Οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ θα πρέπει να συνεχιστούν για τη διασφάλιση των εθνικών συμφερόντων, εφόσον αποφεύγονται οι «απειλές και οι παράλογες προσδοκίες», ανέφερε ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν στο X σήμερα, Τρίτη.

«Λαμβάνοντας υπόψη τα αιτήματα φιλικών χωρών της περιοχής να ανταποκριθεί στην πρόταση του προέδρου των ΗΠΑ για συνομιλίες, έδωσα εντολή στον υπουργό Εξωτερικών να προετοιμάσει το έδαφος για δίκαιες διαπραγματεύσεις… σε περίπτωση που προκύψει ατμόσφαιρα απαλλαγμένη από απειλές και παράλογες προσδοκίες», ανέφερε ακόμη ο Πεζεσκιάν.

Με αυτό το μήνημα, η Τεχεράνη γνωστοποίησε ότι δίνει το «πράσινο φως» για συνομιλίες, εν μέσω κλιμακούμενων εντάσεων με την Ουάσιγκτον.

Στο χείλος του πολέμου

Ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν αναμένεται να συναντηθούν στην Κωνσταντινούπολη την Παρασκευή με στόχο την αποκλιμάκωση της κρίσης.

Οι συνομιλίες, σύμφωνα με αναφορές σε αμερικανικά Μέσα, στοχεύουν να φέρουν σε επαφή τον Στιβ Γουίτκοφ, απεσταλμένο του προέδρου Τραμπ στη Μέση Ανατολή, τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Τραμπ, και τον Αμπάς Αραγτσί, υπουργό Εξωτερικών του Ιράν. Αναμένεται επίσης να παραστούν ανώτεροι αξιωματούχοι από την Τουρκία, το Κατάρ και την Αίγυπτο.

Εάν πραγματοποιηθούν, θα σηματοδοτήσουν σπάνιο τετ α τετ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων σε μια εποχή που οι στρατιωτικές απειλές του Τραμπ και η άρνηση της ηγεσίας του Ιράν να αποδεχθεί τα αιτήματά του έχουν φέρει τις δύο χώρες στο χείλος του πολέμου, σπέρνοντας φόβο σε όλη την περιοχή.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ έχει απειλήσει να βομβαρδίσει το Ιράν εάν η ηγεσία του, που τον περασμένο μήνα κατέστειλε τις μαζικές διαμαρτυρίες με βία, δεν υποκύψει στα αιτήματά του.

Αυτά περιλαμβάνουν:

• τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν,
• την αποδοχή περιορισμών στους βαλλιστικούς πυραύλους του και
• τη διακοπή της υποστήριξής του σε πολιτοφυλακές σε όλο τον αραβικό κόσμο.
• Μέχρι στιγμής, οι ηγέτες του Ιράν έχουν δηλώσει ότι δεν θα διαπραγματευτούν υπό απειλή, ενώ έχουν υποσχεθεί σκληρή απάντηση σε οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση.

Οι σχέσεις μεταξύ του Τραμπ και του Ιράν είναι άσχημες από την πρώτη του θητεία, όταν απέσυρε τις Ηνωμένες Πολιτείες από διεθνή συμφωνία του 2015 που προέβλεπε περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Τον τελευταίο χρόνο έχουν επιδεινωθεί σημαντικά.

Τον Ιούνιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεργάστηκαν με το Ισραήλ στον βομβαρδισμό ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων της Τεχεράνης και ισχυρίστηκαν ότι έχουν μειώσει σημαντικά την ικανότητα της χώρας να εμπλουτίζει ουράνιο.

Φόβοι για χάος

Τον περασμένο μήνα, καθώς μαίνονταν αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες σε όλο το Ιράν, ο Τραμπ απείλησε να παρέμβει στρατιωτικά εάν οι δυνάμεις ασφαλείας της Τεχεράνης χρησιμοποιούσαν βία εναντίον διαδηλωτών.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έθεσε ζήτημα αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν. Εχει δηλώσει δε, ότι ο χρόνος τελειώνει, χωρίς να δώσει σαφή προθεσμία.

Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι «αρμάδα» των ΗΠΑ κινούνταν προς τη χώρα «με μεγάλη δύναμη και σκοπό». Δεδομένα παρακολούθησης πτήσεων και δορυφορικές εικόνες επιβεβαίωσαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πράγματι ενισχύσει τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή.

Τα αιτήματα του Τραμπ πέραν των εσωτερικών εξελίξεων στο Ιράν, στοχεύουν επίσης στην αντιμετώπιση μακροχρόνιων ανησυχιών των ΗΠΑ σχετικά με τις απειλές που εκτιμούν πως συνιστούν η Τεχεράνη και οι πληρεξούσιοί της για τις στρατιωτικές τους βάσεις και τους στενούς τους εταίρους, όπως το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία.

Ωστόσο, παρόλο που πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής αντιτάσστονται επίσης στις περιφερειακές δραστηριότητες του Ιράν, ελάχιστες υποστήριξαν την απειλή Τραμπ να του επιτεθεί. Αντ’ αυτού, εξέφρασαν ανησυχίες ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να πυροδοτήσει ευρύτερο πόλεμο.

«Μία άνευ προηγουμένου, συντονισμένη περιφερειακή αντίδραση θα προκαλούσε συλλογική αναστάτωση, ενώ μία αμερικανική παρέμβαση θα βύθιζε την περιοχή στο χάος και δεν θα περιοριζόταν σε εθνικά όρια», ανέφερε ο Αλί Βαέζ, διευθυντής για το Ιράν στην International Crisis Group.

Τις τελευταίες εβδομάδες, διπλωμάτες από την Τουρκία, την Αίγυπτο, το Ομάν και το Ιράκ συνομιλούν με τις δύο πλευρές, με την ελπίδα να αποφευχθεί κλιμάκωση. Ο πρωθυπουργός του Κατάρ βρέθηκε επίσης πρόσφατα στο Ιράν στο πλαίσιο των διπλωματικών προσπαθειών.

«Η Μέση Ανατολή δεν χρειάζεται νέα αντιπαράθεση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν και η Τεχεράνη πρέπει να καταλήξει σε πυρηνική συμφωνία με την Ουάσιγκτον», ανέφερε ο Ανουάρ Γκαργκάς, διπλωματικός σύμβουλος του προέδρου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, σε πάνελ της Συνόδου Κορυφής στο Ντουμπάι, σήμερα, Τρίτη.

«Η περιοχή έχει αντιμετωπίσει σειρά καταστροφικών αντιπαραθέσεων. Δεν χρειαζόμαστε ακόμη μία, αλλά θα ήθελα να δω άμεσες ιρανοαμερικανικές διαπραγματεύσεις που θα οδηγήσουν σε συνεννόηση ότι δεν θα έχουμε αυτά τα ζητήματα κάθε δεύτερη μέρα», πρόσθεσε.

Ο Αραγτσί και ο Γουίτκοφ από πλευράς τους, επικοινωνούν απευθείας μέσω γραπτών μηνυμάτων, σύμφωνα με αξιωματούχους που επικαλούνται οι Νew York Times.

Το πυρηνικό πρόγραμμα

Στο πλαίσιο των προσπαθειών να εκτονωθεί η κατάσταση, το Ιράν φέρεται, σύμφωνα με τους αξιωματούχους, να είναι πρόθυμο να αναστείλει το πυρηνικό του πρόγραμμα, μια σημαντική παραχώρηση. Αλλά θα προτιμούσε να αποδεχθεί περυσινή πρόταση των ΗΠΑ για τη δημιουργία περιφερειακής κοινοπραξίας με σκοπό την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας.

Το Ιράν επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα αποσκοπεί στην παραγωγή ενέργειας και όχι βομβών και ο Αραγτσί έχει δηλώσει ότι το Ιράν παραμένει ανοιχτό σε διαπραγματεύσεις.

«Δεν έχουμε χάσει ποτέ την ευκαιρία να διεκδικήσουμε τα δικαιώματα του ιρανικού λαού μέσω της διπλωματίας», ανέφερε απευθυνόμενος στο προσωπικό του υπουργείου Εξωτερικών μέσω βίντεο που κοινοποιήθηκε χθες, Δευτέρα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ο γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, φέρεται να συναντήθηκε τις τελευταίες ημέρες με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν μεταφέροντάς του μήνυμα από τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ότι το Ιράν θα μπορούσε να συμφωνήσει να στείλει το εμπλουτισμένο ουράνιό του στη Ρωσία, όπως έκανε στο πλαίσιο της συμφωνίας του 2015.

Οταν ρωτήθηκε για αυτή την πιθανότητα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε χθες ότι «το θέμα βρίσκεται εδώ και καιρό στην ημερήσια διάταξη», προσθέτοντας ότι «η Ρωσία συνεχίζει τις προσπάθειές της και τις επαφές της με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη».

Με πληροφορίες από Reuters, New York Times