Νέο κεφάλαιο στη συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ενωσης με την Ουκρανία στον τομέα της άμυνας άνοιξε σήμερα στο Κίεβο, με την υπογραφή της Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης Αμυντικής Βιομηχανίας (EU–Ukraine Defence Industrial Partnership) και της συμφωνίας για μη επανδρωμένα αεροσκάφη EU–Ukraine Drone Deal από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ουσιαστικά, η συμφωνία σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη χρηματοδότηση στρατιωτικού εξοπλισμού στην ανάπτυξη μιας πιο στενής βιομηχανικής συνεργασίας μεταξύ Ε.Ε. και Ουκρανίας, με επίκεντρο την κοινή παραγωγή drones και συστημάτων αντιμετώπισής τους, αλλά και τη σταδιακή ενσωμάτωση της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα.

Παράλληλα, η Κομισιόν ανακοίνωσε την εκταμίευση ακόμη 1 δισ. ευρώ για την προμήθεια drones στο πλαίσιο του δανείου των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, ενώ ενέκρινε σχέδιο χρηματοδότησης ύψους 10 δισ. ευρώ για επιπλέον drones, πυραύλους και μαχητικά αεροσκάφη, αξιοποιώντας τόσο το δάνειο στήριξης όσο και τους διαθέσιμους πόρους του ευρωπαϊκού αμυντικού προγράμματος SAFE.

«Στην Ευρώπη διαθέτουμε ήδη τεράστια τεχνολογική και βιομηχανική δυναμική, καθώς και ασφαλείς εγκαταστάσεις παραγωγής. Εκείνο που δεν διαθέτουμε είναι η εμπειρία που έχει αποκτήσει η Ουκρανία στο πεδίο της μάχης. Πρέπει να ενώσουμε τις δυνάμεις μας και να προχωρήσουμε σε κοινή παραγωγή», τόνισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Σύμφωνα με την επιστολή πρόθεσης που υπεγράφη, οι δύο πλευρές δεσμεύονται να προωθήσουν έως το τέλος του 2026 την κοινή παραγωγή drones και anti-drone συστημάτων μέσω κοινών επιχειρήσεων ευρωπαϊκών και ουκρανικών εταιρειών.

Το πλαίσιο συνεργασίας επεκτείνεται επίσης στην ενίσχυση των εφοδιαστικών αλυσίδων, στην ευθυγράμμιση των προτύπων πιστοποίησης και των διαδικασιών αμυντικών προμηθειών, στην προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά και στη διευκόλυνση της πρόσβασης ουκρανικών επιχειρήσεων στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα. Σε δεύτερη φάση, έως το 2028, προβλέπεται η από κοινού ανάπτυξη και παραγωγή αντιβαλλιστικών πυραύλων, ενώ συνεχίζεται η συνεργασία και σε άλλους τομείς, όπως τα πυρομαχικά και τα συστήματα πυροβολικού.

e-e-kai-oykrania-egkainiazoyn-stratigiki-amyntiki-synergasia-me-aichmi-ta-drones-564345172
Στο Κίεβο η πρόεδρος της Κομισιόν με νέο «πακέτο» στρατιωτικής στήριξης
Μία από τις καινοτομίες της συμφωνίας είναι ότι δίνεται η δυνατότητα κατασκευής και προσωρινής αποθήκευσης drones σε έδαφος κρατών-μελών της Ε.Ε., πριν αυτά μεταφερθούν στην Ουκρανία ή σε χώρες της ανατολικής πτέρυγας της Ε.Ε., που επιθυμούν να ενισχύσουν τις αμυντικές τους δυνατότητες. Βασικός στόχος, πάντως, είναι να προστατευθούν τα drones από πιθανά ρωσικά «χτυπήματα».

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, από την πλευρά του, υποστήριξε ότι η ουκρανική αμυντική βιομηχανία έχει αποκτήσει πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων. «Παράγουμε 10 εκατομμύρια drones τον χρόνο και θα φτάσουμε τα 20 εκατομμύρια. Για πρώτη φορά η Ουκρανία άλλαξε θεμελιωδώς το πεδίο της μάχης», ανέφερε.

Εξαίρεση για προμήθεια κινέζικων εξαρτημάτων
Νωρίτερα, πάντως, δημοσίευμα των Financial Times ανέφερε ότι το Κίεβο εξασφάλισε ειδική παρέκκλιση, ώστε να χρησιμοποιήσει μέρος της πρώτης δόσης αμυντικής χρηματοδότησης, ύψους περίπου 6 δισ. ευρώ, για την προμήθεια κινεζικών εξαρτημάτων drones, τα οποία δεν είναι διαθέσιμα σε επαρκείς ποσότητες από ευρωπαϊκούς ή άλλους επιλέξιμους προμηθευτές.

Η Κομισιόν επιβεβαίωσε ουσιαστικά την ύπαρξη της δυνατότητας αυτής, δίνοντας, ωστόσο, διευκρινίσεις για το κανονιστικό πλαίσιο. Εκπρόσωπός της ανέφερε ότι ο βασικός στόχος του δανείου των 90 δισ. ευρώ είναι να εξασφαλίσει ότι η Ουκρανία θα αποκτήσει τα οπλικά συστήματα που χρειάζεται το ταχύτερο δυνατόν, προκειμένου να καλυφθούν οι επείγουσες επιχειρησιακές ανάγκες της.

Οπως εξήγησε, οι κανόνες του προγράμματος προβλέπουν ότι τα αμυντικά προϊόντα που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει κατά κύριο λόγο να προέρχονται από την ενιαία αγορά, την Ουκρανία ή εγκεκριμένες χώρες-εταίρους, ενώ ισχύει και ο λεγόμενος «κανόνας του 35%» για εξαρτήματα προέλευσης τρίτων χωρών.

«Οι παρεκκλίσεις εγκρίνονται μόνο σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις. Πρόκειται για μια πολύ περιορισμένη δυνατότητα που προβλέπεται από τον κανονισμό και κάθε φορά που εφαρμόζεται γίνεται σε συνεννόηση και συντονισμό με τα κράτη-μέλη. Η παρέκκλιση αποτελεί την εξαίρεση και όχι τον κανόνα», σημείωσε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής.

Πρόσθεσε ακόμη ότι η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ της ευρωπαϊκής και της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας αποσκοπεί ακριβώς στο να αποκτήσει η Ευρώπη τη δυνατότητα να παράγει τα συγκεκριμένα εξαρτήματα εντός της ενιαίας αγοράς, περιορίζοντας στο μέλλον την ανάγκη για τέτοιες εξαιρέσεις.

Οι Βρυξέλλες επιχείρησαν ουσιαστικά να διασκεδάσουν τις εντυπώσεις, που προκαλεί η εξαίρεση αυτή για τη συνεχιζόμενη εξάρτηση τόσο της ουκρανικής όσο και της ευρωπαϊκής αμυντικής παραγωγής από κινεζικά εξαρτήματα, παρά τις συνεχιζόμενες και εντατικοποιημένες προσπάθειες της Ε.Ε. να ενισχύσει τη δική της αμυντική βιομηχανία.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η σημερινή συμφωνία στο Κίεβο αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο πλαίσιο τη συνεργασία των 27 κρατών-μελών με την Ουκρανία στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, αντικαθιστώντας το μοντέλο των μεμονωμένων διμερών συμφωνιών, που είχαν αναπτυχθεί έως σήμερα στον τομέα των drones.