Η Ευρώπη βράζει από οργή. Τα ενοίκια εκτοξεύονται. Οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται, επιβαρύνοντας τους οδηγούς στα πρατήρια καυσίμων και τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό. Η οικονομική ανάπτυξη παραμένει στάσιμη.
Παράλληλα, το κόστος δανεισμού αυξάνεται στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία με αποτέλεσμα κονδύλια που θα μπορούσαν να διατεθούν για την ανακατασκευή σχολείων, την επιδότηση της στέγασης ή την αποζημίωση αγροτών που πλήττονται από την ξηρασία να κατευθύνονται πλέον στην αποπληρωμή των πιστωτών.
Οπως επισημαίνεται σε ανάλυση του Politico, oι κοινωνικές επιπτώσεις της κλιμακούμενης κρίσης του κόστους ζωής είναι ήδη ορατές: από τα επεισόδια και τις ταραχές στη Γαλλία έως τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα στην Ιταλία και τις μαζικές κατασκηνώσεις διαμαρτυρίας στις ιστορικές πλατείες της Ισπανίας.
Οι αρχές στο Παρίσι και τη Ρώμη ενισχύουν τα μέτρα ασφαλείας, προκειμένου να αποτρέψουν την επανάληψη ανάλογων σκηνών τις επόμενες ημέρες.
Γάλλος αστυνομικός επιχειρεί να σβήσει φλεγόμενα ποδήλατα κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στο Παρίσι, στις 17 Οκτωβρίου 2026 (REUTERS/Jack Taylor/Φωτογραφία αρχείου).
Ωστόσο, η αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών που οδηγούν τους πολίτες στους δρόμους αποδεικνύεται δύσκολη υπόθεση για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες με σοβαρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς.
«Καμία άλλη γενιά δεν έχει αντιμετωπίσει τόσες πολλές προκλήσεις τα τελευταία 50 χρόνια», δήλωσε ο Γάλλος βουλευτής των Οικολόγων Πουριά Αμιρσαχί, ένας από τους συμπροέδρους της νεοσύστατης κοινοβουλευτικής επιτροπής που έχει αναλάβει να διερευνήσει κατά πόσο η κυβέρνηση διαχειρίστηκε λανθασμένα τις διαδηλώσεις του Σαββάτου.
Καθώς οι θερμοκρασίες υποχωρούν και η ενεργειακή κρίση δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης, ένας ευρωπαϊκός χειμώνας κοινωνικής αναταραχής διαγράφεται στον ορίζοντα, την ώρα που σε ολόκληρη την ήπειρο πλησιάζουν κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις, με τα εθνικιστικά και λαϊκιστικά κόμματα να εμφανίζονται σε κάποιες περιπτώσεις ενισχυμένα.
Η δυσαρέσκεια εξαπλώνεται στην Ευρώπη
Η κατάσταση στη Γαλλία προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία συνολικά για τη σταθερότητα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς η χώρα αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της. Το περασμένο Σάββατο, φοιτητές και μαθητές που επί εβδομάδες οργάνωναν καταλήψεις σχολείων, πιέζοντας την κυβέρνηση να αυξήσει τη χρηματοδότηση για την εκπαίδευση, ενώθηκαν με εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που διαδήλωσαν διαμαρτυρόμενοι για την αύξηση του κόστους ζωής.
Ωστόσο, η γαλλική περίπτωση δεν αποτελεί εξαίρεση, επισημαίνεται στην ανάλυση του Politico.
«Σε ό,τι αφορά το κόστος ζωής, η κατάσταση στη Γαλλία δεν διαφέρει και τόσο από εκείνη στην υπόλοιπη Ευρώπη», δήλωσε ο Γερμανός οικονομολόγος Κάρστεν Μπρζέσκι, επικεφαλής της παγκόσμιας ομάδας μακροοικονομικής έρευνας της ING.
Η έξωση μιας 87χρονης συνταξιούχου από την κατοικία της στη Μαδρίτη τον περασμένο μήνα πυροδότησε διαδηλώσεις σε ολόκληρη την Ισπανία, με επίκεντρο την προστασία των ενοικιαστών και το κόστος στέγασης. Την περίοδο 2015-2025, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 80%, ενώ οι μισθοί ενισχύθηκαν μόλις κατά 30%.
Ανάλογες κινητοποιήσεις ακολούθησαν στην Πορτογαλία, όπου οι τιμές των κατοικιών έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί από το 2015, υπό την πίεση της τουριστικής ζήτησης και της εγκατάστασης ψηφιακών νομάδων.
Στην Αλβανία, πολίτες διαδηλώνουν ειρηνικά από τον Μάιο, καταγγέλλοντας εκτεταμένη κυβερνητική διαφθορά και αντιδρώντας στην κατασκευή πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Η κατάσταση κλιμακώθηκε την περασμένη εβδομάδα, όταν στις κινητοποιήσεις συμμετείχαν και φοιτητές, εκφράζοντας την οργή τους για τη φτώχεια, την ακρίβεια, την ανεπαρκή χρηματοδότηση της εκπαίδευσης και της υγείας, ενώ ζήτησαν την παραίτηση της κυβέρνησης.
Στη Σερβία, επίσης, οι φοιτητές έχουν κινητοποιηθεί μαζικά, μετατρέποντας τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις στην ιστορία της χώρας σε άτυπες πολιτικές συγκεντρώσεις, ενόψει των βουλευτικών εκλογών της Κυριακής.
Νεανικά κινήματα έχουν επίσης απευθύνει κάλεσμα για διαδηλώσεις στη Γερμανία, όπου έχουν ήδη πραγματοποιηθεί μικρότερης κλίμακας συγκεντρώσεις στο Βερολίνο και το Ανόβερο κατά των περικοπών στη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης.
Το Σαββατοκύριακο, φοιτητές διαδήλωσαν σε αρκετές πόλεις της βόρειας Ιταλίας, διαμαρτυρόμενοι για τους χαμηλούς μισθούς και το αυξημένο κόστος ζωής. Δεν έλειψαν, ωστόσο, και τα επεισόδια, ανάλογα με εκείνα στη Γαλλία και την Αλβανία: άτομα με καλυμμένα πρόσωπα λεηλάτησαν καταστήματα και πέταξαν πέτρες εναντίον αστυνομικών.
Σύμφωνα με την ιταλική δημόσια ραδιοτηλεόραση RAI, η οποία επικαλέστηκε αστυνομική έκθεση, περίπου 10.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις σε διάφορες πόλεις.
Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και η κυβέρνησή της απάντησαν με αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας, μεταξύ των οποίων και η αποστολή 500 στρατιωτών στο Μιλάνο για «να το προστατεύσουν».
«Η διαδήλωση είναι δικαίωμα, η καταστροφή των πόλεών μας όχι», δήλωσε η Μελόνι.
Η Μαρί Χάιλαντ, ερευνήτρια του Eurofound, του οργανισμού της Ε.Ε. για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, εκτίμησε ότι η κρίση του κόστους ζωής «υπονομεύει» το κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ των γενεών. Οπως εξήγησε, οι νέοι Ευρωπαίοι κινδυνεύουν να μην μπορέσουν να εκπληρώσουν την άρρητη προσδοκία τους ότι θα απολαύσουν το ίδιο επίπεδο ευημερίας με τους γονείς τους.
Ο Γάλλος βουλευτής Αμιρσαχί συγκαταλέγεται στους ολοένα περισσότερους επικριτές της κυβέρνησης που την κατηγορούν ότι άφησε την κατάσταση να ξεφύγει από τον έλεγχο, καθώς δεν επιδίωξε εγκαίρως διάλογο με το μαθητικό και φοιτητικό κίνημα. Οπως σημείωσε, πέρασαν εβδομάδες μέχρι να συναντηθεί ο Γάλλος υπουργός Παιδείας με τους εκπροσώπους των διαδηλωτών.
«Τα αρχικά αιτήματα ήταν πολύ απλά και πρακτικά: χαρτί υγείας στις τουαλέτες, οροφές που να μη διαλύονται και επαρκής αριθμός εκπαιδευτικών», δήλωσε.
Ο Αμιρσαχί, ο οποίος συμμετείχε στις διαδηλώσεις του περασμένου Σαββατοκύριακου στην εκλογική του περιφέρεια στο Παρίσι, προειδοποίησε ότι «όλες οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες θα πρέπει να παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή» όσα συμβαίνουν στη Γαλλία. Οπως υποστήριξε, η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με απόπειρα βίαιης καταστολής της λαϊκής εξέγερσης.
«Η κατάσταση στη Γαλλία βρίσκεται στην κόψη του ξυραφιού», πρόσθεσε.
Ο ρόλος των social media και οι ανησυχίες στην πραγματική ζωή
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην εξάπλωση των διαδηλώσεων, αλλά και στην έντονα πολωμένη πολιτική αντιπαράθεση που τις συνοδεύει.
Σύμφωνα με την πλατφόρμα παρακολούθησης των κοινωνικών δικτύων Visibrain, το Σάββατο αναρτήθηκαν περισσότερα από 2,2 εκατομμύρια μηνύματα στο Twitter σχετικά με τις κινητοποιήσεις, αριθμός τριπλάσιος από εκείνον που είχε καταγραφεί στην κορύφωση της κρίσης των «Κίτρινων Γιλέκων», στα τέλη του 2018.
Την Τρίτη, η γαλλική κυβέρνηση κάλεσε σε συνάντηση εκπροσώπους μεγάλων διαδικτυακών πλατφορμών, προκειμένου να περιορίσει την εξάπλωση περιεχομένου που θεωρείται ότι εξυμνεί τη βία στους δρόμους. Είχε προηγηθεί η ανάρτηση ζωντανών εικόνων από λεηλασίες και επεισόδια σε πλατφόρμες όπως το TikTok.
Η διαδικτυακή κινητοποίηση συνέβαλε επίσης στη διάδοση των κινημάτων πέρα από τα εθνικά σύνορα. Στην ιταλική Μπολόνια, διαδηλωτές φώναζαν συνθήματα που είχαν γίνει viral κατά τις μαθητικές κινητοποιήσεις στη Γαλλία.
Λογαριασμοί στο Instagram αναπαρήγαγαν το γαλλικό κάλεσμα για νέα διαδήλωση το Σάββατο, ενώ ομάδες στο Telegram ενημέρωναν τα μέλη τους για τις πολιτικές εξελίξεις και στις δύο χώρες.
Στην Αλβανία, διαδηλωτές δήλωσαν ότι αλληλέγγυοι από την Ισπανία τούς έστειλαν χρήματα για την αγορά εφοδίων, όπως μάσκες και καθαρό νερό, ώστε να προστατεύονται από τα δακρυγόνα.
Διαδηλωτής σε αντικυβερνητική διαμαρτυρία φοιτητών στα Τίρανα της Αλβανίας, στις 20 Οκτωβρίου 2026 (REUTERS / Florion Goga).
Στις δημόσιες παρεμβάσεις τους, ακροδεξιά κόμματα στη Γαλλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία επιχειρούν να αξιοποιήσουν την οργή στους δρόμους, αποδίδοντας στις κεντρώες πολιτικές δυνάμεις την ευθύνη για την αδυναμία τους να ανταποκριθούν στις ανάγκες των πολιτών.
Η υποψήφια για τη γαλλική προεδρία Μαρίν Λεπέν, η οποία εμφανίζεται ως φαβορί ενόψει των εκλογών του 2027, επιχειρεί να πείσει τους ψηφοφόρους ότι η ίδια και το ακροδεξιό κόμμα της, Εθνικός Συναγερμός, αποτελούν τη μοναδική πολιτική δύναμη που μπορεί να αποκαταστήσει τον νόμο και την τάξη.
Από την πλευρά του, ο Ισπανός ευρωβουλευτής του ακροδεξιού κόμματος Vox, Χόρχε Μαρτίν Φρίας, υποστήριξε ότι οι πολιτικοί της ευρωπαϊκής κυρίαρχης τάσης «υπέπεσαν στο αμάρτημα της αλαζονείας και ξέχασαν τους απλούς ανθρώπους».
Η γαλλική κυβέρνηση και πολιτικοί της Δεξιάς κατηγορούν τον υποψήφιο της ριζοσπαστικής Αριστεράς για την προεδρία, Ζαν-Λικ Μελανσόν, ο οποίος στήριξε από νωρίς τις φοιτητικές κινητοποιήσεις, ότι υποδαυλίζει την αναταραχή για να αποκομίσει πολιτικά οφέλη.
Ο Μελανσόν απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες. Παράλληλα, η πρώτη δημοσκόπηση για τις προεδρικές εκλογές μετά τα επεισόδια δεν κατέγραψε σημαντικές μεταβολές στην πρόθεση ψήφου.
Σε κάθε περίπτωση, η κατάσταση στην Ιταλία καταδεικνύει ότι οι κυβερνήσεις σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα βρίσκονται αντιμέτωπες με παρόμοιες προκλήσεις, αναφέρει το Politico. Η δεξιά κυβέρνηση της Μελόνι αντιμετωπίζει κινητοποιήσεις νέων στον Βορρά, ενώ στον Νότο επαγγελματίες οδηγοί φορτηγών και αγρότες στήνουν μπλόκα στους αυτοκινητόδρομους, διαμαρτυρόμενοι για τις τιμές των καυσίμων.
Στην Ισπανία, οι περισσότερες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP) οδεύει προς την εξασφάλιση αρκετών εδρών ώστε να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού με το ακροδεξιό Vox στις επικείμενες πρόωρες εκλογές.
Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ προκήρυξε τις εκλογές μετά την απόρριψη από τους βουλευτές πακέτου μέτρων για τη στέγαση, το οποίο είχε καθυστερήσει επί μακρόν και είχε προτείνει ως απάντηση στις διαδηλώσεις.
Ωστόσο, η δυσαρέσκεια των Ισπανών απέναντι στο πολιτικό σύστημα αναμένεται να παραμείνει έντονη, σύμφωνα με τη Βαλέρια Ράκου, εκπρόσωπο της Ενωσης Ενοικιαστών της Μαδρίτης, η οποία έχει διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στο κίνημα διαμαρτυρίας.
«Οποιος και αν κυβερνήσει, αυτό δεν πρόκειται να σταματήσει» μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου, δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι οι διαδηλωτές πέτυχαν μέσα σε λίγες εβδομάδες περισσότερα από όσα κατάφερε η κυβέρνηση του Σάντσεθ σε οκτώ χρόνια στην εξουσία.
Οι οργανώσεις που δραστηριοποιούνται για το δικαίωμα στη στέγαση σχεδιάζουν να στείλουν το μήνυμά τους ακόμη πιο ηχηρά στις 11 Νοεμβρίου, με την πρώτη γενική απεργία που οργανώνεται στην Ισπανία εδώ και 15 χρόνια.
«Η πολιτική επιστρέφει εκεί όπου θα έπρεπε να βρίσκεται ανέκαθεν: στους δρόμους και κοντά στον λαό», δήλωσε η Ράκου.
Στο επίκεντρο η Γερμανία
Ολα τα βλέμματα στρέφονται πλέον στην πτώση της θερμοκρασίας και στην άνοδο των τιμών της ενέργειας, οι οποίες αναμένεται να επιβαρύνουν σημαντικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Ο Φουκ-Βιν Νγκουέν, επικεφαλής του Κέντρου Ενέργειας στο Ινστιτούτο Ζακ Ντελόρ, εκτίμησε ότι αναμένονται νέες κινητοποιήσεις, καθώς ολοκληρώνεται η εφαρμογή μέτρων που έλαβαν οι κυβερνήσεις για την προστασία των νοικοκυριών από την αύξηση των τιμών της ενέργειας, η οποία συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν.
Καμία χώρα δεν φαίνεται να μένει στο απυρόβλητο, με τη Γερμανία να συγκαταλέγεται στις πλέον ευάλωτες ενόψει του φετινού χειμώνα.
Διαδηλώτρια κρατά πλακάτ κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης αλληλεγγύης στους φοιτητές στη Γαλλία, στο Βερολίνο της Γερμανίας, στις 17 Οκτωβρίου 2026 (REUTERS / Lisi Niesner).
«Η Γερμανία είναι μία από τις χώρες που πρέπει να παρακολουθούμε, καθώς τα αποθέματα φυσικού αερίου της βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα», δήλωσε ο Νγκουέν.
Αυτό σημαίνει ότι τα γερμανικά νοικοκυριά είναι πιθανό να δεχθούν ισχυρό πλήγμα από την εκτίναξη των λογαριασμών θέρμανσης. Παράλληλα, οι εντάσεις στην αγορά φυσικού αερίου αναμένεται να μεταφερθούν και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, επηρεάζοντας και τις γειτονικές χώρες.
Ο Γερμανός οικονομολόγος Μπρζέσκι συμφώνησε με αυτή την εκτίμηση.
«Υπάρχει ένα πρόβλημα που εκφράζεται πλέον πιο έντονα στη Γαλλία, αλλά είναι παρόμοιο με την κατάσταση σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες», δήλωσε, επισημαίνοντας τη στασιμότητα της οικονομίας και τις δυσκολίες των νοικοκυριών να ανταποκριθούν στο αυξημένο κόστος ζωής.
«Η μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας είναι ότι, αυτή τη στιγμή, η Γερμανία διαθέτει μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια για να μετριάσει τις επιπτώσεις», ανέφερε. «Ωστόσο, όσα συμβαίνουν σήμερα στη Γαλλία θα μπορούσαν κάλλιστα να συμβούν στη Γερμανία μέσα στα επόμενα δύο χρόνια», πρόσθεσε ο ίδιος.
