Η σύγκρουση που έχει ανοίξει ο Ντόναλντ Τραμπ γύρω από τη Γροιλανδία λαμβάνει διαστάσεις με άμεσες γεωπολιτικές, οικονομικές και στρατιωτικές συνέπειες για την Ευρώπη, το ΝΑΤΟ και τις διατλαντικές σχέσεις.

Σε μια αλληλουχία δηλώσεων και κινήσεων μέσα σε λίγες ώρες, ο Αμερικανός πρόεδρος συνέδεσε ευθέως την επιδίωξή του να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας με το γεγονός ότι δεν τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης, ενώ ταυτόχρονα απείλησε με γενικευμένους δασμούς ευρωπαϊκές χώρες, αποφεύγοντας να αποκλείσει ακόμη και τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.

Σε σύντομη τηλεφωνική συνέντευξη στο NBC News, ο Τραμπ αρνήθηκε να απαντήσει αν θα χρησιμοποιούσε στρατιωτική δύναμη για την κατάληψη της Γροιλανδίας, λέγοντας απλώς «ουδέν σχόλιο».

Την ίδια στιγμή ξεκαθάρισε ότι θα προχωρήσει «100%» στην επιβολή δασμών κατά ευρωπαϊκών χωρών, εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία που να επιτρέπει στις ΗΠΑ να «αγοράσουν» τη Γροιλανδία.

Η επιμονή αυτή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και αγορές, με φόβους επιστροφής σε ένα σενάριο εμπορικού πολέμου αντίστοιχου με εκείνον του 2025, ο οποίος είχε προκαλέσει έντονη αστάθεια μέχρι να υπάρξουν προσωρινές συμφωνίες.

Καθοριστικό ρόλο στην κλιμάκωση έπαιξε η αποκάλυψη της ανταλλαγής γραπτών μηνυμάτων μεταξύ του Τραμπ και του Γιούνας Γκαρ Στέρε. Το μήνυμα του Νορβηγού πρωθυπουργού, που στάλθηκε εκ μέρους του ίδιου και του Φινλανδού προέδρου Αλεξάντερ Στουμπ, καλούσε σε αποκλιμάκωση και πρότεινε τηλεφωνική επικοινωνία.

Η απάντηση του Τραμπ ήρθε λιγότερο από μισή ώρα αργότερα και προκάλεσε αίσθηση. Σε αυτήν ανέφερε ότι, επειδή η χώρα «αποφάσισε να μη του δώσει το Νόμπελ Ειρήνης για το ότι σταμάτησε 8 πολέμους και περισσότερους», δεν αισθάνεται πλέον υποχρεωμένος να σκέφτεται «αμιγώς με όρους ειρήνης».

Παράλληλα, αμφισβήτησε ευθέως το δικαίωμα κυριαρχίας της Δανίας στη Γροιλανδία και υποστήριξε ότι «ο κόσμος δεν είναι ασφαλής χωρίς πλήρη και απόλυτο έλεγχο της Γροιλανδίας» από τις ΗΠΑ.

Ευρωπαϊκή απάντηση και απειλή αντιποίνων

Η Ευρωπαϊκή Ενωση δηλώνει ότι δεν επιθυμεί σύγκρουση με τις ΗΠΑ, αλλά προετοιμάζεται για κάθε ενδεχόμενο. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας τόνισε ότι «η κυριαρχία δεν είναι αντικείμενο εμπορίου» και ότι η Ευρώπη διαθέτει «ολόκληρο φάσμα εργαλείων» για να προστατεύσει τα συμφέροντά της, αν χρειαστεί.

Οι ηγέτες της Ε.Ε. αναμένεται να συζητήσουν το θέμα σε έκτακτη σύνοδο στις Βρυξέλλες, έχοντας ως βασικές επιλογές στο τραπέζι:

Την επαναφορά πακέτου δασμών ύψους 93 δισ. ευρώ σε αμερικανικές εισαγωγές, που θα μπορούσαν να τεθούν αυτόματα σε ισχύ στις αρχές Φεβρουαρίου ή την ενεργοποίηση του μηχανισμού «Anti-Coercion Instrument», ο οποίος θα μπορούσε να περιορίσει την πρόσβαση αμερικανικών εταιρειών σε δημόσιους διαγωνισμούς, επενδύσεις και υπηρεσίες, ιδιαίτερα στον ψηφιακό τομέα.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι δεν επιθυμεί εμπορική σύγκρουση, προειδοποιώντας όμως ότι η Ευρώπη «είναι απολύτως ικανή να απαντήσει» σε αδικαιολόγητους δασμούς.

Αντίθετα, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ χαρακτήρισε «πολύ ανόητη» οποιαδήποτε ευρωπαϊκή αντεπίθεση, υποστηρίζοντας ότι η Γροιλανδία αποτελεί στρατηγικό στόχο για τις ΗΠΑ και όχι εμμονή του Τραμπ που σχετίζεται με το Νόμπελ.

Στρατιωτικές κινήσεις 

Η κρίση μεταφέρεται και στο στρατιωτικό πεδίο. Η Δανία ανακοίνωσε ότι αεροσκάφη με Δανούς στρατιώτες και τον αρχηγό του στρατού Πέτερ Μπόισεν προσγειώνονται στο Κάνγκερλουσουάκ, στο πλαίσιο της άσκησης Arctic Endurance, κάνοντας λόγο για «ουσιαστική συνεισφορά».

Παράλληλα, η Κοπεγχάγη και η κυβέρνηση της Γροιλανδίας πρότειναν τη δημιουργία αποστολής του ΝΑΤΟ στην Αρκτική.

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε δήλωσε ότι η Συμμαχία θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τη Δανία και τη Γροιλανδία για την ασφάλεια της περιοχής, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική σημασία της Αρκτικής.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Καναδάς εξετάζει την αποστολή μικρού αριθμού στρατιωτών στη Γροιλανδία για συμμετοχή σε ασκήσεις του ΝΑΤΟ, κίνηση που αποσκοπεί στην επίδειξη αλληλεγγύης προς τους Ευρωπαίους συμμάχους.

Ρωσική αντίδραση

Το Reuters σημειώνει ότι η Μόσχα παρακολουθεί με εμφανή ικανοποίηση τη ρήξη μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης. Ρώσοι αξιωματούχοι και σχολιαστές μιλούν για «κατάρρευση της διατλαντικής ενότητας», αν και ταυτόχρονα εκφράζουν ανησυχία για τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει μια αμερικανική κίνηση στη Γροιλανδία στις ρωσικές φιλοδοξίες στην Αρκτική.

Το Κρεμλίνο ανέφερε ότι ο Τραμπ «θα περάσει στην Ιστορία» εάν καταφέρει να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, αυτόνομης περιοχής της Δανίας.

Ο ειδικός απεσταλμένος του Βλαντιμίρ Πούτιν, Κιρίλ Ντμίτριεφ, μίλησε ανοιχτά για «κατάρρευση της διατλαντικής ένωσης», ενώ ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας και νυν αναπληρωτής επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, ειρωνεύτηκε την Ευρώπη λέγοντας ότι «θα φτωχύνει».

Ενδεικτικό του κλίματος είναι ότι, σε αντίθεση με άλλες διεθνείς κρίσεις, η κριτική της Ρωσίας προς τον Τραμπ για το ζήτημα της Γροιλανδίας είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Η Μόσχα επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους με τον Αμερικανό πρόεδρο, ώστε οποιαδήποτε μελλοντική διευθέτηση του πολέμου στην Ουκρανία να γίνει με όρους ευνοϊκούς για τη Ρωσία, παρότι ο Τραμπ έχει επίσης στο στόχαστρο παραδοσιακούς συμμάχους της, όπως η Βενεζουέλα και το Ιράν.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι «υπάρχουν διεθνείς ειδικοί που πιστεύουν πως, εάν λυθεί το ζήτημα της ενσωμάτωσης της Γροιλανδίας, ο Τραμπ θα περάσει σίγουρα στην Ιστορία – όχι μόνο των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και της παγκόσμιας ιστορίας». Και πρόσθεσε: «Είναι δύσκολο να μη συμφωνήσει κανείς μαζί τους».

Η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Moskovsky Komsomolets έγραψε ότι είναι «απόλαυση» να βλέπει κανείς την Ευρώπη «σε πλήρη σύγχυση», μετά τις απειλές Τραμπ για κλιμακούμενους δασμούς σε ευρωπαϊκά προϊόντα έως ότου οι ΗΠΑ αποκτήσουν τη Γροιλανδία.

Η επίσημη εφημερίδα της ρωσικής κυβέρνησης Rossiiskaya Gazeta έθεσε ανοιχτά το ερώτημα αν οι διαφορές για τη Γροιλανδία θα μπορούσαν να σημάνουν το τέλος του ΝΑΤΟ.

Ο Σεργκέι Μάρκοφ, πρώην σύμβουλος του Κρεμλίνου, δήλωσε ότι η Ρωσία θα έπρεπε να βοηθήσει τον Τραμπ να προωθήσει τις φιλοδοξίες του, «επειδή σχεδόν όλοι οι εχθροί του Τραμπ είναι και εχθροί της Ρωσίας».