυσικού αερίου έχουν εκτιναχθεί— δικαιολογεί το ρίσκο. «Συνήθως, αν πετύχεις, το όφελος είναι μεγάλο», δήλωσε ο Γιάκομπ Π. Λάρσεν, επικεφαλής ασφάλειας της BIMCO, της μεγαλύτερης ναυτιλιακής ένωσης παγκοσμίως.

Ο Χαράλαμπος Κιακότος, επίσης καπετάνιος πλοίου που έχει διασχίσει τα Στενά περισσότερες από 12 φορές, σημείωσε πως αποτελούν ένα από τα πιο απαιτητικά περάσματα. Ο κίνδυνος να βρεθεί κανείς εγκλωβισμένος σε εμπόλεμη ζώνη είναι μια ιδιαίτερα αγχωτική κατάσταση, όπως είπε τηλεφωνικά από το λιμάνι Ντος Μπόκας στο Μεξικό.

Παράλληλα, ο ίδιος αποκαλύπτει ότι υπάρχει πίεση από τα κεντρικά να διέλθουν όσο το δυνατόν ταχύτερα, αλλά την ίδια στιγμή πρέπει να διασφαλιστεί η προστασία του πληρώματος.

«Αν συμβεί κάτι, όλοι θα κατηγορήσουν τον καπετάνιο και θα πουν ότι ήταν δική του απόφαση», παρατήρησε ο 45χρονος, που εργάζεται σε ελληνική ναυτιλιακή εταιρεία. «Η τελική απόφαση βαραίνει εμένα», πρόσθεσε.

Με πληροφορίες από New York Times