Γράφει ο Δημήτρης Μακκός
Ανάμεσα στις χιλιάδες βίντεο που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο από τις μαζικές επιχειρήσεις της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE) στη Μινεσότα, ξεχωρίζουν πλάνα στα οποία πράκτορες σηκώνουν το κινητό τηλέφωνο με την κάμερα στραμμένη στο πρόσωπο του ατόμου που ελέγχουν.
Κατά τη διαδικασία αυτή, συχνά, οι υπάλληλοι της ICE επιχειρούν να σαρώσουν τα χαρακτηριστικά του προσώπου μέσω μιας εφαρμογής με τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου. Πρόκειται για το Mobile Fortify, μια εφαρμογή που επιτρέπει την ταυτοποίηση ατόμων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο. Σε αντίθεση με άλλα αντίστοιχα λογισμικά, το Mobile Fortify φέρεται να αντλεί δεδομένα απευθείας από ομοσπονδιακές βάσεις δεδομένων, χωρίς πάντως να έχει γίνει γνωστό επισήμως το εύρος ή η ακριβής λειτουργία του.
Η ύπαρξη της εφαρμογής (δεν είναι γνωστή η εταιρεία που την ανέπτυξε) και η χρήση της από πράκτορες της ICE αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά το καλοκαίρι του 2025 από τον ερευνητικό ιστότοπο 404 Media. Σε μεταγενέστερο δημοσίευμα, τον Οκτώβριο, ο ίδιος ιστότοπος ανέφερε, επικαλούμενος έγγραφα από το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS), ότι τα άτομα που ελέγχονται δεν έχουν τη δυνατότητα να αρνηθούν τη σάρωση του προσώπου τους. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η βάση δεδομένων της εφαρμογής περιλαμβάνει τουλάχιστον 200 εκατομμύρια εικόνες.
Πάντως, οι τεχνολογίες αναγνώρισης προσώπου είναι γνωστό ότι παρουσιάζουν αυξημένα ποσοστά λανθασμένων ταυτοποιήσεων, ιδιαίτερα σε άτομα με πιο σκούρο χρώμα δέρματος, γεγονός που έχει προκαλέσει επανειλημμένα αντιδράσεις οργανώσεων για τα πολιτικά δικαιώματα ενώ έχουν υπάρξει και περιπτώσεις λαθών κατά τους ελέγχους. Η χρήση της συγκεκριμένης τεχνολογίας από την ICE καταγράφεται συχνά σε καταστάσεις όπου επικρατεί ένταση, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα εσφαλμένης αναγνώρισης.
Συγκεντρωμένοι σε αυτοσχέδιο μνημείο στο σημείο όπου ο Αλεξ Πρέτι σκοτώθηκε από πυροβολισμούς πρακτόρων της ICE νωρίτερα μέσα στον Γενάρη – Φωτ.: Associated Press
Το Mobile Fortify φέρεται να εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο συνεργασιών της ICE με τεχνολογικές εταιρείες με σκοπό την πρόσβαση σε τεχνολογίες επιτήρησης. Ειδικότερα, τους τελευταίους μήνες, η υπηρεσία έχει συνάψει συμβόλαια –χρηματοδοτούμενα κυρίως από κονδύλια του νομοσχεδίου των 4 τρισ. δολαρίων της κυβέρνησης Τραμπ– που αφορούν την παρακολούθηση προσώπων, την επέκταση της βιομετρικής ταυτοποίησης και την επιτήρηση κινητών τηλεφώνων. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, το οποίο επικαλείται την οργάνωση Electronic Frontier Foundation (EFF), υπάρχει ο κίνδυνος ο εξοπλισμός να χρησιμοποιηθεί για «στοχευμένη παρακολούθηση όχι μόνο μεταναστών χωρίς έγγραφα, αλλά και Αμερικανών πολιτών».
Παράλληλα με το Mobile Fortify, η ICE διατηρεί σύμβαση και με την Clearview AI, μια εταιρεία που παρέχει επίσης υπηρεσίες αναγνώρισης προσώπου. Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση η ταυτοποίηση γίνεται αντλώντας πληροφορίες, μεταξύ άλλων, από μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στον τομέα της παρακολούθησης –πέραν της ταυτοποίησης– η ICE επανενεργοποίησε πρόσφατα τη σύμβασή της με την Paragon Solutions, εταιρεία που αναπτύσσει λογισμικό απομακρυσμένης πρόσβασης σε κινητές συσκευές. Eνα από τα πλέον γνωστά spyware της είναι το Graphite, το οποίο, σύμφωνα με το Citizen Lab, επιτρέπει την πρόσβαση σε εφαρμογές μηνυμάτων ακόμη και όταν αυτές χρησιμοποιούν κρυπτογράφηση, όπως το WhatsApp και το Signal. Παράλληλα, το συγκεκριμένο λογισμικό μπορεί να μετατρέψει το κινητό τηλέφωνο σε συσκευή ακρόασης μέσω της ενεργοποίησης του μικροφώνου του.
Η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε αναστείλει προϋπάρχουσα σύμβαση με την Paragon, επικαλούμενη ανησυχίες για τη χρήση «εμπορικού λογισμικού υποκλοπής που θέτει σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια». Η απόφαση αυτή ανετράπη από την κυβέρνηση Τραμπ τον περασμένο Σεπτέμβριο, προκαλώντας αντιδράσεις τόσο από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων όσο και από μέλη του Κογκρέσου. Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής, Ρον Γουάιντεν δήλωσε τότε στην Washington Post ότι είναι «εξαιρετικά ανήσυχος για το πώς η ICE θα χρησιμοποιήσει το λογισμικό της Paragon για να καταπατήσει περαιτέρω τα δικαιώματα Αμερικανών πολιτών και άλλων προσώπων».
Διαδηλωτής συλλαμβάνεται από ομοσπονδιακούς πράκτορες κοντά στον τόπο όπου η Ρενέ Γκουντ σκοτώθηκε από πυροβολισμό πράκτορα της ICE, νωρίτερα μέσα στον Ιανουάριο – Φωτ.: Associated Press
Αλλωστε, ο ίδιος ο αναπληρωτής διευθυντής της Υπηρεσίας Μετανάστευσης, Τοντ Λίονς, έχει δηλώσει ότι η Υπηρεσία Μετανάστευσης θα διερευνήσει και ομάδες πολιτών που διαδηλώνουν εναντίον της ICE. «Διαθέτουμε μερικούς από τους καλύτερους ειδικούς πράκτορες και ερευνητές εγκλημάτων. Θα εντοπίσουμε τη χρηματοδότηση. Θα εντοπίσουμε τους ηγέτες αυτών των ομάδων», είχε ισχυριστεί.
Από τη λίστα συμβάσεων της ICE, δεν θα μπορούσε επίσης να λείπει ο κολοσσός Palantir, η εταιρεία ανάλυσης δεδομένων που συνίδρυσε ο Πίτερ Τίελ. Η Palantir συνεργάζεται με την ICE από το 2011 και τον περασμένο Απρίλιο εξασφάλισε συμβόλαιο ύψους 30 εκατ. δολαρίων για την ανάπτυξη της πλατφόρμας ImmigrationOS.
Σύμφωνα με ομοσπονδιακά έγγραφα, το ImmigrationOS παρέχει στην ICE πληροφορίες «σχεδόν σε πραγματικό χρόνο» για άτομα που έχουν λάβει εντολή απέλασης. Οπως επισημαίνει η ΜΚΟ «American Immigration Council», οι πλατφόρμες της Palantir έχουν χρησιμοποιηθεί «για την ανάλυση σαρώσεων αδειών οδήγησης, την εξαγωγή δεδομένων από κατασχεθέντα κινητά τηλέφωνα, τη διασταυρωμένη επεξεργασία δεδομένων τοποθεσίας και τη σύνδεση αρχείων από ομοσπονδιακές, πολιτειακές και εμπορικές βάσεις δεδομένων».
