Την Παρασκευή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε αναφερόμενος στον πόλεμο με το Ιράν ότι σκέφτεται να «αποκλιμακώσει». Ομως, μόλις μια ημέρα αργότερα, απείλησε να «εξαλείψει» τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας της χώρας.

Η νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε κρίση εκτός ελέγχου, σύμφωνα με ανάλυση του CNN, όπου προστίθεται ότι η ασυνέπεια στα μηνύματα σε έναν πόλεμο που έχει ήδη εισέλθει στην τέταρτη εβδομάδα γίνεται πλέον εμφανής.

Ο Τραμπ είχε προηγουμένως απαιτήσει από τους συμμάχους να στείλουν πλοία για να επαναλειτουργήσουν τα Στενά του Ορμούζ — κρίσιμο σημείο εξαγωγής πετρελαίου. Οταν αυτοί αρνήθηκαν, δήλωσε ότι δεν θέλει βοήθεια και τους χαρακτήρισε «δειλούς» που δεν συμμετείχαν σε έναν πόλεμο που δεν υποστήριζαν. Και πριν απειλήσει ότι αν το Ιράν δεν ανοίξει τα Στενά εντός 48 ωρών θα στοχοποιήσει τα εργοστάσια ενέργειας, είχε δηλώσει ότι κάποια στιγμή τα Στενά «θα ανοίξουν μόνα τους».

Η κατάσταση υπογραμμίζει τη σημασία των Στενών του Ορμούζ και τις συνέπειες του κλεισίματος του υδάτινου περάσματος που έχει εγκλωβίσει δεκάδες τάνκερ στην περιοχή, έχει προκαλέσει κρίση στις τιμές ενέργειας και απειλεί να οδηγήσει την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση, πλήττοντας εκατομμύρια ανθρώπους.

Προς το παρόν, ο Τραμπ έχει θέσει νέα, αυστηρή «κόκκινη γραμμή», χωρίς σημάδια ότι το Ιράν θα υποχωρήσει αποσύροντας την απειλή του να στοχοποιήσει τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά, κύριο μοχλό πίεσης της Τεχεράνης στην κρίση.

Η επίθεση στα εργοστάσια θα μπορούσε να πυροδοτήσει τα πιο σφοδρά αντίποινα στα οποία έχει προβεί το Ιράν μέχρι σήμερα, πλήττοντας τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου. Αν ο Τραμπ δεν ενεργήσει και τα Στενά παραμείνουν κλειστά, οι Ιρανοί ηγέτες θα φανεί ότι μπορούν να αγνοούν τη στρατιωτική ισχύ ΗΠΑ–Ισραήλ, παρά το μειονέκτημά τους σε όπλα.

Επιπλέον, μία τέτοια επίθεση θα ασκούσε πίεση στις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν, που ελέγχουν μεγάλο μέρος των πολιτικών υποδομών, αλλά θα προκαλούσε επίσης ανθρωπιστική κρίση σε μία χώρα που ήδη αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις. Νοσοκομεία, δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης απαιτούν σταθερή παροχή ενέργειας για να λειτουργήσουν.

Η νέα αυτή «κόκκινη γραμμή» προκάλεσε νέες ανησυχίες, ενώ επικριτές του Τραμπ ανέφεραν ότι δεν διαθέτει σαφή στρατηγική ούτε σχέδιο τερματισμού ενός πολέμου που ξεκίνησε χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου και χωρίς να ενημερώσει πλήρως για το κόστος του.

«Δεν έχουν όραμα, σχέδιο ούτε στρατηγική εξόδου. Δεν είχαν προβλέψει κάποια από τα γεγονότα, όπως το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ», δήλωσε ο Χακίμ Τζέφρις, επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, στο CNN.

Ο Τραμπ δεν «παίζει»

Τυχόν νέα κλιμάκωση θα επιδεινώσει σχεδόν σίγουρα τις παγκόσμιες συνέπειες ενός αντιδημοφιλούς πολέμου στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Παρόλο που η σύγκρουση μπορεί να θεωρηθεί στρατηγική νίκη για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, λόγω των καταστροφών που προκάλεσαν οι πυραυλικές επιθέσεις τους και οι αεροπορικές επιδρομές, οι δύο σύμμαχοι κινδυνεύουν να χάσουν όσον αφορά τις πολιτικές και οικονομικές διαστάσεις της κρίσης.

«Ο πρόεδρος δεν παίζει», δήλωσε την Κυριακή ο πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Μάικ Βαλτς στο Fox News.

«Σε αντίθεση με τους προκατόχους του, τηρεί τις κόκκινες γραμμές του και δεν πρόκειται να επιτρέψει σε αυτό το γενοκτονικό καθεστώς να κρατά όμηρο τις παγκόσμιες προμήθειες ενέργειας και τις οικονομίες», τόνισε.

Ο Σκοτ Μπέσεντ, υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, δήλωσε στο NBC’s Meet the Press ότι «μερικές φορές πρέπει να κλιμακώσεις για να αποκλιμακώσεις». Το σχόλιό του παραπέμπει σε άλλες συγκρούσεις των ΗΠΑ, από το Βιετνάμ μέχρι το Ιράκ, που ξεκίνησαν μικρές αλλά κατέληξαν σε εκτεταμένους και χαμένους πολέμους φθοράς, σύμφωνα με την ανάλυση στο CNN.

Παρόλα αυτά, οι υποστηρικτές της στρατηγικής της κυβέρνησης επιμένουν ότι οι αεροπορικές επιθέσεις έχουν μειώσει τη στρατιωτική απειλή του Ιράν και ότι οι επιθέσεις του Ισραήλ σε ηγετικά στελέχη θα αρχίσουν σύντομα να αποδίδουν.

Κάποιοι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Τραμπ μπορεί να επιχειρήσει να σπάσει την ιρανική αντίσταση με επίθεση στο κέντρο των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, στο νησί Χαργκ ή προσπαθώντας να εντοπίσει και να καταστρέψει στρατιωτικές βάσεις κατά μήκος των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, τέτοιες επιχειρήσεις θα απαιτούσαν ενδεχομένως τη χρήση χερσαίων δυνάμεων, αυξάνοντας το ρίσκο περαιτέρω.

Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει ένδειξη ότι το καθεστώς υποχωρεί. Αυτό το Σαββατοκύριακο, ιρανικός πύραυλος έπληξε κτίριο στην ισραηλινή πόλη Αράντ, τραυματίζοντας τουλάχιστον 84 άτομα. Επιπλέον, το Ιράν εκτόξευσε βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς προς την κοινή αμερικανο-βρετανική βάση Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό. Κανένα από τα βλήματα δεν πέτυχε τον στόχο, ωστόσο φάνηκε ότι βάσεις και πλοία που οι ΗΠΑ θεωρούσαν εκτός εμβέλειας θα μπορούσαν να είναι ευάλωτα.

Ο ιρανικός στρατός προειδοποίησε την Κυριακή ότι θα κλείσει τα Στενά του Ορμούζ επ’ αόριστον και θα πλήξει υποδομές ενέργειας και επικοινωνιών στο Ισραήλ και σε χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις. Οι αυξανόμενες εντάσεις ώθησαν την τιμή του Μπρεντ, του παγκόσμιου δείκτη αναφοράς για το πετρέλαιο, στα 114,09 δολάρια το βαρέλι.

«Μόνο κακές επιλογές»

Η επόμενη κίνηση του Τραμπ θα είναι κρίσιμη: είτε θα προχωρήσει υλοποιώντας την απειλή του και επεκτείνοντας τον πόλεμο, είτε θα επιχειρήσει συμφωνία με το Ιράν. Ωστόσο, το ιρανικό καθεστώς έχει ήδη ριζοσπαστικοποιηθεί περαιτέρω, λόγω της κρίσης.

Σύμφωνα με τον Ντάνι Σιτρίνοβιτς, πρώην επικεφαλής του Ιρανικού τμήματος της ισραηλινής στρατιωτικής αντικατασκοπίας: «Πλησιάζουμε σε σημείο καμπής. Και για τις ΗΠΑ δυστυχώς, δεν έχουμε καλές επιλογές, μόνο κακές».

Ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με δύσκολη εξίσωση. Μπορεί να χρειαστεί να κλιμακώσει τον πόλεμο για να διατηρήσει την αξιοπιστία του και να βρει διέξοδο. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θα επιδείνωνε μια όλο και πιο αδιέξοδη σύγκρουση, την οποία ισχυρίζεται ότι έχει ήδη κερδίσει.