Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, αναμένεται να συναντηθεί σήμερα, Τετάρτη, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στον Λευκό Οίκο, σε μια προσπάθεια να αμβλύνει τις εντάσεις που έχουν προκύψει γύρω από τον πόλεμο με το Ιράν και τις αμερικανικές απειλές για μείωση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην Ευρώπη, ενόψει της κρίσιμης συνόδου κορυφής της Συμμαχίας τον Ιούλιο στην Αγκυρα.

Ο Τραμπ, διαχρονικός επικριτής του ΝΑΤΟ, το οποίο έχει χαρακτηρίσει στο παρελθόν «χάρτινη τίγρη», έχει εκφράσει την οργή του για την απροθυμία της Συμμαχίας να στηρίξει τις ΗΠΑ στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ή να συμβάλει στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μετά το κλείσιμο σχεδόν της στρατηγικής θαλάσσιας οδού εξαιτίας της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Ο υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, εξαπέλυσε την περασμένη εβδομάδα σφοδρή κριτική κατά των συμμάχων που, όπως είπε, «επωφελούνται χωρίς κανένα κόστος» από την αμερικανική προστασία. Παράλληλα, ανακοίνωσε εξάμηνη αναθεώρηση της ανάπτυξης αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε μείωση των αμερικανικών δυνάμεων στην ήπειρο.

Η ανακοίνωση ήρθε μετά την απόφαση της Ουάσιγκτον να περιορίσει τις στρατιωτικές δυνατότητες που θέτει στη διάθεση της Συμμαχίας σε περίπτωση κρίσης, με τα κράτη-μέλη να αναζητούν τρόπους κάλυψης των κενών.

Μετά την εκλογή του Τραμπ, τον Νοέμβριο του 2024, ένας από τους βασικούς ρόλους του Ρούτε ήταν η διαχείριση της συχνά εχθρικής στάσης του Αμερικανού προέδρου απέναντι στη Συμμαχία και η αποτροπή μετατροπής επεισοδίων έντασης — όπως οι διεκδικήσεις του Τραμπ επί της Γροιλανδίας — σε μόνιμες κρίσεις στις διατλαντικές σχέσεις.

Η συνάντηση της Τετάρτης αναμένεται να κινηθεί στο ίδιο πλαίσιο.

«Πιστεύω ότι προσπαθεί να ευθυγραμμιστεί με τον Τραμπ, ώστε να διασφαλίσει ότι η σύνοδος του ΝΑΤΟ θα στεφθεί με επιτυχία και δεν θα εξελιχθεί σε καταστροφή», δήλωσε ο Στίβεν Βέρτχαϊμ, ανώτερος ερευνητής του Carnegie Endowment for International Peace στην Ουάσιγκτον.

Οπως σημείωσε, η σύνοδος κορυφής εμπεριέχει σημαντικούς κινδύνους, καθώς «ο Τραμπ είναι οργισμένος και απρόβλεπτος», ενώ ακόμη και αν ο Ρούτε θεωρήσει ότι έχει καταλήξει σε συνεννόηση μαζί του, κανείς δεν γνωρίζει τι μπορεί να συμβεί τις επόμενες δύο εβδομάδες.

Κλιμακούμενες εντάσεις

Οι σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Συμμαχίας έχουν επιδεινωθεί τους τελευταίους μήνες.

Μετά την άρνηση των συμμάχων να στηρίξουν την εκστρατεία του Τραμπ κατά του Ιράν — την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκίνησε χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τους εταίρους — ο ίδιος αμφισβήτησε ανοιχτά κατά πόσο οι ΗΠΑ θα πρέπει να συνεχίσουν να δεσμεύονται από τη ρήτρα συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αποχώρησης της χώρας από τη Συμμαχία.

Λίγους μήνες νωρίτερα, είχε επίσης διεκδικήσει τη Γροιλανδία, αυτόνομο έδαφος που ανήκει στη Δανία, επίσης μέλος του ΝΑΤΟ. Ο Ρούτε κατάφερε τότε να αποτρέψει περαιτέρω κλιμάκωση, ενισχύοντας τη φήμη του ως πολιτικού που μπορεί να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τις σχέσεις με τον Τραμπ.

Σε συνέντευξή του στο Fox News χθες, Τρίτη, ο Ρούτε χαρακτήρισε «μεμονωμένα περιστατικά» τις περιπτώσεις κρατών-μελών που αρνήθηκαν να παραχωρήσουν στρατιωτικές βάσεις ή δικαιώματα υπερπτήσης για επιχειρήσεις σχετιζόμενες με τον πόλεμο.

Οπως τόνισε, εκατοντάδες αμερικανικά αεροσκάφη απογειώθηκαν από βάσεις σε ευρωπαϊκές χώρες για να υποστηρίξουν τις αμερικανικές επιχειρήσεις και διαβεβαίωσε ότι θα μεταφέρει το μήνυμα αυτό στον Τραμπ.

«Θα εξετάσουμε επίσης τη συνολική εικόνα και όσα έχει κάνει ο πρόεδρος για το ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Ρούτε, προσθέτοντας ότι τα κράτη-μέλη αυξάνουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες και ότι σχετικές ανακοινώσεις θα γίνουν εντός της ημέρας.

Προετοιμασία για τη σύνοδο της Αγκυρας

Η επίσκεψη του γενικού γραμματέα εντάσσεται στις τελικές προετοιμασίες για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στις 7 και 8 Ιουλίου στην Αγκυρα, σύμφωνα με την εκπρόσωπο της Συμμαχίας, Αλισον Χαρτ.

Οπως ανέφερε, οι ηγέτες των κρατών-μελών θα εξετάσουν την πρόοδο στην υλοποίηση των δεσμεύσεων που ανέλαβαν κατά την περσινή σύνοδο της Χάγης, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των αμυντικών επενδύσεων, της ενίσχυσης της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής και της συνέχισης της στήριξης προς την Ουκρανία.

Το ΝΑΤΟ βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπο με πρωτοφανείς πιέσεις, καθώς αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανησυχούν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται ακόμη και να αποχωρήσουν από τη Συμμαχία, εξέλιξη που θα έθετε υπό αμφισβήτηση το μέλλον της.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ουάσιγκτον, ο Ρούτε αναμένεται επίσης να συναντηθεί με μέλη του Κογκρέσου.

Παρά τις εντάσεις, διατηρεί στενές σχέσεις με το Πεντάγωνο, ενώ ο Χέγκσεθ είχε αναφερθεί με ιδιαίτερα θετικά λόγια στην ηγεσία του κατά τη συνεδρίαση του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες την περασμένη εβδομάδα.

Στην περσινή σύνοδο κορυφής στη Χάγη, οι ηγέτες της Συμμαχίας αποδέχθηκαν το αίτημα του Τραμπ για σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών, δεσμευόμενοι να διαθέτουν εντός δεκαετίας το 5% του ΑΕΠ τους για την άμυνα και συναφείς τομείς.

Ωστόσο, ενώ κάποιες ευρωπαϊκές χώρες έχουν αυξήσει σημαντικά τους αμυντικούς τους προϋπολογισμούς, άλλες εξακολουθούν να υστερούν στην υλοποίηση των δεσμεύσεών τους.