Οι Νεάντερταλ εξαφανίστηκαν πριν από περίπου 40.000 χρόνια, όμως ένα μικρό μέρος του γενετικού τους υλικού εξακολουθεί να υπάρχει στον οργανισμό μας. Και όπως αποκαλύπτει νέα επιστημονική μελέτη, μία από αυτές τις αρχαίες γενετικές παραλλαγές ενδέχεται να συνδέεται με σχεδόν 10% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης σχιζοφρένειας.
Η ανακάλυψη αφορά μια γενετική παραλλαγή που επηρεάζει το μέγεθος συγκεκριμένης περιοχής του εγκεφάλου και προέρχεται από τους Νεάντερταλ, τους στενούς εξελικτικούς συγγενείς του σύγχρονου ανθρώπου.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), δείχνει ότι η γενετική κληρονομιά των Νεάντερταλ εξακολουθεί να επηρεάζει την ανατομία του ανθρώπινου εγκεφάλου χιλιάδες χρόνια μετά την εξαφάνισή τους.
Το γενετικό αποτύπωμα των Νεάντερταλ στον εγκέφαλό μας
Οι Νεάντερταλ και οι πρόγονοι των σύγχρονων ανθρώπων διασταυρώθηκαν πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια, αφήνοντας ένα γενετικό αποτύπωμα που διατηρείται μέχρι σήμερα.
Οι σύγχρονοι ανθρώπινοι πληθυσμοί εκτός Αφρικής φέρουν περίπου 1% έως 4% DNA που προέρχεται από τους Νεάντερταλ, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στους πληθυσμούς της υποσαχάριας Αφρικής θεωρείται πολύ χαμηλότερο.
Οι επιστήμονες εντόπισαν μια συχνή γενετική παραλλαγή που επηρεάζει τον ινιακό λοβό, μια περιοχή στο πίσω μέρος του εγκεφάλου, η οποία περιλαμβάνει τον οπτικό φλοιό και συμμετέχει στην όραση, στον σχηματισμό νοητικών εικόνων και στην ανάγνωση.
Η παραλλαγή βρίσκεται κοντά στο γονίδιο DAAM1, το οποίο εμπλέκεται στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Ενα από τα ενδιαφέροντα ευρήματα είναι ότι, ενώ οι Νεάντερταλ θεωρείται πως διέθεταν μεγαλύτερους ινιακούς λοβούς από τους σύγχρονους ανθρώπους, όσοι σήμερα φέρουν τη συγκεκριμένη γενετική παραλλαγή παρουσιάζουν ελαφρώς μικρότερο όγκο σε αυτή την περιοχή.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η διαφορά αντιστοιχεί σε περίπου 0,85 κυβικά εκατοστά ανά αντίγραφο της παραλλαγής.
Σχεδόν 10% χαμηλότερος κίνδυνος σχιζοφρένειας
Το δεύτερο σημαντικό εύρημα αφορά τη σχέση της συγκεκριμένης γενετικής παραλλαγής με τη σχιζοφρένεια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στους ανθρώπους που διαθέτουν δύο αντίγραφα της παραλλαγής, ο κίνδυνος εμφάνισης της διαταραχής είναι σχεδόν 10% χαμηλότερος.
Ωστόσο, η ίδια παραλλαγή δεν φαίνεται να επηρεάζει τη γενική νοητική ικανότητα ούτε να παρουσιάζει σημαντική συσχέτιση με άλλες σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές.
«Αυτή η γενετική παραλλαγή που προέρχεται από τους Νεάντερταλ συνδέεται με αλλαγές στην ανατομία του εγκεφάλου των σύγχρονων ανθρώπων και με χαμηλότερο κίνδυνο σχιζοφρένειας, ενώ παρουσιάζει ελάχιστη ή καμία συσχέτιση με τη γενική γνωστική ικανότητα», γράφουν οι εξελικτικοί γενετιστές Χούγκο Ζέμπεργκ και Σβάντε Πέμπο, συγγραφείς της μελέτης.
Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα αποτελούν προειδοποίηση απέναντι στην αντίληψη πως το μέγεθος μιας εγκεφαλικής περιοχής αντανακλά απαραίτητα τις γνωστικές ικανότητες ενός ανθρώπου.
Τι άλλο έχουμε κληρονομήσει από τους Νεάντερταλ
Ο Ζέμπεργκ, από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα της Σουηδίας, και ο Πέμπο, ο οποίος τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής το 2022 και εργάζεται στο Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Μαξ Πλανκ στη Γερμανία, μελετούν εδώ και χρόνια τις επιδράσεις του DNA των Νεάντερταλ στην ανθρώπινη υγεία.
Σε προηγούμενη έρευνά τους είχαν διαπιστώσει ότι μια ομάδα γονιδιακών παραλλαγών που κληρονομήσαμε από τους Νεάντερταλ, στο χρωμόσωμα 3, αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης από COVID-19. Μεταγενέστερη έρευνα έδειξε ότι η ίδια γενετική παραλλαγή προσφέρει προστασία έναντι του HIV.
Το 2021, διαφορετική ερευνητική ομάδα είχε επίσης διαπιστώσει ότι η γενετική καταγωγή από τους Νεάντερταλ ενδέχεται να επηρεάζει τον κίνδυνο εμφάνισης σχιζοφρένειας.
Ωστόσο, οι Ζέμπεργκ και Πέμπο διευκρινίζουν ότι η πιθανή προστατευτική επίδραση που καταγράφεται στη νέα τους μελέτη φαίνεται να αφορά τη συγκεκριμένη γενετική παραλλαγή και όχι γενικά το DNA που έχουμε κληρονομήσει από τους Νεάντερταλ.
Με πληροφορίες από Euronews




























